«قورعاس» جوباسى جۇڭگو مەن قازاقستان اراسىنداعى 2004 جىلى تالقىلانىپ، 2005 جىلى قۇجات جۇزىندە ساۋدا-ساتتىق بايلانىسقا قۇرىلعان كەلىسىم. بۇل جوباعا جۇزگە جۋىق كومپانيا مەن شەت ەلدىك جانە مەملەكەتتىك وكىلدەر قىزىعۋشىلىق تانىتتى.  قورعاس - شىعىس قاقپاسى سوناۋ ءتورتىنشى عاسىرداعى ۇلى جىبەك جولىنىڭ بۇگىنگى جالعاسى.  بۇل كەلىسىمنىڭ تيىمدىلىگى جونىندە ەلباسى : «جۇڭگو بىزدەگى شيكىزات ونىمدەرىنەن  ەلەكترو ەنەرگيا، جانار جاعارمايدى ءوندىرىپ، ارزان باعامەن وزىمىزگە قايتارادى»، - دەدى. بۇل جوبا اياسىندا جەكە كاسىپكەر نەمەسە ساۋداگەر قىتاي-قازاق شەكاراسىنا ەش ۆيزاسىز  وتىز تاۋلىك ىشىندە ەمىن-ەركىن كىرىپ-شىعىپ، كوتەرمە باعامەن تۇتىنۋشىلارعا ءوز ءونىمىن ۇسىنادى. بۇل  بىرىنشىدەن كاسىپكەرلەر ءۇشىن، ەكىنشىدەن قاراپايىم   حالىق ءۇشىن ءتيىمدى. ءار ادامعا  1500 ەۆرودان ارتىق قاراجات جۇمساۋعا بولمايدى جانە تاۋار سالماعى 50 كگ اسپاۋى ءتيىس . بۇگىندە شەكارا اسۋ ءۇشىن شەت ەلدىك  ءتولقۇجات مىندەتتى. ال قۇجاتسىز ەمىن-ەركىن كىرۋ   2018  جىلدان باستالادى.  ءبىر وكىنىشتىسى جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ ءبارى جۇڭگو تەرريتورياسىندا جۇزەگە اسۋدا.  ءبىزدىڭ ەلدە ءبارى قۇجات جۇزىندە عانا. ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەرگە بيزنەس-ورتالىقتار مەن قوناق ۇيلەردىڭ ، كورمە-پاۆيلوندارىنىڭ،  باسسەيندەردىڭ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ رۇقساتى بەرىلگەن. 

2013-2018  جىلدار ينۆەستيسيالىق دەڭگەي مەن دامۋعا بەلگىلەنگەن.  بۇگىنگى  كۇندە قازاقستاندا جوبانىڭ ىسكە اسۋى اينالاسىندا 11  سالىمشى مەن 26 كەلىسىم-شارتقا قول قويىلىپ،  41 نىساناعا   87،3 ملرد تەڭگە بولىنگەن.  ال «قورعاس» جوباسىنىڭ جالپى قۇنى   382،9 ملرد تەڭگەنى قۇراسا، ونىڭ ىشىندە 73،8 ملرد تەڭگەنى ۇكىمەت 309،1 ملرد تەڭگەنى جەكە سالىمشىلار قامتاماسىز ەتەدى.  جوبانىڭ تولىقتاي اياقتالۋى 2018-جىلعا جوسپارلانىپ وتىر.  2005 جىلدان 2012 جىلعا دەيىن  مەملەكەت قازىناسىنان 45،8 ملرد تەڭگە الىنعان. ءوز  كەزەگىندە 35،2 ملرد تەڭگە يگەرىلگەن.  جالپى قۇنى 21،15 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن  شەكارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ حالىقارالىق ورتالىعى  106 وبەكتى 53 جۇمىسشى كومميسياسىنا  تاپسىرىلعان. 14،05 ملرد تەڭگە اينالىمدا. ايتپاقشى ورتالىقتىڭ جالپى اۋماعى 528 شارشى مەتردى قۇراسا قازاقستان اۋماعىنا 185 شارشى مەتر، جۇڭگو تەريتورياسىنا 343 شارشى مەتر تيەسىلى. ورتالىقتىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى وتە قاتاڭ، ءتىپتى مەرەكە كۇندەرى دە ەشقانداي دەمالىسسىز قىزمەت ەتەدى. ءبىر كۇندە تەرمينال كەشەنىنەن  10400 جولاۋشى ، 500 اۆتوكولىك وتەتىن بولادى دەپ وتىر.  جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ  ءبىزدىڭ ەلدە ءبىرازى عانا ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرىلعان، ال جۇڭگو بولىگىندە 22 نىسانا بار، 14 جوبا قارجىلاي 3،9 ملرد دوللاردى قۇرايدى. جىل سوڭىنا قاراي  جەكە مەنشىك 5 نىسانا ءوز جۇمىسىن اياقتايدى. ولار: جۇڭگو مەملەكەت مۇشەلەرىنىڭ ەتنوپاركى، شانحاي ىنتىماقتاستىق ورتالىعى، قوناق ءۇي جانە ساۋدا ورتالىعى. ال، بىزدە اۆتو جول مەن جاياۋ جۇرگىنشى جولى، اباتتاندىرۋ جۇمىسى، كاناليزاسيالىق  سۋ قۇبىرلارى، ەلەكتر سىمدارى، جىلۋ جۇيەلەرى، اۋماقتىق  قۇرىلىستى كۇزەتۋ كۇشى مەن شەكارا كۇزەتى عانا قامتاماسىز ەتىلگەن. ال، قالعانى «جابۋلى قازان ، جابۋلى كۇيىندە».  سوندا سەگىز جىلدىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ تاراپ تەك اباتتاندىرۋ، جول سالۋ سىندى ۇساق-تۇيەكپەن اينالىسقان.  مەملەكەت قازىناسىنان بولىنگەن 45،8 ملرد تەڭگە قايدا جۇمسالدى؟! جۇڭگو ەلى وزىنە بولىنگەن اۋماققا جوسپارلانعان سپورتتىق، مادەني، ساۋدا-ساتتىق ورتالىقتىڭ سەكسەن پايىزىن سالىپ، شاعىن دا، ادەمى قالاشىقتارىنىڭ قۇرىلىسىن بىتەيىن دەپ قالدى. ەكى ەل ءۇشىن دە ەڭ ۇلكەن  جەتىستىك «قورعاس-جەتىگەن» تەمىرجولى بولىپ تابىلادى. بۇل جولمەن  2020 جىلعا دەيىن 13 ملن توننادان استام تاۋار تاسىمالدايمىز دەپ جوسپارلانۋدا. كۇنشىعىس ەلىنىڭ تاۋ بەتكەيىن بويلاي كەتكەن جەڭىل كولىك جولدارى جايلى ءسوز قوزعاۋدىڭ ءوزى ەرتە سياقتى.  «جۇڭگو رەسپۋبليكاسى ءۇشىن جوسپارلانعان جۇمىستى تەزىرەك ءبىتىرۋ قاي جاعىنان بولسىن ءتيىمدى، سەبەبى جۇڭگو قورعاستى ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا وڭىنان دا، سولىنان دا پايدالانباقشى. كولىك قۇرالى مەن سانيتارلىق–ەپيدەميالىق بايلانىس ناتيجەسىنە اسا ءمان بەرەدى»- دەيدى اعا اناليتيك ءادىل كاۋكەنوۆ.  سونىمەن «قورعاس» جوباسى « باتىس جۇڭگو مەن باتىس ەۋروپا» ءۇشىن وتە ءتيىمدى، تەك اقساق قويدىڭ كۇيىن كەشىپ جۇرگەن قازاق قۇرىلىسى جۇڭگو مەملەكەتىن  قۋىپ جەتە الاتىن بولسا...

قازاق جەرىندەگى ءىستىڭ العا جىلجىماۋىنىڭ سەبەبى  جەڭ ۇشىمەن جالعاسقان جەمقورلىققا كەلىپ تىرەلۋدە. 2011 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنىڭ 24  جۇلدىزى قورعاس كەدەن بەكەتىندە قارجى پوليسياسى زاڭسىز كونتراباندامەن اينالىستى دەپ 45 ادامدى قۇرىقتادى، ونىڭ 3ء-ى ۇقك قىزمەتكەرى. سونداي-اق 19 ادامعا ىزدەۋ جاريالاندى.  تەرگەۋ بارىسىندا اقمولا وبلىستىق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى باحىتبەك قۇرمانالييەۆ جانە كەدەن بەكەتىنىڭ بۇگىندە ەكسباستىعى ايداروۆ، الماتى وبلىستىق كەدەن باقىلاۋ ءىسىنىڭ باس مامانى قۇرمانبەك ارتىقبايەۆ قاماۋعا الىندى. ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا  قىلمىستىق ۇيىمداستىرىلعان توپتىڭ ليدەرى باحىت وتاربايەۆ پەن تالعات قايىربايەۆ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە قۇرىقتالدى.

ءبىز ءوز ىشىمىزدە قىلمىسكەرلەردى قۇرىقتاپ جۇرگەندە جۇڭگو قۇرىلىس نىساندارىن  سالىپ بىتۋگە شاق قالدى.  قورعاس بازارىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ەسەبىن سەگىز جىلدان بەرى بيلىك نەگە قاداعالامايدى، الدە «قارعا   قارعانىڭ كوزىن  شۇقىمايدىنىڭ»  كەرى مە؟! بۇل جاعى بىزگە بەلگىسىز. سەگىز جىلدا اباتتاندىرىلعان قورعاس، ەندى ءبىر سەگىز جىلدا عيماراتتارىنىڭ قابىرعاسىن قالاپ قالار. ماكە، جاكەلەردىڭ قالتاسىنداعى قارجى تۇگەسىلگەنشە ، تۇيەنى تۇگىمەن جۇتاتىن جۇڭگو ساياساتى قاپى قالدىرماسا يگى ەدى.

ايجان قالييەۆا