Esimińizdiń maǵynasyn bilesiz be?

Esim , ádette, adamdy syrtqy mádenıetin aıshyqtap, aıqyndap kórsetetin ári adamdy ekinshi adamnan aıyrý úshin qoıylatyny anyq. Halqymyz dúnıege kelgen árbir nárestege aıshyqty da sulý, maǵynasy jarasymdy eimdi tańdap, talǵap qoıǵan ári sol esimdi bolashaǵymen baılanystyrǵan.

         Osy oraıda, «Esimińiz qandaı maǵyna beredi? Ózińizge unaı ma?» degen suraqtar tóńireginde saýalnama júrgizgen bolatynbyz.

  -  Qarymsaq Erbaıanov ( Atyraý oblysy Qyzylqoǵa aýdany Qarakól selosynyń zeınetkeri): Esim qoıý, balaǵa at berý - erekshe nárse dep bilemin. Bizdiń kezimizde maǵynaly, tárbıeli nemese sol kezdegi ataqty kisilerdiń esimi beriletin.Qazirgi kezde kóbinese teledıdardan kórsetiletin túrik, káris telehıkaıalarynyń keıipkerleriniń atyn beredi nemese shetelde tanymal bolǵan maǵynasyz esimderdi qoıyp júr.Men buǵan qarsymyn. Meniń esimimdi biz týǵan jyldary Dossor munaı kásipshiliginiń at-arba kóliginde munaı tasýshy bolǵan.Sol kezdegi Lenın ordenimen marapattalǵan. Mine, esimimdi osy kisideı ataqty, eline qyzmet etetin kisi bolsyn dep qoıǵan. Allahha shúkir, búkil qazaqqa tanymal bolmasaq ta, óz aınalamda syılasatyn ortam bar, soǵan qýanamyn.

 - Jaıyq Qobylandyuly (Atyraý oblysy Qyzylqoǵa aýdany Saǵyz selosy Kenbaı orta mektebiniń İ sanatty tarıh pániniń muǵalimi, áleýmettik psıholog): Jastardyń qazirgi zamanǵa saı esimderin ózgertýi unamaıdy.Esimniń maǵynalylyǵy adam psıhologıasyna áser etedi. Ózim oqýshylarǵa sabaq beretindikten olarmen jıi jolyǵyp, pikirlesip otyramyn. Alaıda, sabaq bergen oqýshylarymnyń ishinen "men óz atyma kóńilim tolmaıdy" degen balany kórgem joq.Biraq ózge oblystarda , jalpy elimizde  kúlkinishti esimderdi estip qalatynymyz bar.Máselen, EQYU múshe bolyp,  Samıt ótken jyly elimizde Samıthan, Samıtgúl, t.s.s. esimderdi estip, jaǵamyzdy ustadyq.Bul esimder Samıt ótken jyly jastar aıtatyndaı "moda" bolar, alaıda 5-6 jyl ótkennen keıin qoldanystan shyǵyp, nege qoıǵandaryn ata-ananyń ózderi de bilmeýi múmkin.Meniń esimimdi "Jaıyq-Edil eki sý" dep ánge qosqandaı, egiz bolǵandyqtan syńarym ekeýmizdi yrymdap, osylaısha Jaıyq-Edil qoıǵan eken. Mine sondyqtan esimde úlken mán bar dep bilemin.

 - Horlan Seıilhan (S.Demırel atyndaǵy ýnıversıtettiń İ kýrs stýdenti) : Meniń atymdy «Horlan» dep ákem qoıǵan jáne meniń egizimniń syńary Marǵulanǵa uqsastyryp qoıdy.Iaǵnı Horlan-Marǵulan. Biz bala kúnimizde ákemizden «Nege Horlan-Marǵulan» dep suraıtynbyz.Ákem: «Esimderińdi egiz bolǵan soń, uqsastyryp qoıdym.Horlan degen esimdi kópshilik jalpy hor qyzyndaı bolsyn dep qoıady.Biraq men "Estaı-Qorlan" jyryn oqyǵannan keıin Qorlan dep emes, jumsartyp, Horlan dep atadym" deıtin.Horlan degen esim túrikterde "Hýrı" dep atalady eken.Maǵynasy bizdikindeı "hor qyzy".Bala kezimde atyma kóp mán bere qoımaıtyn edim.Stýdent bop qalaǵa kelgende barlyǵy "Jaýjúrek myń bala" fılmindegi Qorlan esimi kópshilikke tanymal boldy ǵoı.Sodan keıin bári meniń esimimdi estigende "Ooo, tamasha esim eken!" dep tańdanyp jatady. "Ákem  esimimdi tegin qoımaǵan eken ǵoı" degen oıǵa keldim.Óz esimi ózime qatty unaıdy.

  - Maıra Ýálıqyzy (Atyraý oblysy Qyzylqoǵa aýdany Saǵyz selosy Kenbaı orta mektebiniń 11-synyp oqýshysy): Januıamyzdyń tuńǵyshy bolǵandyqtan esimimdi ájem qoıǵan.rıne, esimdi tekten tekke qoımaıtyny belgili, "qazaqtyń Maırasyndaı ánshi" bolsyn dese kerek.Esimimniń maǵynasyn izdep kórgenimde ıran tilinen aýdarǵanda "monshaq" degendi bildiredi eken.Óz basym esimniń maǵynaly qoıylýynda úlken mán bar dep bilemin.Ataqty ánshi apamyzdyń esimimen attas bolǵandyqtan óz esimimdi árkez maqtan tutamyn.

 - Janaıdar Bolatbekuly (BQO M.Ótemisuly atyndaǵy ýnıversıtettiń İ kýrs stýdenti): Meniń esimim kópshiliginde joq-aý deımin.Mektep kezinde de attas eshkim bolǵan joq.Janaıdar ıran tilinde "djon" - ar, "haıdar" - arystan degen sóz.Esimimen "Qazaq esimderiniń tarıhy" kitabynda osyndaı málimet keltirilgen eken.Esimimniń maǵynasy "arystandaı aıbatty, myqty, jigerli" degendi bildiredi.Esimimdi Moldaǵalı atam qoıypty.

 - Tańsholpan Begalyqyzy (OQO Otyrar aýdany "Qoǵam" aýyly "Qoǵam" orta mektebiniń 11- synyp oqýshysy): Men 6-maýsym kúni tańǵa jýyq dúnıege kelippin.Sonda Kóksaraıdaǵy naǵashy ájem Zakıra alyp-ushyp jetipti de, Tańsholpan dep qoıypty.Jalpy adamnyń esimi ómirine áser etedi degenge senbeımin.Óıtkeni halqymyz nebir qyzyqty esimderge baı jáne sol esimderdi arqalaǵandar da basqasha kúı keshýde.Biraq yrymshyl halqymyz bul esimdi qyz balasyna tańdaǵy sholpandaı jarqyrasyn degen nıetpen qoıady dep oılaımyn.Esimim ózime unaıdy.Óz atyma ózim saı bolýdy ustanamyn.

 - Aızada Jaıyqqyzy: Osy kúnge sheıin shynymdy aıtsam, esimimniń dál qandaı maǵyna beretinin bilmeıdi ekenmin.İzdep qaraǵanymda, bul esim qazaqsha aı jáne zada ıran tilinen aýdarǵanda perzent, bala degendi bildiredi eken.Iaǵnı, esimimdi aıdaı perzent bolsyn degen nıetpen qoıǵan eken. Esimimdi maqtanysh etemin.

P.S.Qazirgi kezde batysqa elikteýdiń áserinen  be, keıbir "kúlkinishti esimder" qaptap ketkeni jasyryn emes. Mysaly, Azıada , Samıt ótý qarsańynda qoıylǵan esimderdiń kópshiligi Samıtgúl, Samıthan, Azıada degen esimder eken.Buny qoıa turalyq, Jańa jyl qarsańynda dúnıege kelgen sábıge "Elka" esimi qoıylypty. Masqara - aı! Qazaq esimderge baı el aýyz kerip maqtanyp jatqanymyzda sábılerimiz óz attarynan ózderi uıalyp, erjetetini   obal. Esim jaıly Uly Gomer: "Esim degenimiz - alýan-sheker syılyq.Al syılyq pen tartý adam úshin zor qýanysh" degen eken. Adam bir esimmen bir-aq ret ǵumyr keshedi. "Qazanshynyń óz erki, qaıdan qulaq shyǵarsa" degen bar, árıne, aqyl aıtyp, dilmarsýdan aýlaqpyz. Tek ultqa  janymyz ashyǵandyqtan, esimderi maǵynasyz sábıler kóbeımesin degen tilekpen ESİM berýde mán bereıikshi degimiz keledi.

Oqyrman, sizdiń esimińizdiń syry  nede eken? Bólise  otyryńyz... 

Aızada Jaıyqqyzy,

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýnıversıtetiniń

İ kýrs stýdenti