وتكەن اپتا دەپۋتاتتار مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ اتىنا مەرىزىمىنەن بۇرىن پارلامەنت جانە ءماسليحات سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋ جولداعان بولاتىن. مىنە، وسى ۇندەۋگە بايلانىستى «قازاقستان» مەن «حابار» تەلەارنالارى باستاعان ب ا ق قارقىندى تۇردە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل ءبىر جاعىنان الىپ قاراساق دۇرىس تا شىعار. الايدا، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ۇستانىمى بىر-بىرىنە قاراما-قايشى بولىپ جاتقانىن تۇسىنە المادىق.

ءبىزدىڭ بيلىك قوعامدىق پىكىرمەن ساناساتىنداي كەيىپ تانىتىپ بەلگىلى ءبىر ساياسي ناۋقانعا بايلانىستى ەل-جۇرتتىڭ پىكىرىن بىلۋگە تىرسادى. الايدا، بۇل ءادىستىڭ ەشقانداي شىنايىلىققا نەگىزدىلمەگەنىن كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ ازاماتتار ءبىلىپ وتىر. ايتسە دە، سوعان قاراماستان ۇكىمەت قارجىلاندىراتىن «قازاقستان» مەن «حابار» تەلەارناسى باستاعان ءارتۇرلى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۇگىت-ناسيحاتتى ارتتىرماسا ازايتار ەمەس. ال، وسى ۇگىت-ناسيحاتقا مۇقيات زەر سالىپ، ءۇڭىلىپ قاراساڭىز كوپتەگەن سۇراقتار كەسە كولدەنەڭدەپ الدىڭىزدان شىعادى.

ايتالىق، تەلەارنا «جاھاندىق قارجى داعدارىسىنا بايلانىستى دەپۋتاتتار جاڭادان جاساقتاۋلى كەرەك» دەيدى. الايدا ىلە-شالا «ماجىلىسىمەندەر وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى مۇلتىكسىز اتقارىپ شىقتى» دەپ قورتىندىلايدى. ەگەر دە دەپۋتاتتار ءوز مىندەتىن ابىرويمەن اتقارىپ وتىرسا، وندا كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋدىڭ قانشالىقتى قاجەتى بار؟ ەندەشە قازىرىگى دەپۋتاتتاردىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتپەي، جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇمىس جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەيىك. اقىرى ولار ەشنارسەنى قارىق قىلىپ جاتقان جوق قوي.

سونداي-اق، «ءماجىلىس سايلاۋىنان كەيىن قارجىلىق داعدارىستى وڭاي ەڭسەرەمىز» دەگەن سوزگە كىم كەپىلدىك بەرەدى؟ ويتكەنى، اتالعان سايلاۋدان كەيىن بۇرىنعى دەپۋتتاتتاردىڭ 85-90 پايىزى ءوز ورنىنا قايتىپ ورالادى. ال جاڭادان كەلگەن 10-15 دەپۋتات پارلامەنتتە قانداي وزگەرىس جاسايدى؟ ەشقانداي. «جاڭارعان» پارلامەنتكە بيلىكتىڭ ايتقانىنان شىقپايتىن «اۋىل» سياقتى پارتيالاردىڭ ءبىرى ءوتۋى مۇمكىن.  مۇنى بيىلعى سايلاۋدىڭ ەڭ باستى «جاڭالىعى» دەپ ەسەپتەيىك. الايدا، بۇل جاڭالىق قارجىلىق قيىندىقتى وڭاي ەڭسەرىپ، ەكونوميكالىق الەۋەتىمىزدى ارتىرۋعا جەتپەيدى عوي.

ەندى وسىنى بىلە تۇرا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ءارتۇرلى ازاماتتاردىڭ پىكىرى بەرىلىپ جاتىر. ماسەلەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى

مىرزاتاي جولداسبەكوۆ قازىرگى دەپۋتاتتارعا العىسىن بىلدىرە وتىرىپ، بىزگە جاڭا پارلامەنت كەرەك دەگەن ەكەن. سونداي-اق، عالىم پارلامەنتتىڭ قۇرامى جاستاردان بولسا دەگەن ىزگى نيەتىن جەتكىزىپتى. الايدا، مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ ايتتى ەكەن دەپ پارلامەنتكە جاستاردى وتىرعىزايىن دەپ وتىرعان ەشكىم جوق. ويتكەنى، ءبىزدىڭ پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسى الدەقاشان «قارتتار ۇيىنە» اينالىپ كەتكەن. ال «قارتتار ءۇيىنىڭ» قاتال زاڭى جاستاردى ءوز ۇستانىمىن ءبىلدىرىپ، قاتقىل مالىمدەمە جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرمەيدى.

          قوش، سونىمەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا نازار اۋدارساق كەزەكتەن تىس ءماجىلىس سايلاۋى ەلىمىزدە قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان سياقتى. بۇعان اناۋ ايتقانداي سەڭگىڭ كەلمەسەدە سەندىك دەلىك. ويتكەنى، قاندايدا ءبىر حالىق ءوز بولاشاعىنا ءوزى بەيقام قارامايتىن شىعار دەپ ۇمىتتەنەسىڭ. الايدا شەت ەلدىك ساراپشىلاردىڭ قازاق ەلىندە ءوتۋى ءتيىس سايلاۋدى قۇپتاپ، «وتە ورىندى باستاما» دەپ پىكىر ءبىلدىرۋى قانشالىقتى قيسىندى. ماسەلەن، بەلگىلى ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم مەن راسۋل جۇمالىدان پاكىستان نەمەسە ءۇندىستاننىڭ جۋرناليستەرى كەلىپ «بىزدە وتەتىن سايلاۋعا بايلانىستى نە ايتاسىز؟» دەپ پىكىر سۇراي ما؟ سۇرامايدى عوي.

سەبەبى، اتالعان مەملەكەتتىڭ ىشكى ساياسي جاعدايى تۋرالى قازاق ساياساتتانۋشىلارى بىلمەۋى مۇمكىن. بىلە قالعان كۇننىڭ وزىندە ءبىزدىڭ ساياساتتانۋشىلاردى ءۇندىستان مەن پاكىستاننىڭ ىشكى جاعدايى الاڭداتپاسا كەرەك ەدى. ال ءبىز بولساق بۇكىل الەم قازاق ەلىنە كوز تىگىپ وتىرعانداي جات جۇرتتىڭ ساراپشىلارىنىڭ اۋزىمەن سايلاۋ تۋرالى ەرتەگى ايتقىزامىز. ال ول ەرتەگى قيسىندى بولسا ءبىر ءجون عوي. ماسەلەن، مالايزيالىق ساراپشى «جاھاندىق داعدارىس كەزىندە مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ – ۇتىمدى باستاما» دەيدى. سونداي-اق، ول ءوز ويىن داعدارىس كەزەڭىندە ءماجىلىس پەن جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ قىرۋار قارجى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ تۇيىندەپتى. ءوزىڭىز ويلاپ قاراڭىزشى مالايزيادا ءوتۋى ءتيىس سايلاۋعا بايلانىستى «قارجى ۇنەمدەلەدى» دەپ قابىرعاڭىز قايىسادى ما؟ قايىسپايدى عوي. ەندەشە نەگە ەرتەگىنى دۇرىستاپ ايتپايمىز؟

سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە قانداي دا ءبىر ساياسي ناۋقان باستالسا، وعان مىندەتتى تۇردە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن بولدى.  بۇل ءبىر جاعىنان جاقسى دا شىعار. ويتكەنى قوعامدىق پىكىرمەن ساناسىپ وتىرۋ دەموكرتيالىق مەملەكەتتىك بىردەن ءبىر بەلگىسى بولىپ ەسەپتەلەدى. الايدا، بيلىككە تيەسىلى اقپارات قۇرالدارىندا ءماجىلىس سايلاۋىنىڭ كەزەكتەن تىس وتۋىنە قارسىلىق بىلدىرگەن بىردە-بىر ازاماتتىڭ پىكىرى بەرىلمەدى. سونداي-اق، بىلىكتى ساراپشىلار «بۇل سايلاۋدىڭ قاراپايىم حالىق ءۇشىن ەشقانداي پايداسى جوق، بوسقا ءوتىپ جاتىر» دەگەن پىكىردە. مىنە، وسى سياقتى كوپتەگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر نازاردان تىس قالدى. ەندەشە بيلىكتىڭ قوعامدىق پىكىرمەن ساناساتىنداي كەيىپ تانىتۋى كىمگە كەرەك؟

سەرىك جولداسباي

استانا