ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان (بجزق) ءازىربايجان حالىقارالىق بانكىنە 200 ملن دوللار كولەمىندە ينۆەستيسيا سالىنىپ، اتالعان بانكتىڭ بەرەشەگى ءوسىپ، قارىزىن قايتارا الماي وتىرعانى تۋرالى اقپارات شىققان سوڭ، وتاندىق قارجىگەرلەر «زەينەتاقى قورىنان الىنعان اقشا قايتپاي قالۋى مۇمكىن» دەپ دابىل قاقتى دەپ جازادى zhasalash.kz. بۇل بجزق-دان شىققان العاشقى داۋ ەمەس. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، زەينەتاقى قورى ساياسي شەشىمدەردىڭ قۇربانى بولىپ وتىر.
زەينەتاقى قورىنان حالىقتىڭ سالىمى ەسەبىنەن ءازىربايجاندىق بانككە 71،3 ملرد تەڭگە ينۆەستيسيا بەرىلگەنى بەلگىلى بولعان سوڭ، قور باسقارماسىنىڭ قىزمەتى سىننىڭ استىندا قالدى. بجزق ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ساۋلە ەگەۋبايەۆا مامىردىڭ 22-سىندە جاساعان رەسمي مالىمدەمەسىندە «قارىزدى قايتارۋ مەحانيزمى ءالى تالقىلانباعانىن» باياندادى. ەكونوميست جاراس احمەتوۆ «شەشىم قابىلداۋدا قوردىڭ تاۋەلسىز بولماۋى – نەگىزگى ماسەلە» دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بجزق كەيبىر شەشىمدى ءوزى قابىلداۋعا قۇزىرلى بولعانىمەن، ءبارىبىر ۇلتتىق بانكتىڭ ايتقانىنان شىعا المايدى.
ءازىربايجاندىق بانككە ينۆەستيسيا قۇيۋ تۋرالى شەشىمدى كىم، قالاي قابىلداعانى جايلى جاۋاپ بەرگەن قوردىڭ باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ساۋلە ەگەۋبايەۆا «زەينەتاقى قورىنىڭ ينۆەستيسيالىق ساياساتقا ارالاسپايتىنىن، ونىڭ ءبارى تەك ۇلتتىق بانكتىڭ قولىندا ەكەنىن» باياندادى.
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ تۋرالى زاڭنىڭ 35-بابى بويىنشا، زەينەتاقى جيناعىن ينۆەستيسيا رەتىندە قولدانۋعا، ولاردى باسقارۋعا تەك ۇلتتىق بانك قۇزىرلى. ال ۇلتتىق بانككە كەڭەس بەرۋ قىزمەتىمەن، ياعني ينۆەستيسيانى قايدا قۇيۋعا بولاتىنىن انىقتاپ، سارالايتىن ۇلتتىق قوردى باسقارۋ كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. بجزق-نىڭ زەينەتاقى قارجىسىن جۇمساۋى تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا دا، ونى تالقىلاپ جاتقاندا كەڭەسكە قاتىسۋعا دا قۇقى جوق، – دەيدى ساۋلە ەگەۋبايەۆا.
قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆ «زەينەتاقى قورىنىڭ قاتىسۋىمەن جاسالاتىن كەيبىر كەلىسىمنىڭ ءتيىمسىز ەكەنىن ونداعىلار بىلگەنىمەن، مۇنداي قادامعا بارۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرعانىن» ايتادى.
– زەينەتاقى قورىنىڭ ماماندارى ەل-جۇرتتىڭ جيناعىن قايدا سالسا ءتيىمدى بولاتىنىن بىلەتىندەي دەڭگەيدە ساۋاتتى دەپ ويلايمىن. ولاردىڭ ءازىربايجان بانكىنە قارجى قۇيۋ تابىس اكەلمەيتىنىن تۇسىنگەندەرى انىق. ءبىراق بۇل شەشىمنىڭ استارىندا قارجىلىق كەلىسىمشارت ەمەس، ۇلتتىق بانكتەن دە جوعارى تاراپتىڭ ساياسي موتيۆتەرى جاتىر، – دەيدى ول.
«قارجىلىق ەركىندىك» قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ باسشىسى بوتاگوز جۇمانوۆا «زەينەتاقى قورىنىڭ قارجىسىن ۇلتتىق بانك ءوز مۇددەسىنە قاراي باسقارىپ، كەيبىر ەرەجەلەردى بۇزىپ وتىرعانىن» ايتادى.
– بجزق-نىڭ ينۆەستيسيالىق قۇرىلىمىنا قاراساق، زەينەتاقى قورىنىڭ 121 ملرد تەڭگەسى ەلدەگى 21 بانككە دەپوزيت رەتىندە بەرىلگەنىن كورەمىز. بجزق ينۆەستيسيالىق دەكلاراسياسىنىڭ 23-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس، قور قارجىسى بانكتەرگە بەرىلۋى ءۇشىن بىرنەشە نورما ساقتالۋى ءتيىس. ياعني قوردان اقشا الۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ قارجىلىق كورسەتكىشى تۇراقتى، جاعدايى ءقاۋىپسىز بولۋى كەرەك. ۇلتتىق بانكتىڭ 2017 جىلعى اقپانداعى مالىمەتى بويىنشا، ەلدەگى ءۇش بانك مۇنداي تالاپتى بۇزعان. ونىڭ ىشىندە 900 ملرد تەڭگە قارىز العان ءىرى بانك تە بار. ۇلتتىق بانك بانكتەردەن قور قارجىسىن الىپ قويۋدىڭ ورنىنا كومەكتەسىپ وتىر، – دەيدى بوتاگوز جۇمانوۆا.
سونداي-اق ساراپشى زەينەتاقى قورىنىڭ جۇمىسىنا اشىقتىق جەتىسپەيتىنىن ايتىپ، حالىقتىڭ الدىندا ۇدايى ەسەپ بەرىپ وتىرۋى كەرەك دەپ سانايدى.
– مۇنداي شەشىمدەر ءبىر كۇندە، ءبىر عانا جينالىستا قابىلدانبايدى. كوپ ساتىلى كەزەڭنەن وتەدى، ۇزاق تالقىلانادى. ءبىراق ءبىز مۇنداي وقيعالاردى تەك ءوتىپ كەتكەن سوڭ عانا ءبىلىپ وتىرامىز. زەينەتاقى قورى حالىق الدىندا ۇدايى ەسەپ بەرىپ وتىرۋى كەرەك. ۇسىنىستى كىم جاسادى؟ قانشا اقشا قانداي جوبالارعا بەرىلدى؟ وسىنىڭ بارلىعى انىق كورسەتىلۋى ءتيىس، – دەيدى ساراپشى.
ايان قالمۇرات