Halyqaralyq áıelder meıramynyń qarsańyndaǵy bir-eki kún beriler demalysty paıdalanyp aýylǵa baryp-qaıttym. Qaıtar ýaqytta Vokzalǵa 20 mınýt erte barǵam, yǵy-jyǵy halyqtyń arasynan bir kisiniń sulbasy kózge anyq shalynyp,kóz aldymda boıaýy aıqyndala tústi. Sóıtsem, «Tamasha» ázil-syqaq teatryndaǵy Marat Kókkózov eken. Dereý baryp amandasýǵa buryla bergenimde,aldymnan dúkenge qaraı jyljyǵan Qadirbek Demesin aǵamyz kezige ketti! Tańdanyp tursam da túr bermegen qalpy qos qoldap sálem berip, qazaqy qalyptyń rásimin jasadym. Onan keıin Marat aǵamyzǵa amandasyp,jón surasa kele «Tamashanyń» Qyzylorda oblysyna gastróldik saparmen kelgendiginen habardar boldyq. Barlyq aýdandardy aralapty. Marat aǵamyzdyń janynda taǵy da bir kisi turǵan bolatyn. Ol kisimen de esendesip, áńgime aýanynan marqum Nábı Aıtmuratovtyń ákesi ekenin bildim. Kóńil bildirip ol kisi de taǵdyrdyń jazmyshyna kóndikken kisiniń keıpin tanytty. Qysqasy qarsy aldymda qara jaıaý adamdar emes. Azdan soń Marat aǵa ágime bastady.
- İnishek qaıda barasyń?
- Almatyǵa aǵa,sizder?
- Onda myna Qadekeń ekeýiń jolserik bolatyn boldyńdar.
- Sizder she?
- Biz keshki poıyzǵa bılet alyp qoıdyq,ótkizilgen is-shara jaıynda ákimshilikke esep berýim kerek ,asyqpaı shyǵamyz - dedi. Qaı vagondasyń?
- 20. Aǵa sizshe?
- Oıbaıýı,mende sondamyn - dedi Qádirbek aǵamyz.
- Onda inishek myna aǵańnyń Almatyǵa jetem degenshe,degenine jararsyń.Shaı sýyn qamtamassyz et!
- Aǵa ol jaǵynan ýaıymdamańyz!
Osylaı qysqasha esen-saýqattan keıin poıyzdyń keler ýaqyty taıap júkterdi kóterip jyljy bastadyq. Poıyzǵa jaıǵasyp,jaılanǵan soń aǵamyz ornalasqan kúpege bardym. Men 8-shi,ol kisi 27-shi oryndarda eken. Qasyna Qyzylordalyq stýdent jaıǵasypty. Esimi Álibek eken. Aǵamyzdy kúnde kóre bermeımiz,kóre qalǵan kúnde keńinen otyryp suhbattasýdyń reti qaıda? İshte tóldegen suraqtardyń jamyraǵan úni baıyz tapqyzsaıshy. Asatpaı jatyp quldyq dep suraqtyń saýyryn qamshyǵa alamyn ba dep edim,yńǵaısyz kórdim. Kelsem aǵamyz álgindegi Álibekpen shúıirkelesip otyr. Álekeńder orysshalaý bolǵanymen oqyǵany bar azamat eken. Tanysýymyz jeńil,uǵysýymyz ońaı boldy. Qalǵan áńgimeniń dámdisi dastarhan basynda bolatynyn sezgendeı Álibek ekeýmiz shaı qamyna kiristik. Men shaıǵa ákelgende,ol demdeýmen áýre. Shaı qyzýy boıǵa tarap,qýaty tilge oralǵanda Qadirbek aǵamyz sóz bastady. Aldymnen «qaı jaqtan,qaıda oqımyz,qaı elden» ekendigimizdi túgendep alyp, týǵan jerimizge qatysty shejireni «shemishkedeı» shaqty. Osy quralpy suraqtar jershildikke,rýshyldyqqa emes bilmek úshin qoıylyp otyrǵanyn ishteı sezgem. Meniń mamandyǵym tilshi ekenin bilgem aǵamyz aqyl aralas synyn da synalaı kirgizdi. «Mashyqsyz maman bolmaısyń,shyraǵym! Jassyńdar,senderge áli «oqý kerekti» kirgizip qoıdy. Sahna syrtyndaǵy salmaqtylyǵy men sarabdaldylyǵy tańdandyrdy. Sonan soń áńgimen aýany óner aınalasyna aýysty. Suraqty suryptap otyrǵan basym,ózi bastap ketkende sasyp ta qaldym. İrkilgen oıdy ishteı joramaldaǵandaı bastap ta ketti. Qadirbek aǵamyz qazirgi kúngi kınolardyń kóshke qosylyp,endi-endi beldi-beldi rejıserlerdiń jaryqqa shyǵa bastaǵanyn baıan etti. Baıan Esentaevanyń prodúserligimen túsirilgen «Traktorshynyń mahabbaty» fılminiń kópshiliktiń suranysyna ıe bolyp,úsh aýysymda qaıtalanyp kórsetkeni barshaǵa málim.Ol fılmde Qadirbek aǵamyz fermerdiń rólin oınaıdy. Sóz arasy aǵamyz «buryndary dybys rejıseri,asıstenti orystar edi. Olar qansha jerden kásibı deńgeıi myqty bolǵanymen qazaqty qazaqsha túsine almaıdy. Al keı operator túsirilimge nemquraıly qarap, biliktiligin «snátadan» ári asyra almaıdy. Qazir shúkirshilik jastar kelip jatyr,árıne qazaqtar. Olar ózindik sheberlikpen,akterdiń oıyn túıistirip,tolyqqandy dúnıeni jaryqqa shyǵarady.Meniń jastarǵa jaq talmaı qaıtalaıtynym «sheteldi atys shabyspen tań qaldyra almaısyń,ulttyq kolarıt kınoǵa dendeı ený kerek. Birde kýrortta túsirilim jasap jatqanymyzda anadaıdan 4-5 adamnyń qarasy kórindi. Baqsaq,aǵylshyndar eken. Ulttyq meıram naýryzǵa baılanysty edi túsrilim. Kıiz úı,syrmaq,tomaǵaly búrkit esik aldynda. Olar janymyzǵa kelip tomaǵaly búrkitke tamsana qarap, súretke túsý úshin dollarlaryn usynyp máre-sáre boldyda qaldy. Tańdanystaryn óz tilinde ózderine túsinikti túrde jetkizip jatqanyn,bizge jetpese de túsinip turmyz. Sonda janymyzda nebir dókeılerdiń záýlim úılerin elemeı,tańsyq bolǵan kıiz úıdiń keremetin kórip kóńilderi marqaıdy. Aıtaıyn degenim olardy ózderinde bar nársemen baǵyndyrý bekershilik,ulttyq qundylyqtarymen qyzyqtyrmasaq,qalǵany qıyn..» - dedi. Aıtpaqshy, Qadirbek aǵamyz «Shal» fılmindegi basty róldi somdaǵan Qasymhan Toǵyzaqovqa dýbláj jasaǵan adam. Ony ózim sol sapar barysynda bildim. Taǵy bir qýanyshty jańalyǵy bıyl «Tamashanyń» 35 jyldyq mereıtoıyn 14 naýryz kúni Respýblıka saraıynda atap ótpek eken. «Qazirgi kúngi satıranyń háli qalaı? - degen suraǵyma : « Qazir jazatyn satırıkterti emge tappaısyń. Tolymbek naýqastanyp qaldy,Kópen jazbaıtynyn aıtty,Muhtar Sherimniń satırasy saıası máselelerdi qamtyǵasyn ony sahnalandyra almaımyz. Burynǵy kezde satırıkterdiń jazǵanyn qarap úlgermeıtinbiz, akterdiń basy aýyrmaıtyn,qazir syqaq izdep,jalynatyn boldyq. Akterlerdiń ózi jazatyn boldy bolmaǵan soń. Sóz arasy qazirgi kúni jańbyrdan sońǵy sańyraýqulaqtaı qaptaǵan «teatrsymaqtardy» synap ta ótti. Óner degenniń kıesi bolady shyraǵym. Kim kóringen qomsynbaı kirer kedeıdiń úıi emes» - dep túıindedi. Óner aınalasyndaǵy suraqtardy biraz qanaǵattandyrǵan soń,ómirdiń ózinen kózi jetip,kóńilge túıgen jaǵdaılaryn aıtty. «Balam kez kelgen asyǵys,at ústi jasalynǵan nárseden nátıje kútý aqymaqtsy isi, osy sóz ómirlik azyǵyń bolsyn» - dep bir qaıyrdy. Biz ýaqyttyń zymyransha zyrlaǵanyn záýde baıqamaı da qalyppyz. Onan sońǵy áńgime qazaqty qoıyp shet el kezip ketti. Álemdik jańalyqtardan da aǵamyz habardar eken. Sanada sansyraǵan san saýalyna jaýabyn tapqan kóńil qanaǵattandy. Tek ónerdiń aınalasynda shektelmeı san salada saýattylyǵyn,suńǵylalyǵyn baıqatty. Sovettik kezeńniń óz kóńilinde tarazylanǵan artyqshylyqtary men kemshilikterine de toqtaldy. « Ol kez óner men ádebıettiń «altyn dáýiri», kıno ındýstrıanyń da damyǵan kezeńi,eń alǵashqy qarlyǵashtaryn jaryqqa shyǵarǵan kezi edi» - dedi aǵamyz. Jaqsymen bolǵan jarym kún jamannyń ótip ketken ǵumyrymen teń depti ǵoı. Osy sózdiń rastyǵyna rasymende kózim jetti. Kúndiz bastalǵan áńgimeniń máresi tún aýa aıaqtaldy. Ertesine ertesimen Almatyǵa jettik. Almaty -1 vokzalynan túsip,aǵamyzdy qoǵamdyq kólikke deıin shyǵaryp saldym. Qadirbek aǵamyz qolymdy alyp turyp,aldaǵy «Tamashanyń» 35 jyldyq mereıtoıyna shaqyrdy.
Orynbasar Baqytbek
