بۇل ەلدى ۇرلىق، قاراقشىلىق، الداپ-ارباۋ، زورلىق-زومبىلىق، جەمقورلىق، ءبىر سوزبەن ايتقاندا، قىلمىستىڭ كوز كورىپ، قۇلاق ەستىمەگەن الۋان ءتۇرى ابدەن دەندەپ العان. حالقى وتباسى-وشاق قاسىندا وتىرعاندا «بىزدە ءتارتىپ جوق. شىركىن، كورشى ەلدەردى قاراشى» دەگەنى بولماسا، باس بىرىكتىرىپ، جوعارىعا ءبىر تالاپ قويعان ەمەس. پاتشاسى ەلىن قۇردىمعا اكەتەر وسى كەساپاتتاردان قۇتىلار جولدى ەڭ بولماسا تۇسىندە ويلاماپتى...
«شىنىمەن-اق وزگە ەلدەردە ءبارى باسقاشا». پاتشا بارلىق ۋازىرلەرى مەن نوكەرلەرىن جيناپ الدى دا ۇكىم شىعاردى. «ءبارىمىز حالىق الدىندا ەسەپ بەرەمىز. كىمدە كىم وتىرىك ايتىپ، جالعان اقپار بەرگەن بولسا انا كورشى ەلدەگىدەي ءتىلىن كەسەمىز. كىمدە كىم قازىناعا قول سالعان بولسا مىنا كورشى ەلدەگىدەي وڭ قولىن، جەتىم-جەسىردىڭ حاقىن جەسە سول قولىن كەسەمىز. وزگەنىڭ قىلمىسىن كورە تۇرا جاسىرسا ارعى ەلدەگىدەي ءبىر كوزىن، كورمەگەندى كوردىم دەپ جالعان كۋالىك قىلسا ەكىنشى كوزىن ويامىز. قارا باسى ءۇشىن وزگە ەلدەرمەن سىبايلاس بولىپ، بارىس-كەلىس جاساسا ءبىر اياعىن، سىرتقا مەملەكەت قۇپياسىن الىپ شىقسا ەكىنشى اياعىن كەسەمىز. ەل ءىشىن ءبۇلدىرىپ، زيناقورلىق جاساعانداردى اتەك قىلامىز. حالىقتى ازعىرىپ، بيلىككە قارسى كەلگەندەردىڭ باسىنا سوناۋ ەلدەردەگىدەي قوي تەرىسىن كيگىزىپ، ماڭگۇرت ەتەمىز. مىنە، وسى زاڭ بۇگىننەن باستاپ حان دەمەي، قارا دەمەي ىسكە اسادى. كوشە، كوشەنىڭ بارىنە ىلىڭدەر، اۋىزشا حابارلاڭدار. كۇللى ەل قۇلاقتانسىن. العاشقى جازانى كەلەسى اپتانىڭ باسىندا بارشا جۇرتتىڭ الدىندا جاريا ىسكە اسىراتىن بولامىز!» پاتشا ءسوزىن اياقتاعانمەن «و، عۇلاما پاديشام»، «كەمەڭگەرىم»، «وسىنى ءبىز بۇرىن قالاي بىلمەي جۇرگەنبىز؟»، «ءوزىڭىزدىڭ ايتۋىڭىز بويىنشا» دەگەن سياقتى قوشەمەت سوزدەر ايتىلا جونەلمەي، ۇنسىزدىك ءبىرىنشى رەت ۇزاققا سوزىلىپ بارا جاتتى. قول استىنداعىلاردان تەك «ءلاپپاي» ەستىپ ۇيرەنگەن پاتشا ءسال بوزارىپ، «تۇسىنبەدىم» دەگەندەي جوتكىرىنىپ، قاھارىنا ەندى مىنە بەرگەندە، كەلىسىپ العانداي ۋازىرلەرى مەن نوكەرلەرى باستارىن جەرگە سالىپ، تىزەرلەپ جاتا كەتتى. «دات، تاقسىر!» «ە، ايتىڭدار داتتارىڭدى! تىنىشتىق پا؟» بىرەۋى عانا ايتسا جازاعا الدىمەن سول ىلىگەتىنىن بىلەتىن، ال ءدال ءقازىر ايتپاسا ءبارى بار مۇشەسىنەن ايىرىلىپ، دوپشا دومالانىپ قالاتىنىن سەزگەن يگى جاقسىلار ءبىر اۋىزدان «پاتشا، حالىق الدىندا ءوزىڭىز ايت دەگەن وتىرىكتى عانا ايتتىق. قازىنادان رۇقساتىڭىزبەن عانا بىرلەسە جەدىك. جەتىم-جەسىر مەن كەم-كەتىكتى كەلىسىمىڭىزبەن تونادىق. ءبىر-بىرىمىزدىڭ قىلمىسىمىزدى بۇقارا بىلمەسىن دەپ جاسىردىق. وزگە ەلدەرمەن ءسىزدىڭ قامىڭىز ءۇشىن سىبايلاستىق. ىشكى قۇپيانى ءسىزدىڭ ارتىڭىزدى جابۋ ءۇشىن سىرتقا شىعاردىق. شيكىزاتتى دا ءسىزدىڭ قىزىعىڭىز ءۇشىن ارزانعا پۇلدادىق. زينانى دا ءسىز «ءار كۇن پاكتىكتى كورەم» دەگەن سوڭ ۇيىمداستىردىق. سوندىقتان، ءبارىن وزىڭىزدەن باستاۋىڭىز كەرەك!» دەدى. ...پاتشا شوشىپ وياندى. دەرەۋ كورپەنى اشىپ، اياق-قولىن، بەتى-باسىن سيپادى. تۇگەل ەكەن. «وزگە ەلدەردىڭ زاڭ-زاكۇنى وزىمەن كەتسىن. ال مىنا ءتۇستى مەنەن باسقا ەشكىم كورمەسىن» دەپ، بەتىن سيپادى دا، قايتادان جاتا كەتتى...
قاناعات ءابىلقايىر
