"Otan satqyny" joq otanbyz

/uploads/thumbnail/20170708152302726_small.jpg
«Eń qıyny - bizde qundylyqtar týraly uǵymdarymyzdyń meılinshe shatasýy bolyp tur. Otanshyldyq degende ózimiz onsha elige qoımaımyz. «Qazaqstandyq otanshyldyq» degende basqalardy selt etkize almaımyz. Kóp sebepterdiń biri ári biregeıi –biz satqyndardy satqyn dep bilmeımiz. Bizde «Otan satqyny» degen atymen joq. Aınalań antalaǵan jaý, sóıte tura, bir satqyn shyqpaǵannetken tap-taza patrıottar eli bul ózi? Eger satqyndar satqyndyǵynyń jazasyn almasa, áshkerlenbese, olarǵa halyqtyń óshpendiligi oıanbasa, otanshyldyqtyń qadir-qasıetin qalaı baǵalap, nemen salystyryp túsine alady?»

Marqum Aıtan Núsipqan aǵamyz kózi tirisinde osylaı dep egilip jazypty. Iá, bizde «Otan qorǵaýshylar» kúni bar, «Uly Otan soǵysy» deıtin uǵym bar, «Nur Otan» degen partıa bar, «Jas Otan» degen onyń qanaty bar, «Otan» ordeni bar... Tek «Otan satqyny» joq. Bolmaǵany da jaqsy. Degenmen myna máselelerge eriksiz nazar aýdarasyń. 1)    Táýelsiz Qazaqstanda nan jep jatqanyna 20 jyldan assada, úlkenderdiń eshqaısysyna memleketti tildi bilý mindet emes. Biraq 6 jastaǵy qazaq balasy mektep tabaldyryǵyn attaı sala, tipti balabaqshadan orys tilin úırenýge májbúr. 2)    Marchenko jaryqtyq qazaqtyń búkil qazynasyn qolyna ustap otyryp, «Qazaq tilin úırenbeımin, keregi joq» dep shamyrqanǵan bolatyn. Qazaq tilin bilýdi Prezıdenttiń ózinen talap etetin bizdiń zań bankırge kelgende jaq ashpaǵan. Al Kerekýde turatyn Rýza Beısenbaıtegi avtobýsta, dúkende, bankte memlekettik tildi talap etkeni úshin Sottan kóz ashpaı júr. 3)    Aqyly tolysqan, kópti kórgen qaraǵandylyq shal-kempir jıylyp, «de-fakto Sovet Odaǵy joq, de-úre ol áli ómir súrip keledi» dep daýryqty. Olarǵa bir pogondynyń baryp, basý aıtqanyn estigen joqpyz. Sol ýaqytqa shamalas Astanada turatyn qalyń bala-shaǵa qol ustasqan kúıinde qolynda bıligi bar aǵa-ápekelerine baryp, baspanalarynyń ózderine qalýyn suraǵysy keldi. Olardy dittegen jerine jetpesten «Erekshe áskerlerimiz» tarpa bas saldy. Jylatty, eńiretti, qol-aıaǵyn qaıyryp, mashınaǵa tyqty. 4)    Tarazda turatyn Taıchıbekov degen bireý «qazaqtyń 80 paıyzy Reseıge qosylýdy qalaıdy, biz Reseıdiń gýbernıasy bolýymyz kerek» dep memleket qurýshy ulttyń atynan sóılep, el táýelsizdigine syzat túsiretin qańqýlaryn barlyq jerde, belgili aqparat quraldarynda aıtyp júr. Bizdiń quzyrly oryndar bolsa tis jarǵan joq. Al elimizge tanymal jýrnalıs, ózin ózi aqtaıtyn tuńǵysh qazaq baspasózin jasaǵan «Juldyzdar otbasy» jýrnalynyń redaktory Jarylqap Qalybaı: «Tarıhta Gıtler degen fashıs bolǵan. Ony búgingi urpaq bilýi kerek. HH ǵasyr qasiretin qaıtalaýǵa tıisti emespiz» dep taıǵa tańba basqandaı jazyp edi. Qazaq bıligi taıly-tuıaǵy qalmaı, Jarylqapty «kórge tyǵýǵa» kirisip ketti.

5)   

Sóıtip

,

Jırnovskıı men Lıomnovqa «ne ottap otyrsyń?!» dep bir aýyz sóz aıtpaǵan, «Ańyz adam» jýrnaly «Stalın» men «Goloshekındi» jazǵanda, «Qazaqty qynadaı qyryp, qanyn sýdaı ishken jaýyzdardy nege jazdyń?!» dep til qatpaǵan, Taıchıbekov deıtin «el buzardyń» esin jıǵyza almaǵan,  «Aýǵan soǵysynyń ardagerleri» panfılovshylar parkine jınaldy. Áskerıler Sovet odaǵynyń kıimin kıip, alǵashqy sanyn «Elbasy – Nursultan Nazarbaevtan» bastaǵan «Ańyz adam» jýrnalyn mylqtyq dúmine orap, qylyshtyń júzine salyp, otqa jaqty. Bir saqshy baryp, «qoı» degen joq. Al «Proton» zymyrany toqtatylsyn, «Geptılge qarsymyz» dep qalyń qazaqtyń janaıqaıyn jetkizgen Muhtar Taıjan bastaǵan az sandy azamattar túrmeniń esigin «tozdyryp», sottyń «aıyppulyn» tóleýmen keledi.

Sonda biz qaı «Otanda» ómir súrip jatyrmyz? Memleketqurýshy ulttyń - qazaqtyń máselesin kótergen adam «jaý» bolady da, Táýelsizdikke «túkirgen» adam – kinásiz bolatyn bul qandaı el? Siz ne deısiz?   Eldos Esengeldıev

Qatysty Maqalalar