قازاقتىڭ قىزى كىم؟ ال قازاقستان ارۋى كىم؟ قازاقستان ارۋى مەن قازاق قىزىنىڭ ايىرماشىلىعى قانداي؟ وسى ەكى اتاقتىڭ ءبىرى ۇلتتىمىزدىڭ نامىسىن جەرگە كومسە، ءبىرى ۇلتىمىزدى ورگە سۇيرەيدى. قازاقتىڭ باتىر دا دانا قىزىنىڭ كەلبەتى مەن سۇلۋلىعىن كىتاپتان عانا وقي الاتىن جاعدايعا جەتكەندەيمىز. قايران قازاق قىزى، دانا دا، سۇلۋ دا، يناباتتى دا بولا بىلگەن ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى... قازىرگى كەزدە سول «ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ» جاعدايى قانداي دەڭگەيدە؟ نەلىكتەن ءبىز قازاق قىزى دەگەن ءقادىرلى دە قۇرمەتتى اتتى قازاقستان ارۋى دەگەن قارابايىر اتاققا ايىرباستاپ جىبەردىك؟
مەن ءقازىر قازاقستاندىق قىزداردىڭ بارلىعىنا بىردەي كۇيە جاعايىن دەپ وتىرعان جوقپىن. تەك قانا الەم ساحناسىنا جارتىلاي جالاڭاش ءمۇسىنىن كورسەتكەنىمەن قويماي، كوك بايراعىمىزدى جامىلىپ شىققان قارا كوز قازاق قىزدارىن كورىپ نامىستانامىن، ۇيالامىن. ءبىز شىنىمەن دە قازاق قىزى دەگەن اتقا كىر كەلتىرگەن، جالاڭاش دەنەسىن بۇكىل الەمگە كورسەتكەن قىزداردىڭ جارناماسىنا سونشالىقتى ءزارۋمىز بە؟ الەم ارۋى دەگەن اتاق ءۇشىن بۇكىل الەمگە جالاڭاش دەنەسىن كورسەتۋ كەرەك پە؟! بۇل قىزداردىڭ كوشەدە ءتانىن ساتىپ، ساۋدالاسىپ جۇرگەن قىزداردان قاي جەرى كەم؟
بۇكىل الەمدى سۇلۋلىعىمەن تاڭقالدىرعىسى كەلگەن قازاق قىزى ەش قىمسىنباستان الەم ساحناسىندا «شەشىندى»... مىنە ولاردىڭ «قازاق قىزىنىڭ سۇلۋلىعىن كورسەتىپ، الەمدى تاڭداي قاقتىرامىز»، - دەگەن سوزدەرى جوعارىداعى سوزدەرگە ۇقسايدى. ءبىر عانا ايىرماشىلىق بار. العاشقى سويلەم دورەكى ەستىلسە، ەكىنشى سويلەم قالىپتى، مادەنيەتتى ەستىلەدى. الەم ارۋىنا قاتىسقان قاي قىزدىڭ سۇحباتىن قاراساڭىز «بۇكىل الەم قازاق قىزىنىڭ سۇلۋلىعىن كورسىن، تاڭقالسىن»، - دەگەن ءسوزدى ەستيسىز. ءدال وسىلاي الەمدى تاڭقالدىرماي-اق قويايىقشى. جارتىلاي جالاڭاش دەنەسىن كورسەتكەن قازاقستان ارۋى قازاق قىزى دەگەن قاستەرلى اتاققا جارناما جاساماي-اق قويسىنشى. ءتىپتى ءقازىردىڭ وزىندە قازاقستان ارۋى دەگەن ءسوزدىڭ ءدال قاسىنا قازاق قىزى دەگەن اتتى جازعىم كەلمەيدى. سەبەبى ەكەۋى جەر مەن كوك سەكىلدى ەكى بولەك ۇعىم، ەكى بولەك الەم...
قازاقستان ارۋى دەگەن اتاققا يە بولىپ، تانىمال بولۋ قازىرگى قارا كوزدەردىڭ اۋرۋىنا اينالعان سەكىلدى. بارلىعى وسى اتاققا قول جەتكىزىپ، اتاقتى بولعىسى كەلەدى. قازىرگى جاڭارۋ كەزىندەگى قىزداردىڭ ارمان-ماقساتى ۇساقتالىپ، دەڭگەيى تومەندەپ كەتكەن بە؟ كەزىندە اباي اتامىز قارسى شىققان ماتەلدىڭ ءبىرى، اتىڭ شىقپاسا جەر ورتەنىڭ كەبى بولىپ تۇر. اتاق ءۇشىن بۇكىل ابىرويىڭدى كورسەتىپ، ماسقارا بولعانشا، «جەر ورتەگىنىڭ ارتىق» قوي، قازاقستان ارۋى... بۇل اتاقتى ءقازىر اقشاسى بارلار الادى دەگەندى دە ەستىپ ءجۇرمىز. قازاقشا ارىپتەرگە ءتىلى كەلمەيتىن كەي قىزدار دا قازاقستان ارۋى اتاندى. نە ءۇشىن؟ وسى كەزدە اقشاعا ساتىپ الا ما دەگەن كۇماننىڭ پايدا بولاتىنى شىندىق. قازاقشا ءتىلى كۇرمەلىپ سۇحبات بەرگەن قىزعا قازاقستان ارۋى دەگەن دارداي اتاقتى بەرۋدىڭ سەبەبىن باسقاشا قالاي تۇسىنۋگە، تۇسىندىرۋگە بولادى؟!
بۇكىل قازاقستاننىڭ اتىنان شىعىپ تۇرعان قىزدىڭ قازاقشا بىلمەۋى سۇمدىق ەمەس پە؟ قازاقستان ارۋى ادەمى، سىمباتتى بولۋىمەن قاتار ءبىلىمدى، تالانتتى بولۋى كەرەك.
وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن ءبىر بويجەتكەن تەلەديدارداعى قازاقستان ارۋىن كورىپ، «مەن دە وسى قىز سەكىلدى اتاقتى بولسام عوي»، - دەپ ارمانىن اجەسىنە ايتقان ەكەن. سول كەزدە جاقتىرماعان كەيىپ تانىتقان اجەسى «اتاقتى بولارسىڭ، ءبىراق بار بايلىعىڭ بولعان ابرويىڭنان، ۇياتىڭنان ايىرىلارسىڭ. ابىرويىڭنان ايىرىلعانىڭ تاربيەلەپ وتىرعان ءبۇتىن ءبىر وتباسىڭنان دا باس تارتقانىڭ، ولاردىڭ تاربيەسىن اياق استى ەتكەنىڭ»، - دەگەن ەكەن. سول ساتتەن باستاپ بويجەتكەن قىز ءوز ارمانىنان باس تارتىپتى.
قازاق قىزى قاستەرلى ۇعىم ەدى. ءبىراق ءقازىر قۇنى دا تومەندەپ بارا جاتىر. ءبىر كۇن ۇستىنە بۇرمەلى كويلەگىن كيىپ، ورامالىن تاققان قىز سۋرەتكە تۇسسە «ناعىز قازاق قىزى» دەپ پىكىر جازامىز. كەلەسى كۇنى ءدال سول قازاق قىزى سۋرەتكە تۇسەدى، الايدا اشىق-شاشىق كيىممەن، بۇكىل ابىرويىن ماقتانىشپەن كورسەتىپ سۋرەتكە تۇسەدى. كەشەگى قازاقتىعى قايدا قالدى سوندا؟! قازاق قىزى قاراپايىم، يبالى، يناباتتى دەيمىز. سول مىنەزىمىز قايدا قالدى؟ بارلىعى اتا-بابالارىمىزبەن بىرگە جەرگە كومىلىپ كەتپەگەن شىعار؟!
قازىرگى كەزدە جاستاردىڭ ساناسىن ۋلايتىن بىردەن-بىر دۇنيە عالامتور مەن تەلەديدار. سوندىقتان قازاق قىزىنىڭ قازاقستان ارۋى دەگەن اتاققا قۇمارلىعىنا سەبەپ بولعان بىردەن ءبىر فاكتور – تەلەديدار مەن عالامتور. جىل سايىن ۇيىمداستىرۋشىلار، نامىسىمىزدى اياققا تاپتايتىن وسىنداي سۇلۋلىق سايىستاردى وتكىزىپ، بويجەتكەن قىزداردى كاستينگكە شاقىرادى. سونىمەن بىرگە بۇل سايىس مەملەكەتىك تەلەارنالاردان كورسەتىلەدى. دەمەك مەملەكەت قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر. ءبىراق نە ءۇشىن؟ قانداي ماقساتپەن قىزدارىمىزدىڭ ابىرويىن توگەتىن سايىستاردى قازاقستاندىق تەلەارنالار كورسەدى؟ بۇل سۇراقتىڭ جاۋابى دا بەلگىسىز، تۇسىنىكسىز، قۇپيا...
سۇلۋلىق سايىستارىن قولدايتىنداردىڭ، اقتايتىنداردىڭ ءبىر جاۋابى بار. ول – ءقازىر XXI عاسىر، زاماناۋيلىق. قازاق قاي عاسىردا دا قازاق! قازاق قاي عاسىردا دا قازاقتىعىنان، نامىسىنان ايىرىلمايدى. اقتاۋشىلاردىڭ ءدال وسى جاۋابى دا قازاقتىڭ ابىرويىن اياققا تاپتاعان جارتىلاي جالاڭاش قىزدى دا، ونى قولداپ سايىسقا دايىنداعانداردىڭ قاتەلىگىن تۇزەتە دە، تۇسىندىرە دە المايدى.
قاشاننان بەرى قازاق قىزى «مەنىڭ سۇلۋلىعىمدى كورىڭدەر، سەندەردى تاڭعالدىرامىن» دەپ ماقتانعان ەدى. قازاق قاي كەزدە دە ءوز اپكە-قارىنداسىنىڭ، قىزىنىڭ سۇلۋلىعىن جاسىرۋعا تىرىسقان. سەبەبى قىزعانعان، نامىسىنىڭ تاپتالۋىنان قورىققان. سوندىقتان قازاق قىزىنىڭ دارەجەسى قاي زامان دا بولسىن ءقادىرلى، قاستەرلى بولدى. وسى قاستەرلى اتاعىمىزدى ابىرويسىز اتاققا ايىرباستاماي-اق ءقادىرىمىزدى، اتاق-ابىرويىمىزدى ساقتاپ قالعانىمىز ءجون...
اۆتورى: اسەل بولات قىزى
