Erteń Astanada Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elderdiń prezıdentteri bas qosady, - dep habarlaıdy Qamshy.kz .
Memleket basshylary bas qosýda uıymnyń bolashaq josparlary men ózekti problemalaryn sóz etedi dep kútilýde. Kezdesýdiń kún tártibindegi negizgi máselelerdiń biri retinde «Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń 2016-2017 jyldarǵa arnalǵan makroekonomıkalyq saıasattaǵy negizgi baǵdarlary» týraly sheshimniń jobasy talqylanbaq kórinedi. Bul sheshim aıasynda uıymǵa múshe elderdiń Qytaıdyń «Bir jol – bir beldeý» jobasyna qatysý jaıy qaralady. Bul «Bir jol – bir beldeý» jobasy óz ishinen «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» jáne «HHİ ǵasyrdyń teńiz jibek joly» degen eki baǵytqa bólingenin atap ótken jón.
Bylaısha aıtqanda, EAEO basshylary odaq aýmaǵyna qytaılyq ekonomıkalyq jobanyń ený jaıyn talqylamaqshy. Buǵan deıin odaqqa múshe elderdiń úkimet basshylary bas qosyp, EAEO men qytaılyq jobanyń baılanysyn pysyqtaǵan edi.
Osy rette eki jobanyń (EAEO men Qytaıdyń "Jibek joly ekonomıkalyq beldeýi" jobasy - avt.) birigýine birinshi bolyp Qazaqstannyń múddelilik tanytqanyn aıta ketý kerek. Qazaqstandyq «Nurly jol» baǵdarlamasy men qytaılyq «Jibek joly ekonomıkalyq beldeýin» baılanystyrý jospary barysynda eki el jalpy quny 24 mlrd dollar bolatyn uzyn sany 52 ekonomıkalyq jobaǵa qol qoıǵan bolatyn. Budan bólek qytaılyq kompanıalar Qazaqstandaǵy aýylsharýashylyq jobalaryna 2 mlrd dollarǵa jýyq ınvestısıa quıýǵa ázir ekendikterin de málimdegen. Jer daýynan bastalǵan eldegi narazylyq kóńil-kúıge baılanysty bul jobalardyń qanshalyqty júzege asatynyn ýaqyt kórsetedi, al, Qytaıdyń Qazaqstanda, sol arqyly postkeńestik keńistikte óziniń ekonomıkalyq saıasatyn júrgizýi ekonomıkalyq odaqtyń áý bastaǵy prınsıpterine birshama qaıshy keleri haq.
Á degende reseılik sarapshylar 2009 jyly kedendik odaqtyń qurylýyn Reseıdiń keshe ǵana KSRO quramynda bolǵan elderdegi yqpalyn saqtap, oǵan Qytaıdyń áserin báseńdetýge baǵyttalǵan joba dep baǵalaǵan edi. Alaıda, aınaldyrǵan alty jyldyń ishinde aımaqtaǵy ekonomıkalyq ta, saıası da ahýal birshama ózgerip ketti. Batys elderiniń Reseıge jarıalaǵan tolassyz sanksıalary soltústik kórshimizdi Qytaıdyń kómegine júginýge májbúr etti. Ekonomıkalyq shekteýler qyspaǵynda qalǵan Reseıdiń óz ekonomıkasyna qytaılyq ınvestısıa tartýdan, antıbatystyq alánsty Qytaımen birlesip qurýdan basqa amaly qalmady.
Qytaı tarapy da bul múmkindikti sheber paıdalanǵanǵa uqsaıdy. Eýrazıalyq odaqtyń «noqta ustarynyń» qıyn jaǵdaıda qalýyn óz múddesine paıdalanyp otyr. Reseıdi ınvestısıasymen aldaýsyratyp, Qazaqstan arqyly ótetin iri jobasyna jol ashyp almaq. Osy rette shyǵystaǵy kórshimizdiń «Jibek joly» baǵdarlamasyn kópke kómegi tıetin «qaıyrymdylyq jobasy» dep oılasańyz qatty qatelesesiz. Qytaılar ózderi «Eki ǵasyrlyq joba» dep ataıtyn bul baǵdarlama 2049 jylǵa qaraı Qytaıdy Ortalyq Azıadaǵy jalǵyz yqpaldy oıynshyǵa aınaldyrýdy kózdeıdi. Qazirdiń ózinde ahýaly aıtarlyqtaı bolyp otyrmaǵan Reseı memleket retinde Qytaıdy qyzyqtyryp turǵany shamaly. Eýrazıalyq odaqtyń jetekshi múshesi retinde ǵana amalsyzdan sanasyp otyr. Al, negizgi ınvestısıalar Reseıge emes, odaqtyń basqa múshelerine – Qazaqstan, Qyrǵyzstan men Belorýsıaǵa baǵyttaýda. «Jibek joly» júzege asatyn beldeý de osy elderdiń aýmaǵyn basyp jatyr, óıtkeni. Al, reseılik hám eýrazıalyq qarjy qurylymdarynyń Qytaı qurǵan Azıa ınfraqurylymdyq ınvestısıalar bankine básekeles bolarlyq qaýqary joq.
Eýrazıalyq odaq ishindegi túrli qaıshylyqtar da Qytaıdyń oń jambasyna keledi. Shyǵystaǵy kórshimiz odaqtyń kúmándi keleshegin aıdan anyq boljap otyr. Bolashaqta Qazaqstan men Belorýsıanyń jańa bıligi bul uıym taǵdyryna basqasha baǵa berýi bek múmkin. Osyndaı birneshe sebepterge baılanysty búginde Qytaı buǵan deıin Reseı yqpalynda bolyp kelgen aımaqtarǵa batyl enýde. Túrli ekonomıkalyq jobalar men bastamalardyń EAEO músheleri tarapynan qyzý qoldaý taýyp jatqany da sonyń aıǵaǵy. Al, mundaı «jaqyndasýdyń» EAEO – ǵa naqty qandaı áseri bolatynyn dál boljaý qıyn. Ekonomıkalyq odaq Reseıdiń kesirinen kúıreýi múmkin degen boljamdy da joqqa shyǵara almaımyz. Bir anyǵy burynnan-aq qazaq dalasyn qalaýynsha bóliske salǵan eki ımperıanyń bul joly da ortaq múdde úshin «til tabysyp» otyrǵanyn anyq baıqaımyz.
Darhan Muqantegi
