– Prezıdent ótken aıda Qazaqstan ke­leshekte «Qazaq eli» dep atalýy múmkin ekendigin málimdegen. Siz buǵan qalaı qa­raısyz? – Jalpy, bul usynysty qoldaımyn jáne memleketimizdiń ataýy erte me, kesh pe, Qazaq eli nemese Qazaq Respýblıkasy bolyp ózgerýi zańdy qadam bolady dep esepteımin. Biraq Elbasymyz aldymen halyqtyń pikirin bilý kerektigin, jurttyń ony durys qabyl­daýy mańyzdy ekendigin naqtylap aıtty. Elimizde ártúrli ult ókilderi turatyndyqtan, olarǵa osy qadamnyń mánisin túsindire bilýimiz kerek. – Bul ıdeıa ulttyq múddege sáıkes qandaı da bir ishki oń betburystarǵa ákele me? – Árıne, memlekettiń ataýy aýysyp jat­sa, eldiń ishinde, máselen, qazaq tiliniń qol­daný aýqymyna, memlekettik tildi meńgerýge qatysty máseleler de kóteriletini anyq. – Ázirge qoǵam qazaq jáne orystildi bo­lyp bólinip otyrǵany ras. 2020 jylǵa deıin halyqtyń 95 paıyzy ortaq memlekettik tilde sóıleıtinine senesiz be?  – Ras, qazaqstandyqtardyń barlyǵy derlik qazaq tilin meńgerýi úshin mejelengen merzimge kóp ýaqyt qalǵan joq. Sondyqtan osy baǵyttaǵy jumystardy jandandyryp, naqty josparlarymyzdy qaıta qarap shy­ǵýymyz kerek. Osy maqsatqa qol jetkizý úshin eń aldymen, qoǵamymyzda aýqymdy ári júıeli jumystar jasalyp, oǵan memlekettik organdar, ákimder, qoǵamdyq uıymdar, zıaly qaýym, buqaralyq aqparat quraldary bel­sene atsalysýy qajet. Olaı bolmasa, bul máselede naqty ózgerister kútý qıyn. Bilim berý júıesine de birshama salmaq túsedi. Óıt­keni tildi úırený mektepten bastalady. Al bul salada da birqatar problemalar bar ekeni jasyryn emes. – Naqty qandaı máseleler týraly aıtyp otyrsyz?  – Jaqynda «Nur Otan» partıasy ja­nyn­daǵy «Mıras» qoǵamdyq keńesiniń oty­rysy ótti. Onda, eń aldymen, qazaq tilindegi oqýlyqtar men ádistemelik quraldar sapa­synyń tómendigi sóz boldy. Búgingi tańda balalardy qyzyqtyryp, baýrap alatyn, tilimizdiń tereńdigi men kórkemdigin kórse­tetin oqýlyqtar jetkiliksiz. Bastaýysh sy­nyptaǵy búldirshinderge uǵynýǵa jeńil mátinderdiń ornyna aýyr shyǵarmalar úıretiledi. Balalarǵa jas erekshelikterine saı materıaldar usynýǵa bolady ǵoı. Eger ondaı shyǵarmalar joq bolsa, olardy mem­lekettik tapsyrys arqyly jazdyrý kerek. Bárimiz de ata-anamyz, bala tárbıelep otyr­myz. Meniń anam – Shárbaný Beısenova – jazýshy, jýrnalıs. Sol kisiniń ózi balalarymnyń sabaqtaryna kómektesken kezde keıbir qazaqsha mátinderdi túsine almaı otyrady. Balalaryn qazaqsha oqytatyn bas­qa ata-analardyń basynda da osyndaı qıyn­shylyqtar bar shyǵar. Bul – máseleniń tek bergi jaǵy ǵana. Stan­darttarǵa, termınologıaǵa, oqýlyqtar daıyndaý júıesine qatysty talaı másele­-ler bar. Osylardyń bárin eskerip, «Mı­ras­tyń» aldaǵy otyrystarynyń birin qazaq tilindegi oqýlyqtar jáne ádistemelik qu­raldar taqyrybyna arnamaqpyz. Mundaı ózekti máseleni saraptap jáne taldaý jasaı otyryp, naqty jumys isteıtin kez jetti. Eger sapaly oqýlyqtar men ádistemelik oqý quraldaryn jasaı alsaq, bul tilimizdiń már­tebesin nyǵaıtý jolyndaǵy úlken qadam bolar edi. – Elimiz táýelsizdik alǵan 23 jyl araly­ǵynda qazaq tiliniń tıimdi ádistemelik qu­raldaryn jasaý máselesi alǵash qozǵalyp turǵan joq... – Iá, bul másele birazdan beri kóterilip keledi. Birqatar sharýalar da atqaryldy. Alaıda aıaǵyna deıin jetkizilmeı, jarty jolda qalǵan ister de barshylyq. 95 paıyz halyqty qazaqsha sóıletemiz desek, qazaq tilin mektepte úıretýdiń sapasyn artty­rýy­myz kerek. Bul – memlekettiń ǵana emes, zıaly qaýymnyń da aldynda turǵan jaýap­kershilik. Ybyraı Altynsarın, Ahmet Baı­tursynov, Alıhan Bókeıhanov, Mirjaqyp Dýlatov sıaqty qazaqtyń uly qaıratker­leriniń oqýlyq jazýǵa tikeleı qatysqany barshamyzǵa tarıhtan málim. Sondyqtan qa­zirgi zaman talabyna saı keletin, balalardy baýrap alatyn, túsinýge jeńil, jastaıynan patrıottyq sezimdi qalyptastyratyn jańa zamannyń jańa oqýlyqtary qajet. Zıaly qaýym ókilderi osy jumysqa belsene atsaly­syp jatsa, olardyń til men el bolashaǵyna qosqan qomaqty úlesi bolary anyq. – Aldyńǵy suhbatta halyqaralyq ke­lisim­sharttardy mindetti túrde qazaq tilinde daıarlaý týraly talapty zańǵa engizýge ti­keleı ózińiz atsalysqanyńyz aıtyldy. Endi qazaq tilinde oqýlyqtar daıarlaý máselesin kóterip otyrsyz. Bálkim, osy baǵyttaǵy barlyq bastamalardy bir qujatqa, máselen, uzaq jyldar boıy talqylanyp kelgen «Mem­lekettik til týraly» zańǵa toptastyrý kerek shyǵar?  – Zańdy qabyldaı salý úshin ǵana daıar­lamaý kerek. Eń aldymen, «Bul zańnan ne kútemiz?» degen suraqqa jaýap tabý qajet. Eger memlekettik tildiń mártebesine qatysty málimdeme jasaý kerek bolsa, onda bul má­sele Konstıtýsıada kórsetilgen. Ony qaıta­laýdyń qandaı qajeti bar? Eger memlekettik tildiń qoldanylý aıasyn arttyratyn tetikter jóninde aıtsaq, onda bir ǵana zań jetkiliksiz. – Qalaısha? – Mysaly, memlekettiń ataýy ózgerse, Konstıtýsıaǵa ózgeris engiziledi. Al qazaq tilindegi oqýlyqtar máselesin kótersek, onda bilim berý salasyndaǵy zańdar qaralýy múm­kin. Qazaq tiliniń syrtqy saıasattaǵy rólin arttyrý úshin sol saladaǵy zańdarǵa tıisti ózgerister engizilýde. Memlekettik qyzmet­tegi tilimizdiń qoldanylý múmkindigine kelsek, taǵy da osy saladaǵy zańdardy ózgertý qa­jet. Sondyqtan memlekettik tildiń márte­besin kóterý máselesi bir ǵana zańmen she­shilmeıdi. Degenmen memlekettiń ataýyna baılanysty talqylaý bolǵan kezde osyndaı zańnyń qajettigi týraly oılanýǵa bolatyn shyǵar. Eger mundaı zań qabyldanbaı, alǵa qaraı basý múmkin bolmasa, ony daıarlaýǵa da, qabyldaýǵa da barlyq múmkindikterimiz bar. Biraq buǵan deıin aıtyp ketkenimdeı, aldy­men osy zańnan ne kútetinimizdi anyqtap al­ǵanymyz abzal. Memlekettik til máselesin saıa­satpen ushtastyra berýdiń ornyna naqty, júıeli jumystar atqarýymyz kerek. – Oqýlyqtar men ádistemelik qural­dardyń jaǵdaıynan basqa taǵy qandaı máselege nazar aýdarý qajet dep oılaısyz? – Memlekettik tilimizdi odan ári damytý isindegi basty mindetterdiń biri – ony búgingi zaman talaptaryna saı modernızasıalaý. Til de tiri organızm sekildi únemi jetilip, qazirgi ýaqytqa saı beıimdelýi tıis. Jyldam ózger­me­li tehnologıalar zamanynda tildiń kór­kem­diginen góri fýnksıonaldyq jaǵy mańyzdy. Al kórkem týyndylarymyz, árıne, qazaqtyń óte baı ári qunarly tilimen jazylýy kerek. Barlyq uǵymdar men termınderdi qazaq tiline aýdara berýdiń qajeti joq dep oılaı­myn. Ana tilimizdiń damýyna ózindik úlesin qosqan biregeı tulǵa – İslám Jarylǵapov bal­muzdaq, aıaldama, basylym, baspager, ǵa­rysh­ker, dúnıetanym, qoıylym, qalamger sıaqty birqatar termınderdiń sátti balama­laryn taýyp, olar tilimizge áldeqashan sińi­-sip ketti. Al til mamandary usynǵan ter­mınder balamalary kóp jaǵdaıda tym sátsiz shyǵatyny sonshalyq, halyq olardy qabyl­damaı, tildik qoldanysqa enbeı jatady. Mun­daıda túpnusqa ataýdyń ózin paıdalana ber­sek, tildik qatynasqa eshbir zıan kelmeıtin sıaqty. Mysaly, túrik aǵaıyndarymyz óz elderiniń naǵyz patrıottary bola tura, aǵyl­shyn, fransýz, orys jáne parsy tilderinen aýdarmaı-aq biraz sózderdi óz tiline erkin kiriktirip jibergen. Árıne, kirme sózder men termınderdi jón-josyqsyz paıdalana be­reıik deýden aýlaqpyn. Til tazalyǵyn saqta­ǵanymyz abzal. Alaıda halyqaralyq qujat­tarda paıdalanylatyn, ázirshe sátti balamasy tabylmaǵan sózderdiń ózin qoldansaq, eshqan­daı zıan shege qoımaspyz dep oılaımyn. Sonymen qosa ýaqyt talabyna saı ózge de tilderdi meńgergenimiz jón. Qazirgi kezde aǵyl­shyn, orys, qytaı tilderin bilý qajet­tilikke aınalýda. Óz ana tilimizdi ǵana tal­-dap-zertteýmen aınalysyp otyra bersek, álem tilderin úırenýge, jetik meńgerýge umtylmasaq – alysqa barmasymyz anyq. Jastarymyz álemdik ilim-bilimdi jetik meńgerip qana qoımaı, shet tilderinde ja­zylǵan shyǵarmalar men týyndylardy túp­nusqadan oqı alatyndaı deńgeıge jetkende ǵana kez kelgen básekege qabiletti bolary sózsiz. – Siz «Mıras» qoǵamdyq keńesi sheń­berinde memlekettik til máselesine kóńil bóline bastalǵany jaıly aıttyńyz. Óner men mádenıetti damytý úshin taǵy qandaı bastamalar qarastyrasyzdar?  – Mádenıet pen rýhanıat salalaryna qatysty birqatar máselelerdi talqylap, Úki­met pen Parlamentke naqty usynystarmen shyǵýdy josparlap otyrmyz. Atap aıtsaq, Elbasymyzdyń Joldaýynda kóterilgen uzaq­merzimdi mádenıet saıasatynyń tujy­rymdamasy boıynsha óz usynystarymyzdy berýge, ony qoǵamdyq talqyǵa salýǵa daıar­myz. Aımaqtardaǵy mádenı oshaqtardyń, onyń ishinde aýyldyq jerlerdegi teatr, klýb, fılarmonıa jaǵdaılary týraly jergilikti memlekettik organ ókilderimen pikir almaspaq oıymyz da bar. Sonymen birge qazaq tilinde jaryq kóretin buqaralyq aqparat quraldary damýynyń búgingi úrdisteri men qazirgi tańda olardyń aldynda turǵan ózekti máselelerdi jýrnalısermen, zıaly qaýym ókilderimen talqylap, usynystar ázirlemekshimiz. Jos­pardaǵy taǵy bir másele – talantty, shyǵar­mashylyqpen aınalysatyn jastarǵa qoldaý kórsetý. – Qazirgideı ǵalamdasý kezeńinde qazaq­tyń óner salalary álemge onsha tanylmaı, «óz qazanynda ózi qaınap jatqan» sıaqty áser qaldyrady... – Búgingi tańda adamzattyń bolasha­ǵyna, álemdik mádenı úderisterge qatysty qyzý pikirtalastar júrip jatyr. Alaıda bizde osyndaı ǵalamdyq qubylystarǵa ún qosatyn, gýmanıtarlyq pikirtalastarǵa aralasyp, óziniń tyń ıdeıalaryn bere alatyn shyǵar­malardyń bolmaýy – alańdatarlyq ári oıla­narlyq jaıt ekeni ras. – Qazaq kınosynda birshama izdenis, qoz­ǵalys, shyǵarmashylyq eksperımentter baıqalady. Al qazaq óneriniń ózegi – áde­bıetke kelgende...  – Tańdaı qaqtyrarlyq týyndylardy ázirge kóre almaı otyrǵanymyz ras. Qazirgi kezde qazaq ádebıeti aǵa býynnyń bedelin arqalanyp otyrǵany da – shyndyq. Jas­tar­dyń tushymdy shyǵarmashylyǵyn kóre almaı jatamyz. Keıde keıbir jastardan: «Bizge memleket aqsha berip tursa, jatyp alyp, ja­zar edik» degendi estımiz. Durys, keıbir má­selelerde memleket kómektesýi kerek shyǵar. Biraq tek memleketten kómek tosyp otyrǵan bolmaıdy ǵoı. Shynaıy talant eshkimnen qoldaý kútpeıdi. Qazir – komýnıkasıa da­myǵan zaman. Jas jazýshy nemese aqyn týyn­dysyn ınternetke shyǵarý arqyly da óz oqyrmandaryn taba alady. – Sonymen birge jyl saıyn memleket esebinen jas aqyn-jazýshylar jańa ki­tap­taryn shyǵarady. Biraq olardyń sapasyn kim saraptaıdy?!  – Aramyzda talantty jastar bar. Olardy joqqa shyǵarmaıyq. Bálkim, keıbireýleri­-niń eńbekteri jaryq kóre almaı jatqan bolar. Osyǵan baılanysty aıtarym: búgingi tańda jastarymyz aýqymdy rýhanı prob­lemalardy kóteretin, ári shyǵarmashylyqtyń tyń formalaryn qoldanatyn týyndylardy dúnıege ákelýi kerek. Basqa memleketter moıyndaıtyndaı, álemdik deńgeıdegi aıshyq­ty týyndylar jaryq kórip jatsa, bul av­tor­dyń ǵana emes, jalpy, elimizdiń mereıin ús­tem eteri sózsiz. – Siz aıtqandaı álemdi eleń etkizer týyn­dylardyń joqtyǵy nemen baıla­nys­ty? – Jastar arasynan myqty týyndylar shyqpaı jatýynyń negizgi sebebi – olardyń bilim deńgeıinde bolýy yqtımal. Álemdik deńgeıge shyǵý úshin jastarymyz shet tilderin meńgerip, bilimi álemdik deńgeıge saı bolýy qajet. Olar qazir basqa elderde, mysaly, Eýropada, AQSH-ta, Latyn Amerıkasynda, Qytaıda, Japonıada, Reseıde jaryq kórip jatqan shyǵarmalardan habardar bolýǵa tıis. Jastarymyzdyń basqa elderdiń aqyn-jazý­shylarymen únemi aralasýy, ıaǵnı úlken ha­lyqaralyq shyǵarmashylyq jıyndarǵa jıi qatysýlary kerek. Taǵy bir aıta ketetin má­sele: talantty jastarymyzdyń eńbekterin aǵylshyn jáne basqa tilderge sapaly túrde aýdarý máselesine kóńil bólgenimiz jón. Bi­raq eń bastysy – jastarymyz kóp izdenip, óz shyǵarmashylyqtaryn barynsha shyńdaı túsýi kerek. Aldaǵy ýaqytta ádebıet sala­syn­da jastarymyzdyń laıyqty týyndylary jaryq kóredi dep seneıik. – Ózińiz qazaq tilindegi shyǵarmalardy oqısyz ba?  – Klasıkalyq ádebıetti jaqsy kóre­-min. Abaı Qunanbaev, Muhtar Áýezov, Ahmet Baıtursynov, Júsipbek Aımaýytov sıaqty uly aqyn-jazýshylarymyzdyń eńbekte­- rin jáne olardan keıingi býyn ókilderi – Qasym, Juban, Muqaǵalı, Jumeken, Farıza Ońǵarsynova sıaqty klasıkterimizdiń týyn­dylaryn qyzyǵyp oqımyn. Ákem jazyp ketken shyǵarmalardy da tereń zerdelep júrmin. Sonymen birge atqaratyn qyz­-metime baılanysty sońǵy jyldary álemdik ekonomıka men halyqaralyq saıasatqa qa­tysty kitaptarǵa kóbirek úńilemin. Dúnıe­júzinde bolyp jatqan qazirgi úderisterdi taldaıtyn bul kitaptar aǵylshyn tilinde jazylǵan, olardy orys tiline aýdaryp ta úlgermeı jatyr, al qazaq tilinde – joqtyń qasy. Eger aǵylshyn tilin bilmesek, álemde bolyp jatqan kóp úderisterden shetkerilep qalarymyz sózsiz. – Álemde elektrondy aqparattyń 80 paı­yzy aǵylshyn tilinde saqtalǵan eken... – Búgingi tańda álemdik prosesterdiń qarqyndy damyp jatqanynyń kýási bolyp otyrmyz. Osyǵan baılanysty álemdik eko­nomıka ahýaly, damýy jáne ondaǵy daǵda­rystar jónindegi túrli teorıalardy dálel­deıtin eńbekter barshylyq. Olarmen der kezinde tanysyp, jahandaný zamanyndaǵy úrdisterdi jete túsinip, solarǵa úndes áreket etýimiz kerek. Sondyqtan qazaq tiliniń deń­geıin arttyrýmen qatar bilimimizdi, dúnıe­tanymyzdy shektemegenimiz jón. Aǵylshyn tili de, orys tili de – dúnıede bolyp jatqan qubylystardy uǵynýǵa múmkindik beretin quraldar. Eger olardy paıdalanbaı, oqshaý ómir súrsek, keńes dáýirindegi «temir shy­myl­dyqty» aınalamyzǵa ózimiz quryp alǵandaı bolamyz. – Eń sońǵy oqyǵan kitaptaryńyz qan­daı?  – Halyqaralyq saıasat máseleleri boıyn­sha amerıkalyq sarapshy, jýrnalıs Farıd Zakarıanyń demokratıanyń, AQSH-tyń bo­lashaǵyna qatysty jaryq kórgen aǵylshyn tilindegi sońǵy eki kitabyn oqyp shyqtym. Olar biraz oı salatyn týyndylar. Sondaı-aq amerıkalyq ekonomıs, ekonomıkadan No­bel syılyǵynyń laýreaty Pol Krýgmannyń jahandyq ekonomıkalyq daǵdarystyń sebepterin saraptaıtyn eńbegimen tanystym. Jaqyn arada oqý úshin 2012 jyly ádebıet salasynda Nobel syılyǵyn ıelengen qytaı jazýshysy Mo Ian kitaptaryn da alyp qoı­dym. Bir ókinishtisi, olardyń qazaqsha aýdar­masy múldem joq, kóp kitaptar orysshaǵa da sırek aýdarylady. Jalpy, zamanaýı úzdik ádebıetterdi qazaq jurtshylyǵyna tanys­tyrý úshin Úkimetimiz tarapynan aýdarma ju­mysy da júıeli túrde jolǵa qoıylýy qajet. Álemdik týyndylardy aǵylshyn tilinen ti­keleı qazaq tiline aýdarý kerek. Damyǵan otyz memleketpen terezemiz teń bolsyn desek, aldymen sol elderde shyǵyp jatqan ǵylymı, taldaý-saraptamalyq, ádebı jumys­tardan habardar bolǵanymyz abzal. – Siz belgili qazaq qalamgerleri otba­synda tárbıelendińiz. Sol kezdegi ádebı-mádenı orta men búgingi zıalylar arasynda aıyrmashylyq bar ma?  – Ákem óte ashyq, qonaqjaı adam bola­tyn. Ádebıetshiler, jazýshylar, aqyndar, jýrnalıser úıimizde jıi bas qosatyn. Olardyń áńgimelerin tyńdaý – bir ǵanıbet edi. Ol kezde egemendigimizdi almaǵan, qazaq tiliniń hali múshkil, totalıtarlyq keńes za­many bolatyn. Zıaly qaýym ókilderi, onyń ishinde meniń ákem de, qýdalaný zardaptaryn, ásirese, 1986 jyldan keıin bastan keshti. Bi­raq olar qandaı qıyndyq kórse de, qoǵamdy ózgertýge, qoǵamda oń úrdister qalyp­tasty­rýǵa degen qulshynystaryn joǵaltpaı, iz­denýden jalyqpady jáne únemi kóterińki se­zimmen júretindeı bolyp kórinýshi edi. Ultymyzǵa, tilimizge, rýhanıat pen qoǵamdy damytýǵa qatysty ıdeıalary udaıy syndar­-ly ári jasampaz sıpatta bolatyn. Búgingi tańda elimiz – azat, egemendigimizdi aldyq, múm­kindikterimiz mol. Alaıda zıaly qaýym ókilderi qazirgi zaman úrdisterine tolyqtaı beıimdeldi dep aıtý qıyn, renishteri de joq emes, energetıkasy tasyp turǵan sátter de kóp baıqala bermeıdi.  Qazirgi ýaqytta memlekettik turǵydan atqarylýy tıis aýqymdy máselelerdiń bar ekeni belgili. Biraq qoǵamymyzdy qarqyndy damytatyn, elimizdiń eńsesi men deńgeıin bıikke kóteretin qundylyqtar áli de bolsa tolyq qalyptaspaı otyrǵanyn moıyndaý kerek. Rýhanı daǵdarys ta joq emes, keıbir jastarymyz baǵyt-baǵdardan aıyrylyp qalǵandaı kúıde. Memleketimiz ben ulty­myz­dyń qalyptasýyndaǵy osyndaı mańyzdy ke­zeńinde zıaly qaýym asqan belsendilik ta­ny­typ, sheshýshi ról atqaryp, qoǵamnyń te­mirqazyǵyna aınalýy tıis. Olardyń isteri – barshamyzǵa úlgi, sózderi baǵdar bolýy kerek. Ásirese, saıasattandyrýǵa, popýlızmge, qara­baıyrlyqqa urynbaı, memleket pen qoǵam keleshegine qatysty mándi de mańyzdy ári qundy áńgimeler aıtylatyn mezgil jetken sıaqty. – Qazaq tarıhyn qarasańyz, zıaly qaýym, ádebıetshiler, aqyn-jazýshylar ádebı maqsattan bólek ózge de qoǵamdyq mıs­sıany qosa atqarǵany ras...  – HİH-HH ǵasyrlarda qazaqtyń zıaly qaýym ókilderi qoǵamdy alǵa qaraı jeteleýde, eldi jańa maqsattarǵa jumyldyrýda, jańa deńgeıge shyǵarýda sheshýshi ról atqarǵany málim. Meniń oıymsha, zıaly qaýymnyń bir­neshe negizgi fýnksıalary bar: qoǵamnyń alǵa basýy úshin moraldyq qundylyqtardy qalyptastyryp, onyń rýhanı damýyna uıytqy bolý; óz shyǵarmalarymen, tushymdy sózderimen jurtqa, ásirese, jastarǵa baǵyt-baǵdar berý; qoǵamda adamı jáne memlekettik máselelerdi kóterip, ózekti suraqtarǵa jaýap izdeý, sondaı-aq pikirtalastar týdyrý jáne oı salý. Osy fýnksıalardy búgingi tańda shyǵarmashylyq zıaly qaýym tolyq júzege asyryp otyr dep aıta alamyz ba? Jalpy, qazirgi kezde qoǵamymyzda qara­paıym da qarabaıyr oılaý úrdisi qalypta­-syp otyrǵanyn atap ótý kerek. Memlekettiń atqaratyn róline, onyń bolashaǵyna, táýel­sizdigimizge, ultymyzǵa, tilimizge, álemde bo­lyp jatqan aýqymdy úderisterge qatysty máselelerdi buqaralyq aqparat qural­da­ryn­da, ınternette usaqtap, prımıtıvti túrde túsindire salý nemese olarǵa qarabaıyr jaýap­tar izdeý áreketteri basym. Tereń ári jan-jaqty taldaýlar múldem joqtyń qasy deýge bolady, onyń ornyna maıda-shúıde máseleler jıi kóterilip jatady. Osynyń bári ult retinde damýymyzdy tejep, alasa deńgeıden asa almaı otyrýymyzǵa áser etý­de. Sondyqtan zıaly qaýym búgingi tańda memlekettiligimiz ben el aldyndaǵy óz jaýap­kershiligin jete sezinip, qoǵamymyzdy ilgeri qaraı bastaıtyn faktorǵa aınalady dep senemin.

"Aıqyn" gazeti