سايلاۋ جايلى ساۋالنامالار ناتيجەسى سان ءتۇرلى

/uploads/thumbnail/20170708214446908_small.jpg

ەستەرىڭىزدە بولسا، بۇعان دەيىن ەۋرازيالىق ينتەگراسيا ينستيتۋتى ەل اراسىندا ساۋالناما وتكىزىپ، كەزەكتەن تىس ءماجىلىس سايلاۋىنا قاتىستى حالىقتىڭ پىكىرىن سۇراعان ەدى. ينستيتۋت وتكىزگەن ساۋالناما ناتيجەسى وعان قاتىسقانداردىڭ 93،6 پايىزى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكەلى جاتقان سايلاۋدى قولدايتىنىن كورسەتكەن ەدى.

جاقىندا  «NewTimes.kz» اگەنتتىگى دە وسى تاقىلەتتەس ساۋالناما جۇرگىزگەنىن جاريالادى. بۇل ساۋالناما الدىڭعىسىنا كەرەعار ناتيجە كورسەتكەن. ارينە، ساۋالناما ناتيجەسىنىڭ قالىپتاسۋىنا وعان قاتىسۋشىلارعا قويىلعان سۇراقتاردىڭ دا وزگەشەلىگى اسەر ەتكەن.

اتاپ ايتار بولساق، «NewTimes.kz» اگەنتتىگى جۇرگىزگەن ول ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ تەك 5،6 پايىزى عانا الداعى سايلاۋدى قولداپ داۋىس بەرگەن. 41،7 پايىز رەسپوندەنت سايلاۋعا اسا ءمان بەرمەيتىنىن بىلدىرگەن. ال، قاتىسۋشىلاردىڭ 36،9 پايىزى الداعى سايلاۋدى «بيۋدجەت قارجىسىن بەكەرگە شاشۋ» دەپ سانايدى ەكەن.

اگەنتتىك ساۋالاناما ناتيجەلەرىن جاريالاي وتىرىپ، ەۋرازيالىق ينتەگراسيا ينستيتۋتى (ەيي) جۇرگىزگەن سۇراۋدىڭ ناتيجەلەرىنە دە توقتالادى. وسى ماسەلەگە وراي تانىمال ساياساتتانۋشى تولعاناي ۇمبەتالييەۆانىڭ دا پىكىرىن بىلەدى.

«مۇندا بيلىككە جاقىن زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى وتكىزگەن ساۋالناماعا تاعى ءبىر سوعىپ كەتۋ كەرەك. ونداعى قويىلعان سۇراقتار مەن بەرىلگەن جاۋاپتار پارلامەنتكە، ونىڭ ىشىنەدە ماجىلىسكە دەگەن حالىقتىڭ كوزقاراسىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس. ساياسي جۇيە ەگەر تەك بيلىكتەگى ءبىرىنشى تۇلعا پرەزيدەنتكە عانا ەمەس، پارلامەنت، ۇكىمەت، پارتيالار مەن سوت ورگاندارى، ب ا ق سياقتى ينستيتۋتتارعا حالىق سەنىمى جوعارى بولعاندا عانا تۇراقتى دەپ سانالادى. ەيي-دىڭ ساۋالناماسىنا ساي، رەسپوندەنتتەردىڭ 96،3 پايىزى مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزگەندى قولداعان. بۇل، ياعني، حالىقتىڭ 90 پايىزىنان استامى كەشە تاراتىلعان پارلامەنتكە، ونداعى باسىم ورىنعا يە «نۇر وتان» پارتياسىنا  سەنبەيدى دەگەندى بىلدىرەدى. دەمەك، حالىقتىڭ باسىم بولىگى «نۇر وتانعا» سەنىمزىسزدىك تانىتىپ وتىر. سوندىقتان، الداعى سايلاۋدىڭ مەرزىمىنەن ەرتەرەك وتكەنىن قالاعان»، - دەيدى ساياساتتانۋشى تولعاناي ۇمبەتالييەۆا.

شىنىمەن دە، قاي ساۋالنامانىڭ ناتيجەسىنە قاراساڭىز دا بۇگىنگى بيلىك ءۇشىن پايدالى تۇسىن تاپپايسىز. مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكەنىن قولدايتىندار كۇنى كەشە وز-وزدەرىن تاراتقان دەپۋتاتتاردىڭ، دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ 80،99 پايىزىن قۇراعان «نۇر وتان» فراكسياسىنىڭ دارمەنسىزدىگىن ءبىلىپ داۋىس بەرگەن. ال، كەزەكتەن تىس سايلاۋ ءوتۋىن قولدامايتىنداردىڭ كوكەيىندەگى كۇدىك تە بەلگىلى. كوپشىلىك بۇل سايلاۋدىڭ دا ءادىل وتپەيتىنىن، قازاقستاندىق پارلامەنتاريزمدى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي دامىتۋعا سەپ بولمايتىنىن بىلگەندىكتەن، قيىن-قىستاۋ زاماندا قازىنا قاراجاتىن جەلگە ۇشىرماۋدى قالايدى.  قىسقا قايىرار بولساق، ەۋرازياشىلدار مەن تاۋەلسىز باسىلىم وتكىزگەن ەكى ساۋالنامانىڭ ناتيجەسى دە «جاپالاقتى تاسقا ۇرساڭ دا جاپالاق ولەدى، جاپالاقتى تاسپەن ۇرساڭ دا جاپالاق ولەدى» دەگەن مىسالدى ەسكە ءتۇسىرىپ وتىر. ياعني، الداعى كەزەكتەن تىس ساياسي دودا تەك حالىق پەن وپپوزيسيالىق كۇشتەر ءۇشىن عانا ەمەس، مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق تارماعىن ۋىسىندا ۇستاعان باس پارتيا ءۇشىن دە ءتيىمسىز بولىپ وتىر.

جومارت ابدوللا ۇلى


 

قاتىستى ماقالالار