شاتتىق وتەيەۆ:
مەملەكەت باسشىسى ن.نازاربايەۆتىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادام» باعدارلاماسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جۇمىسىن رەتتەۋ، سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنە جۇكتەلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى شاتتىق وتەيەۆپەن كەزدەسىپ، بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانى تۋرالى سويلەسكەن ەدىك.
– شاتتىق تىنىمباي ۇلى، «100 ناقتى قادامدا» قايتا قۇرىلعان اگەنتتىكتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ تۋرالى ايتىلدى، قۇزىرلىقتارىڭىزعا جاڭا پارمەن بەرىلدى. قويىلىپ وتىرعان جاڭا تالاپتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتىپ، قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرەدى، جەمقورلىققا جول بەرمەيدى دەپ كەسىپ ايتا الاسىز با؟
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حVI سەزىندە ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋداعى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى – مەملەكەت اپپاراتى مەن تۇتاستاي قوعامنىڭ ءىس-قيمىل جۇيەسىن ناقتىلاي تۇسەتىن تاريحي قۇجات. ۇلت كوشباسشىسىنىڭ ساياسي ۇستانىمىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى»، «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ قابىلدادى. بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر، ماماننان باستاپ مينيسترگە دەيىنگى اكىمشىلىك جانە ساياسي قىزمەتكەرلەر قوعام مۇشەلەرىنىڭ اۋەلى مەملەكەتكە، سودان سوڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە، ونىڭ ينستيتۋتتارىنا دەگەن سەنىمىن نىعايتا ءتۇسۋى؛ مەملەكەتتىك قىزمەتكە كىرگەن ادامنىڭ ءۇش اي سىناق مەرزىمى، ودان سوڭ التى ايدان كەيىن ورنالاسقان جۇمىسىنا سايكەستىگى جونىندەگى باقىلاۋدان وتكەن سوڭ ءارى قاراي ءوسۋى تومەننەن جوعارى قاراي ساتىلاپ ورلەۋ جولىمەن قالىپتاساتىنىنا كوزىن جەتكىزۋلەرى مىندەتتى. وسىنداي تابيعي ساتى باسپالداقتارىنان وتكەن مەملەكەتتىك قىزمەتشى عانا وزىنە مەملەكەت پەن قوعام تاراپىنان سەنىپ تاپسىرىلعان كەز كەلگەن مىندەتتىڭ اياسىنان شىقپايدى، شەشىم قابىلداۋدا شالىس باسپايدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە جەرلەستىك، تانىستىق، قوڭىراۋ شالۋ ارقىلى الىنعان «بارماق باستى، كوز قىستى» ارەكەتتەردەن وزگە جاعدايلاردىڭ بارلىعىندا، مەملەكەتتىك قىزمەتكە العاش رەت كىرۋ مەن ىرىكتەۋ پروسەدۋرالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ مەن ورتالىقتاندىرۋ ارقىلى وتەدى. سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ اتقارعان جۇمىسى مەن قابىلەتىنە قاراي ونىڭ جالاقىسىن دا ءوسىرىپ وتىرۋ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جۇيەلى تۇردە ساپالىق جاعىنان وسۋىنە اسەر ەتەدى. كەلەشەكتە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر جىلدىق جەكە جوسپارىن ورىنداسا، ال مەملەكەتتىك ورگاندار ستراتەگيالىق جوسپارلاردى ابىرويلى الىپ شىعاتىن بولسا – جەتىمسىز جالاقى تۋرالى ماسەلە كۇن تارتىبىنەن تۇسەتىن بولادى.
– مەملەكەتىمىزدىڭ سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستى كۇشەيتۋگە، كوررۋپسيانى تۇبىرىمەن جويۋعا بايلانىستى وتكەن جىلدىڭ اياعىندا پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015–2025 جىلدارعا ارنالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستراتەگياسى» كۇشىنە ەندى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اگەنتتىك بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىپ جاتىر؟
– بۇگىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىقپەن زاڭبۇزۋشىلىق كورىنىستەردىڭ الدىن الۋ مەن ەسكەرتۋ شارالارىن جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋ ءۇشىن قۇرىلعان ارنايى ءبولىمنىڭ ءار ءساتتى قادامى ءوز جەمىسىن بەرە باستادى. ەندىگى جەردە بۇكىل مەملەكەتتىك جۇيەگە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ زاڭدى جالعاسى رەتىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن زاڭ ورگاندارىنىڭ بارلىق ساتىسىنا قاتىستى مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلدانىپ، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىعى ءۇشىن ورتاق اتتەستاسيا جۇرگىزىلەدى، اتقارىپ وتىرعان مىندەتتەرى بويىنشا ماماندىق تالاپتارى كۇشەيتىلىپ، اقى تولەۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ەنگىزىلەتىن بولادى. زاڭمەن بەكىتىلگەن اشىقتىق، مەملەكەتتىك ورگانداردا قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ارقىلى «ۇكىمەت – ازاماتتار ءۇشىن!» قاعيداسى ءبىرىڭعاي مەملەكەتتىك قىزمەت بەرۋشىگە، مەملەكەتتىك كورپوراسياعا اينالىپ، ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز ISO 9000 مەنەدجمەنت ساپاسى ستاندارتىنا ساي مەملەكەتتىك، قىزمەت تۇرلەرىن ءبىر جەردەن الۋ مۇمكىنشىلىگىنە يە بولادى. ول مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدەن نەگىزسىز باس تارتۋ، ازاماتتار مەن شەنەۋنىكتەردىڭ اراسىندا بولۋى مۇمكىن سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرىنەن اۋلاق بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى مونيتورينگ جاساۋ كەزىندە بەلگىلەنەتىن پروسەدۋرالاردىڭ ازايۋى، ناقتى جەتىستىكتەرگە بايلانىستى باعالاۋ، باقىلاۋ جانە مەملەكەتتىك اپپارات جۇمىسىنىڭ نەگىزىندە ءاۋديتتىڭ جاڭا جۇيەسىن ەندىرۋ – جەكە مەملەكەتتىك قىزمەتشى مەن تۇتاستاي مەملەكەتتىك ورگاننىڭ بارىنشا دۇرىس شەشىم قابىلداۋىنا جاعداي جاسايدى.
– مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جۇمىسى ايقىن، اشىق بولۋى كەرەك، جاريالىلىققا باسىمدىلىق بەرۋ كەرەك دەگەن پىكىرلەر ايتىلىپ ءجۇر...
– مەملەكەتتىك قىزمەت ورگاندارى باسشىلارىنىڭ جىل سايىن حالىق الدىنا شىعىپ، بەلگىلەنگەن باسىم باعىتتار بويىنشا جاريالى تۇردە ەسەپ بەرۋىن، اتقارىلعان جۇمىس قورىتىندىلارىن ارنايى ۆەبسايت بەتتەرىندە ورنالاستىرۋدى ءىس جۇزىنە ەندىرۋ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك جانە ءوزىن-وزى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ۇنەمى جانە ۇدەمەلى نەگىزدە ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەرى ءسوزسىز. بۇل رەفورمالاردىڭ لوگيكالىق جالعاسى رەتىندە جەرگىلىكتى ءوزىن-وزى باسقارۋ دەڭگەيىندەگى وكرۋگ، اۋىل، سەلو، كەنت، اۋداندىق نەگىزدەگى قالاعا بيۋدجەت تىزگىنى بەرىلىپ، الماتى مەن استانادا جانە وبلىس ورتالىقتارىندا ايماقتىق بيۋدجەت جوباسىن تالقىلاۋعا اتسالىسۋ ءۇردىسى ىسكە اسىرىلاتىنىن ايتۋعا بولادى. سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بارىنشا اشىقتىعى – ستاتيستيكالىق بازا، قارجىلىق ەسەپتى جاريالاۋ، سىرتقى قارجىلىق ءاۋديتتىڭ قورىتىندىلارى، تيىمدىلىك پەن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋگە بەرىلگەن قوعامنىڭ باعاسى، رەسپۋبليكالىق، جەرگىلىكتى بيۋجدەتتىڭ ورىندالۋى تۋرالى ەسەپتەر ءۇشىن ونلاين قولجەتىمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلەدى. تۇجىرىپ ايتقاندا، جوسپاردىڭ ءار قادامى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ بايىپتى دامۋى مەن بارلىق الەۋمەتتىك توپ وكىلدەرىنىڭ جاعدايى ءۇشىن جاسالعان. بەس رەفورماداعى «100 ناقتى قادامدى» ورىنداۋ – بارلىق باعىتتاردى ءبىر ماقسات جولىندا تۇيىندەگەن ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ستراتەگيالىق تاپسىرمالارىن جەدەلدەتىپ، الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان تابىلۋ ءۇشىن قوعامعا بەرىلىپ وتىرعان تاريحي مۇمكىندىك. وسى تاريحي 100 قادامدى ءبىر ۋىسقا جيناقتاپ، ءار سالا بويىنشا ورىنداۋشىلار انىقتاعان كەزدە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنەن باستاپ، مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن بارلىق وپەراتورلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وركەندەۋى جولىندا قويىلعان ناقتى ماقساتتى ورىنداۋعا ءبىر ادامداي كىرىسىپ كەتۋگە بولادى.
– شاتتىق تىنىمباي ۇلى، ءوزىڭىزدىڭ قۇزىرلىعىڭىزداعى الماتى قالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان قانداي ناقتى شارالار ءجۇرگىزىلۋدە؟
– سىبايلاس جەمقورلىق پەن زاڭبۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى قۇقىقتىق مادەنيەت قالىپتاستىرۋ، ەسكەرتۋ جۇيەسىن جاساۋ، ونىڭ تۋىنداۋ سەبەبىن ازايتۋ شارالارىنا قاتىستى ءبىزدىڭ دەپارتامەنت تاراپىنان ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار، الماتى قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنا قاراستى ارنايى ورتا ءبىلىم بەرۋ وشاقتارى، دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مەديسينالىق مەكەمەلەرى، جاستار ساياساتى باسقارماسى قۇزىرىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا، الاتاۋ، اۋەزوۆ، مەدەۋ جانە جەتىسۋ اۋدانى اكىمى اپپاراتى مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەرىندە، الاتاۋ، المالى، اۋەزوۆ اۋداندارىنىڭ ىشكى ىستەر باسقارمالارىندا، ارحيتەكتۋرا، قالا قۇرىلىسى جەر باسقارمالارى مەن الماتى قالاسىنىڭ ادىلەت دەپارتامەنتىندە جانە باسقا 80-گە تارتا سەمينار-كەڭەس، كەزدەسۋ، دوڭگەلەك ۇستەل، بريفينگ، تىكەلەي جەلىلەر وتكىزىلدى.
– جەمقورلىقپەن ۇستالعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى قانشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى؟
– جىل باسىنان بەرى دەپارتامەنت تەرگەۋشىلەرىنىڭ وندىرىسىندە 318 قىلمىستىق ءىس بولسا ونىڭ 228ء-ى سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى، بۇگىندە سونىڭ 101ء-ى زاڭدى شەشىمىن تاپتى. كەيىنگى كەزدەرى كىنانىڭ ءتۇرى مەن كولەمىنە كەلىسىپ، تاعىلعان ايىپتى ءوز ەركىمەن تۇگەل موينىنا العان جاعدايدا دەپارتامەنت تاراپىنان سوتقا دەيىنگى ءوندىرىستى جەدەلدەتۋ ءتاسىلى ىسكە اسىرىلا باستادى. جىل باسىنان بەرى وسىنداي جەدەلدەتىلگەن تۇردەگى وندىرىستەگى 6 قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى. باسىم باعىتتار بويىنشا سوتقا جولدانعان 7 ءىستىڭ تورتەۋى اكىمشىلىك پوليسيا، بىرەۋى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ اسكەري دارىگەرلىك كوميسسياسى ءبولىمى، ءبىر-بىر ىستەن كەدەندىك جانە سالىق جۇيەسىنە قاتىستى. بۇل باعىتتار بويىنشا قوزعالعان قىلمىستىق ىستەردىڭ قالعاندارى ءقازىر تەرگەلۋ ساتىسىندا، ءىس بارىسىندا بارلىق شارالاردىڭ اياقتالۋىنا وراي سوتقا جىبەرىلەتىن بولادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ 200-بابىنا سايكەس، تەرگەۋشىلەر تاراپىنان مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەرگە قىلمىستىڭ سەبەبى مەن ءوربۋ جاعدايىن جويۋ ءۇشىن 30 ۇسىنىس ەنگىزىلدى. سونىڭ ىشىنەن 17 ۇسىنىس قارالىپ، 19 لاۋازىمدى تۇلعا مەن قىزمەت يەلەرىنە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تارتىپتىك شارا قولدانىلدى. كەلتىرىلگەن شىعىندار بويىنشا جاسالعان جۇمىستاردىڭ كورسەتكىشى رەتىندە كەرى قايتارىلعان سوما 724 ملن تەنگە. كەرىسىنشە، قىلمىستىق ىستەردىڭ كەرى قايتارىلۋى نەمەسە قوسىمشا تەرگەۋ جۇرگىزۋ جانە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋسيالىق قۇقىقتارىنىڭ اياقاستى بولۋ دەرەكتەرى كەزدەسكەن جوق. سونداي-اق مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالىنا دەر كەزىندە مونيتورينگ جاساۋ ارقىلى مەملەكەتتىك ورگاندار وتكىزگەن كونكۋرستاردا تاۋار باعاسىنىڭ شەكتەن تىس جوعارى كورسەتىلۋى دەرەكتەرىنە بايلانىستى قىزمەت، تاۋار، جۇمىس تۇرلەرىنە بايلانىستى ءبىز تاراپىنان قاتەلىكتەردى تۇزەتۋ جايىندا 34 ۇسىنىم بەرىلىپ، ۇنەمدەلگەن بيۋدجەت قارجىسىنىڭ كولەمى 133 631 815 تەڭگە بولدى.
قانداي نارسەنىڭ دە ءوز قۇنى مەن ءباسى بولادى. ەلباسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە تىكەلەي قاۋىپ-قاتەر قاتارىنا قويعان سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا قاتىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان بارلىق كەشەندى شارالار، سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ دە نەگىزگى مىندەتىمىز – حالىققا جاساعان قىزمەتىمىزبەن ولشەنەدى.
دەرەككوز: ايقىن-اقپارات
