كەشە قازاق ەلى مەن ەۋروپا وداعى ەتەنە جاقىن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق كەلىسىمىن بەكىتتى. قۇجاتقا قازاق ەلىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ پەن ەۋرووداقتىڭ سىرتقى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتى بويىنشا جوعارعى كوميسسارى فەدەريكا موگەريني قول قويدى. ساراپشىلار ەۋروپا ەلىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ قازاق ەلى ءۇشىن وتە ماڭىزدى دەگەن پىكىردە.

ەرلان ىدىرىسوۆتىڭ ايتۋىنشا، اتالعان كەلىسىمدە ەكى جاقتى قارىم-قاتىناستىڭ 29 سالاسى قامتىلعان كورىنەدى. ناقتىراق ايتساق، قۇجاتتا حالىقارالىق، ايماقتىق قاۋىپسىزدىك پەن قارۋسىزدانۋ، ساۋدا، ينۆەستيسيا، ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ سياقتى ماسەلەلەر قامتىلعان. سونداي-اق، كەلىسىم-شارتتا ساۋدا-ەكونوميكالىق ماسەلەلەر جانە يننوۆاسيالار، مادەنيەت، سپورت پەن تۋريزم، قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق كوزدەلگەن.

ال، فەدەريكا موگەرينينىڭ ايتۋىنشا ەۋروپا ەلى ورتا ازيا ەلدەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. سونداي-اق، ول ءوز سوزىندە ەكى جاقتى ورتاق ەكونوميكالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا دايىنبىز دەپ مالىمدەدى. ويتكەنى، ول اتالعان كەلىسىم-شارتتى جاي قاعاز ەمەس، ناقتى ىسكە نەگىزدەلگەن قۇجات دەپ ەسەپتەپ وتىر. سەبەبى، 2014 جىلدىڭ 11 ايىندا قازاق ەلىنىڭ ەو-مەن سىرتقى ساۋدا كولەمى 50 ميلليارد دوللاردان از بولعان. ال قۇجاتقا قول قويعاننان كەيىن ەكى جاقتى ساۋدا ساتتىق كولەمى ايتارلىقتاي ارتادى.

ونىڭ ۇستىنە، بۇل كەلىسىم-شارت رەسەيدىڭ قازاق ەلىنە دەگەن قىسىمىن ازايتۋعا ىقپال ەتەدى. الايدا، ساياساتتانۋشىلار اتالعان قۇجات ەو مەن ۋكراينا، گرۋزيا جانە مولدوۆا اراسىندا بەكىتىلگەن جاقىن ساياسي سەرىكتەستىك كەلىسىمىنە قاراعاندا السىزدەۋ دەگەن پىكىردە. ايتسە دە، ايدوس سارىم «رەسەي مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن جاسالعان كەلىسىمدەرگە قاراعاندا اتالعان قۇجات الدەقايدا كۇشتىرەك» دەيدى. سونداي-اق، ول ەكى جاقتى ارىپتەستىك سوڭعى جىلدارى جاسالعان كەلىسىم-شارتتاردىڭ ىشىندە قازاق ەلى ءۇشىن ەڭ پايدالى قۇجات دەگەن پىكىردە.

– جەكە ءوز باسىم، بۇل كەلىسىم-شارتتى ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلدادىم. ويتكەنى، ءبىزدىڭ، قازىرگى تاڭدا، رەسەيدەن ۇيرەنەتىن ەشتەڭەمىز قالعان جوق. ونىڭ ۇستىنە، رەسەيدىڭ ءوزى ءومىر-سالتى مەن ەكولوگيا سىندى تاعى دا باسقا سالالار بويىنشا ەۋروپاعا جاقىنداعىسى كەلەدى. ايتالىق، ماسكەۋ ەۋرو-4 ساناتتى جانارماي ەنگىزىپ جاتىر. اينالىپ كەلگەندە، مۇنىڭ ءبارى ەۋروپادان كەلىپ جاتقان جاڭالىقتار. ەگەر ءبىز ساياسي جاعدايدى ايتپاعاندا، ەۋروپانىڭ ەكولوگيالىق ستاندارتتارى مەن تەحنولوگياسىن الاتىن بولساق، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. سەبەبى، قازىرگى تاڭدا ازاماتتاردان «قاي جەردە ءومىر سۇرگىڭىز كەلەدى» دەپ سۇراساڭىز ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك «ەۋروپا ەلدەرىندە تۇرعىمىز كەلەدى»  دەپ جاۋاپ بەرەدى. ويتكەنى، ەۋروپانىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتى وزگە مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا كوش ىلگەرى بولىپ وتىر. سوندىقتان دا، ءبىز ەۋروپا وداعىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ، ولاردان ناقتى ۇلگى الۋىمىز كەرەك، – دەيدى ايدوس سارىم.

         راسىندا، ەۋروپا ەلدەرىمەن ارىپتەستىك ورناتۋ تاۋەلسىز قازاق ەلى ءۇشىن ماڭىزدى. ويتكەنى، سوڭعى جىلدارى رەسەيدىڭ يمپەريالىق ساياساتى كۇشەيىپ، جاس مەملەكەتتەرگە تىرناعىن باتىرىپ وتىر. ال ەۋروپا وداعى رەسەي سياقتى «ايتتىم - ءبىتتى» دەگەن ساياسات جۇرگىزبەسى انىق. ويتكەنى، ەۋروپالى وداق وركەنيەتتى ەل بولعاندىقتان بەلگىلى دەڭگەيدە دەموكرتيالىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋى مۇمكىن. الايدا، سولاي ەكەن دەپ ەۋروپا وداعىنا 100 پايىز سەنىم بىلدىرۋگە تاعى بولمايدى. سەبەبى، ءار مەملەكەتتىڭ ءوزىنىڭ مۇددەسى بار. ال، ءبىز قازىرگى تاڭدا ەاەو بالاما رەتىندە ەۋروپا وداعىمەن ارىپتەستىك ورناتۋعا مۇددەلىمىز.

سەرىك جولداسباي

استانا