- موڭكە ءبيدىڭ: «...حالىققا ءبىر تيىن پايداسى جوق، اي سايىن باس قوسقان جيىن بولادى...» دەگەنىنىڭ قاندايلىق شىندىق بولعانىن قاراپايىم حالىق تا اڭداعانداي: داعدارىس بيلىكتىڭ دىعدىرىن قۇرتقالى «كۇلتوبەنىڭ باسىندا كۇندە جيىن»-نىڭ كەبىن كەپ كيدى مە – كيدى. بۇعان دەيىن دە سول بەرەكەسىز جيىن، ءباتۋاسىز باستامالار بورادى-اۋ كەلىپ-كەلىپ. «كىم نە ايتتى؟» دەگەننەن گورى، «كىم نە ايتپادى؟» دەپ قايىرا سۇراق قويساڭ – ءسىرا، ءجون!..
وتكەن اپتادا ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ (ءدسجاد) ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا «قازاقستاندىق جاستاردى داياشى جانە بارمەن بولۋعا ۇيرەتەمىز» دەگەن ۇسىنىسىن تالقىنىڭ تاپ ورتاسىنا تاستاپ كەپ جىبەردى. مۇنىمەن قوسا، ءدسجاد-نىڭ دوكەي باسشىسى دۇيسەنوۆا مۇنىڭ ازىرگە پيلوتتىق جوبا ەكەنىن، ءارى ونى وڭتۇستىك-شىعىس ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ ايتاتىنىن جەتكىزگەن.
ءتىپتى تامارا حانىم جاستاردى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى قىسقا مەرزىمدى كۋرستارعا تارتاتىنىن دا ءمالىم ەتكەن. ءارى اتالعان ماماندىقتاردىڭ ايتقانعا بولماسا، وڭاي قىزمەت ەمەس ەكەنىن ايتىپ: «ونى جوعارى دارەجەلى ماماندار عانا ۇيرەتىپ شىعارادى... جاستارعا وقۋ تەگىن، تەك جول اقىسى مەن تۇراعىن ءوز قالتاسىنان تولەيدى...مەنىڭ ويىمشا، بۇل – بىزگە قاجەت تاجىريبە. وعان مەيرامحانا يەلەرى مەن ءقوناقۇي جانە دە باسقا دا قىزمەت كورسەتۋ ۇيىمدارىنىڭ ماماندارىن تارتۋىمىز كەرەك»، – دەگەن.
وسى جەردە جاڭاعى ءدسجاد باسشىسى ماقتانىپ ايتقان «جوعارى ماماندىق» يەلەرىنىڭ كىمدەر ەكەنى دە ءبىرجولا انىقتالا تۇسەدى. ياعني، ەندىگى وسى ماماندىقتى ۇيرەنگىسى كەلەتىن جاستاردىڭ سۋ جاڭا «سۋپەر» ۇستازدارى – مەيرامحانا يەلەرى مەن ءقوناقۇي ماماندارى بولاتىن كورىنەدى. سوندا مۇنسىز دا قوناقجاي، قوناققا بارى مەن بەيىلىن ۇسىنۋدى ءبىر كىسىدەي بىلەتىن ەلدىڭ ۇرپاعى سول «جوعارى ماماندىق» يەلەرىنەن نەنى ۇيرەنگەندەي؟ تاعام تولى تاباق تاسۋ مەن شايتان تولى شاراپ قۇيۋدى ماماندىق دەپ وقۋ ءۇشىن بە؟!
ەندى مىناعان قاراڭىز: ءمينيستردىڭ پىكىرىنشە، دايارلىق كۋرستارى بىرنەشە دەڭگەيدە وتكىزىلمەك. بىرىنشىدەن، ارزان قوعامدىق تاماقتانۋ ورتالىقتارىندا داياشى بولۋدى ۇيرەنەدى. ارنايى كۋرستاردى بىتىرگەن ماماندار ەكىنشى دەڭگەيدە قىمبات ءدامحانالار مەن مەيرامحانالاردا جۇمىس ىستەي الاتىن بولادى. ال ءۇشىنشى كەزەڭدە بارمەن ماماندىعىن يگەرىپ شىعۋعا مۇمكىندىك الادى ەكەن.
كۇلكىڭىز كەلە مە، كەلمەي مە؟! بۇل ءبىر ەلدىڭ بىلدەي مينيسترلىك باسشىسىنىڭ اۋزىنان شىققان ءسوز. داياشى مەن بارمەن تاربيەلەپ، ەلدىڭ بار الەۋەتىن ارتتىرامىن، جاستاردىڭ قاعاناعىن قارىق قىلامىن دەۋ – حالىق ءۇشىن سونى جاڭالىق بولماق تۇگىلى، سورى سورعالاعان سوراقىلىق بولسا كەرەك!
نەگە دەيسىز عوي؟! سول مينيستر ايتقان وڭتۇستىك پەن شىعىس ەلى تۇرماق، ءبىزدىڭ ەلدە بۇل ماماندىقتى ارنايى كۋرستارسىز-اق جاستارىمىزدىڭ ەكى-ۇش ايدا ۇيرەنىپ شىعاتىنىن ۇمىتپاعانىمىز ءلازىم! ويتكەنى قازىردە جوعارى وقۋ ورنىنداعى (جوو) ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ 50–60 پايىزى ونسىز دا بارمەن، ونسىز دا داياشى اتانىپ جۇرگەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. اسىرەسە كوممەرسيالىق ءبىلىم الىپ جۇرگەن جاستاردىڭ دەنى – داياشىلىق قىزمەتتەن ءناپاقاسىن تاۋىپ ءجۇر دەسەك، ارتىق ايتپاعانىمىز!
ونىڭ ۇستىنە تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن ەل پرەزيدەنتىنىڭ الدىندا كوزىمەن جەر شۇقىپ وتىرىپ، كەنەت «تاپتىم، تاپتىم» دەپ ايقايلايتىن تاپقىرلىقتىڭ سيىق-سىقپىتى بۇل ەمەس: استانا مەن الماتىدا عانا ازداپ سۇرانىس بار دەمەسەڭىز، بىلايعى دۇڭگىرشەك اتاۋلىدا ءبالىش پەن سامسا ساتۋدان اسپايتىن وڭىرلەردە بۇل ماماندىقتاردىڭ ءباسى تىپتەن تومەن (حالىقتىڭ قالتاسى دا سول تاعامداردى كوتەرۋدەن ارتىلمايدى).
ال سول تۇتاس ەل ماڭدايىنا ماداق قىلىپ قاداعان قوس قالاداعى جاڭاعى قوس ماماندىقتى قاجەتسىنەدى-اۋ دەگەن ەل ءتۋريزمى شە؟ ءبىر انكارانىڭ ءبىر ايلىق تابىسىنان اسار-اسپاس! سويتە تۇرا، «قارعا قاز بولامىن دەپ اياعىن ءۇسىرىپتى» دەگەندەي، ءوزىمىزدى بىردەن ءتۋريزمى دامىعان ەل ساناتىندا ەلەستەتۋ، سول ارقىلى جاستارىمىزدى جاپپاي داياشى مەن بارمەن ماماندىعى بويىنشا وقىتىپ، جۇمىسپەن قامتي قويامىز دەيتىن دۇمبىلەز وي – بىزگە ماندات بولماسا كەرەك!
سوندا دەيمىن، بىرەۋدىڭ الپەشتەگەن جالعىزى كىمگە بارىپ جالپاقتاعانداي؟! ادەتتە تويعا شىعىپ، داياشى اتانعانىنىڭ ءوزىن كولدەنەڭ كوزدەن كوپ ۋاقىتقا جاسىراتىن جاستارعا كەلىپ: وسى ماماندىقتى وقىعىڭ كەلە مە دەپ سۇراپ كورىڭىز؟ تىپتەن بۇدان ارى نە دەۋگە بولادى؟! سىزشە كەشەگى ماعجان سەنگەن جاستاردان داياشى مەن بارمەن جاساۋ – قياناتتىڭ قياناتى ەمەس پە، تامارا حانىم؟
- P.S.: مۇندايدا ەلدىڭ ءۇمىتى اقتالماسا، قالاۋلىسىنا سىن بولسا كەرەك: سول ءۇشىن دە مينسترلەرگە ەسكەرتەرىمىز – ويناپ سويلەمەي، ويلاپ سويلەۋدى ۇيرەنەتىن كەز كەلگەن سياقتى!
قوزىباي قۇرمان،
«D»
بۇل ەكى ارادا
ءبىلىم مينيسترلىگى
بىلىممەن ەمەس،
جەمقورلىقپەن اينالىسا ما؟
ءبىلىم سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيى قازاقستاندا ەڭ جوعارى بولىپ وتىر. قازاقستاندا ءار التىنشى سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرىمەن جاسالعان. ماسەلەن، قۇقىقتىق ستاتيستيكا ورگانىنىڭ اقپارىنشا، 2013 جىلى ءبىلىم سالاسىندا بارلىعى 145 جەمقورلىق قىلمىس تىركەلسە، ال 2014 جىلى 252 قىلمىس تىركەلگەن»، – دەلىنگەن بەيسەنبىدە «نۇر وتان» پارتياسى جانىنداعى جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەستىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسى بارىسىندا تاراتىلعان اقپاراتتا.
ول ول ما، باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، 2014 جىلى بارلىق تىركەلگەن سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستاردىڭ اراسىنان ءار التىنشى قىلمىستى ءبىلىم سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جاساعان كورىنەدى.
«بۇل نە سۇمدىق؟» – دەي بەرگەنىڭىزدە، تاعى دا تىڭ اقپارات باسىپ قالادى. بعم قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراسىنان دا جەمقورلىق دەيتىن «بەيداۋا ىندەت» بويىنشا قىلمىس فاكتىسى تىركەلىپتى. بۇعان دالەل: «بعم قىزمەتكەرلەرى جاساعان سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسىنىڭ سانى سالالىق ۆەدومستۆونىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى ەكى ەسەگە وسكەن، 2013 جىلى – 9، 2014 جىلى – 18 سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس تىركەلگەن»، – دەلىنگەن باسپا ءسوز پاراقشاسىندا.
ءسىرا، «بالىق باسىنان ءشىريدى» دەگەن وسى بولسا كەرەك؟! مۇندايدا، ءتايىرى، نە دەۋگە بولادى؟ وسىدان كەيىن دە اتالعان مينيسترلىك جەمقورلىقپەن كۇرەسىپ جاتىرمىز دەيدى-اۋ؟! مۇنداي جەمقورلىق جايلاعان ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنان قانداي ۇرپاق تاربيەلەنەدى؟
ونىمەن قويماي، جۇمىسپەن قامتيمىز دەيدى شىركىندەر! ونان دا جەمقورلىقپەن اينالىسامىز دەسە، اششى دا بولسا، حالىق تىڭداعىسى كەلگەن شىندىق وسى بولماس پا ەدى، ءتايىرى؟..
الكەي ءابدىعاپاروۆ
«وبششەستۆەننايا پوزيسيا»
(پروەكت «DAT» №08 (279) وت 26 فيەۆراليا 2015 گ.
