الاش ۇراندى قازاق بالاسىن ەل ەتىپ، تۋىن تىكتەيمىز دەگەن تالاي ارىسىمىز سۇرقيالىقپەن قۋعىنعا ءتۇسىپ، اجال قۇشتى. «جارلىسى مەن بايى تەڭ»، «قوي ۇستىندە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان»، بابالارىمىز امانات ەتكەن الىپ مەملەكەت قۇرۋدى ارمان ەتكەن سول ارىستارىمىزدىڭ كەيبىرى وسىدان ءبىر عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن ايتقان سوزدەرى ءالى كۇنگە ماڭىزىن جويعان جوق. قازاق بالاسىن بالاعىنان تارتىپ، جاعاسىنا جارماساتىن، وسكەنىن كورە الماي، ونگەنىنە ءىشتارلىق ەتەتىن جاۋدىڭ كىم ەكەنىن ەرتەدە-اق ايتىپ كەتتى. الاش قايراتكەرى جاھانشا دوسمۇحامەد ۇلىنىڭ 1918 جىلى ورال قازاقتارىنىڭ سەزىندە سويلەگەن مىنا ءبىر ءسوزىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
«روسسيا الاساپىران زامانعا كەز بولدى. ۇلكەن تولقىنعا ۇشىرادى. روسسياعا ۇلكەن پالە جابىستى، جىككە ءبولىنىپ، ءوزدى-وزى سوعىسىپ، ءبىرىنىڭ قانىن ءبىرى سۋداي توگىپ جاتىر. «بىرەۋگە — مال قايعى، بىرەۋگە — جان قايعى» دەگەن كەر زامانعا كەز بولدىق. كەزىندە، ۋاقىتىسىندا ءىس قىلماساق، روسسيانىڭ پالەسى بىزدە دە قوساق اراسىندا ءىلىپ اكەتۋى مۇمكىن. «سۇتتەن اق ەل بولايىق، جۇرت بولايىق» دەپ بۇل سەزدى جاساپ وتىرمىز. سەزگە كەلىپ وتىرعان «الاشتىڭ» يناباتتى ادامدارى — سىزدەر. ۇلتتىڭ شامشىراعى ءتارىزدى قازىرەتتەر ارالارىڭىزدا، «ەل اعاسى» اقساقالدار ارالارىڭىزدا. ءبارىڭىز دە «الاشتىڭ» الدىڭعى قاتارلى ادامدارىسىزدار.
باۋىرلار! مۇنداي ۋاقىتتا تالاس-تارتىس دەگەندى قويالىق! الالىق-قۇلالىقتى جويالىق! تۇنەۋگى كۇنى ورىنباردا «جالپى قازاق» سەزىندە ەل ءۇشىن، جۇرت ءۇشىن «الاشوردا» ۇكىمەتىنە ءبىزدى سايلادى. «الاش» پارتياسىن جاسادى. «الاش» بالاسىن الا-قۇلاعا بولمەيمىز دەپ انت قىلدىق. كىمدە-كىم ۇلتىن سۇيسە، الا-قۇلاعا بولمەيدى. «الاش» بالاسىمىن دەگەن ازامات مۇنى ەسىنەن تاستاماۋى كەرەك!
مىنە، ءبىز «الاش» بالاسىن الالامايمىز. «الاشتىڭ» بالاسىن تەگىس بىردەي سۇيەمىز. «الاش» بالاسى نەگە بولسا دا — بىردەي ورتاق. نەنى بولسا دا بىردەي كورمەك. «الاشقا» كەلگەن قانداي جۇك بولسا دا، باي دەمەي، كەدەي دەمەي — ءبارى بىردەي كوتەرەدى!..».
جاھانشا دوسمۇحامەدوۆ
«ورال وبلىستىق ءۇشىنشى قازاق سەزى»،
جىمپيتى ۋەزى، قاراتوبە قالاشىعى.
1918 جىل، 18 اقپان
