ازىرگە ۋكراينانىڭ زاڭدى تەرريتورياسىنا تيەسىلى قىرىم تۇبەگىنە تالاسىپ وتىرعان رەسەي فەدەراسياسى ەكەنى بەلگىلى. ال، ۋكراينانىڭ ارالدى رف-عا بەرگىسى جوق. ونىڭ دا بايقاپ وتىرمىز. ال، قازاقستان بۇل جەردە بەيتاراپ پوزيسيانى ۇستانىپ وتىرعانىن جاقسى بىلەمىز. جاقىندا ۋكراينالىق «دەلوۆايا ستوليسا» باسىلىمى قىرمعا قازاقستاننىڭ دا تالاساتىن ءجونى بار دەگەن ماعىناداعى ماتەريال جاريالاعان. وندا «قىرىمعا تالاسۋعا بىردەن ءبىر قۇقىلى مەملەكەت بولسا، ول – تۇرىكتەر دە ەمەس، تاتارلار دا ەمەس، ءتىپتى ورىستار دا ەمەس – قازاقتار» دەگەن.  بۇل تۋرالى 365info.kz سايتى جازادى.

ايتا كەتەيىك، جاقىندا استانادا وتكەن قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا مەملەكەت باسشىسى ءنۇرسۇلتان نازاربايەۆ «قازىرگى قازاقستان التىن وردانىڭ، تۇرىك قاعاناتى مەن دەشتى قىپشاقتىڭ زاڭدى مۇراگەرى» دەپ ايتقان بولاتىن.

بۇقارالىق اقپارات قۇرالدرىندا جارىق كورگەن «نازاربايەۆ ناپومنيل پۋتينۋ، چەم بىلا موسكۆا ۆو ۆرەمەنا زولوتوي وردى» اتتى ماقالادا مەملەكەت باسشىسى، «قازىرگى قازاقستان كەشەگى ساقتاردى، عۇنداردىڭ، ۇيسىندەردىڭ جانە التىن وردانىڭ، تۇرىك قاعاناتى مەن دەشتى قىپشاقتىڭ زاڭدى مۇراگەرى» دەگەندى شەگەلەپ ايتقان بولاتىن.

ال، ۋكراينالىق جۋرناليستەر الەكسەي كافتان مەن سەرگەي يلچەنكو قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بۇل سوزدەرىن بىلايشا باجايلاتقان كورىنەدى.

«576 جىلى تۇرىك قاعاناتى ۆيزانتيادان سولتۇستىك كاۆكازدى جانە قىرىمدى تارتىپ العان بولاتىن. دەمەك، قىرىم ماسكەۋگە تيەسىلى ەمەس ەكەندىگىن اڭعارۋ قيىن ەمەس، مۇندا. ال دەشتى قىپشاققا كەلەتىن بولساق، ول اۋەلدە باسقاشا اتالعان جانە قازىرگى رەسەيدىڭ باسىم بولىگى، ۋكراينا، مولدوۆا مەن رۋمىنيا تەرريتوريالارى تولىقتاي دۋنايعا دەيىنگى جەرلەر ونىڭ قۇرامىنا كىرگەن. بۇل جەردە تاعى ءبىر ماسەلە بار. دەشتى قىپشاق نەگىزىنەن ەكەۋ ەدى. اۋەلى – شىعىس دەشتى قىپشاق. ونىڭ تەرريتورياسى التايدان كاسپييگە دەيىن سوزىلعان. سوسىن – باتىس دەشتى قىپشاق. كاسپييدەن دۋنايعا دەيىنگە جەرلەر. ال نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ناقتى قاي دەشتى قىپشاقتى ايتقانى بەيمالىم. دەسە دە، ەكەۋىنىڭ دە نەگىزى ءبىر ەمەس پە؟»،-دەيدى ماقالا اۆتورلارى.

ەڭ قىزىعى، قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ التىن وردانى ەسكە ءتۇسىرۋىنىڭ استارىندا ۇلكەن ساياسات جاتقانى انىق. «قازاقستان پرەزيدەنتى التىن وردانى مەڭزەۋى ارقىلى – ورتا عاسىرداعى مەملەكەتتىك مۇراگەرلىگىن ەسكە ءتۇسىرۋ عانا ەمەس. ماسكەۋگە كورسەتكەن سەسى بولسا كەرەك-تى. ويتكەنى، تاريحتان بەلگىلى التىن وردانىڭ كەزىندە ماسكەۋ – قۇلدىق پوزيسيادا بولعان. ال  قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تاريحتى ەسكە ءتۇسىرۋى – ماسكەۋگە ءتىس قايراۋى بولۋى ابدەن مۇمكىن»،-دەلىنگەن ماقالادا.

شىنىمەن دە، قازاق حاندىعى التىن وردانىڭ زاڭدى مۇراگەرى بولعان. بۇل رەتتە استانامەن وزگە مەملەكەتتەردىڭ تالاسۋعا حاقىسى دا جوق. ءتىپتى، كەڭەستىك يمپەريا تۇسىندا جازىلعان تاريحي ەنسيكلوپەديانىڭ وزىندە «تۇرىك قاعاناتى 552-745 جىلدارى ورتا ازياداعى تۇركى تايپالارىنان قۇرالعان مەملەكەت. 555 جىلى  ورتالىق ازيانىڭ بارلىق حالقى، قيداندار مەن باتىس مانچجۇريلەر، ەنەسەي قىرعىزدارى اتالمىش مەملەكەتتىڭ قولاستىندا بولعان. 576 جىلى تۇرىكتەر بوسفوردى باسىپ العان. كوپ جىلعى جورىقتاردىڭ ناتيجەسىندە قاعانات ۇلى جىبەك جولىنىڭ نەگىزگى بولىگىن يەمدەنگەن. بۇل تۇرىكتەرگە كەرۋەن ساۋداسىنان پايدا تابۋعا جول اشقان» دەپ جازىلعان.

ال ماقالا سوڭىندا، ۋكراينالىق باسىلىم، «تاريحي دەرەكتەردى جانە پرەزيدەنت نازاربايەۆتىڭ التىن وردانىڭ مۇراگەرى ءرولىن ەسكەرە كەلەتىن بولساق،  قازاقستان ءۇش بىردەي يمپەريانىڭ مۇراگەرى رەتىندە قازىرگى قىرىم ءۇشىن تالاسۋ قۇقىعىنا يە بىردەن ءبىر مەملەكەت بولىپ شىعا كەلمەي مە؟» دەپ تۇيىندەيدى.

ءتۇيىن: ايتا كەتەيىك، جاقىندا رف پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ءوزىن التىن وردانىڭ مۇراگەرىمىن دەپ ەسەپتەيتىنىن اشىق مالىمدەگەن بولاتىن. ونىڭ الدىندا قازاقتاردا مەملەكەت بولماعان دەپ تۇرەندى تىڭنان سالعان ۆلاديمير ۆلاديميروۆيچ ەندى التىن ورداعا اۋىز سالا باستاعانى قاي باسىنعاندىعى، دەپ قايران قالىستىق. دەسە دە بەلورۋسسيا مەن قىرعىزستان پرەزيدەنتتەرى ءوز كەزەگىندە التىن وردانىڭ زاڭدى مۇراگەرى – قازاقستان ەكەنىن اشىق جەتكىزگەن. ال، پۋتين مىرزا مۇنىمەن كەلىسپەيمىن، ولىسپەي بەرىسپەيمىن دەپ وتىر. وشپەندىلىك پريسىپتەرىنە دەيىن جەتكەن ۋكراينا «قىرىمدى رەسەي العانشا، سەندەر الىڭدار» دەپ  وتىر. نەگە  باس تارۋىمىز كەرەك؟ ءبىزدىڭ دە قىرىمنان ۇلەسىمىز بار ەمەس پە؟

نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى