Bıylǵy, ıaǵnı 2016 jyly kóktem aılarynda jaýyn-shashyn shamadan tys tústi. Taýly aýyldarda burshaqty bolyp, masaqty dándi daqyldarymyz jerge jatyp qalǵanyn kórip jýrmiz. Osyndaı kezde egistik alqaptaryn agroqurylym basshylary QR «Ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindetti saqtandyrý týraly» Zańyna saı, zańdy túrde saqtandyryp qoıǵan bolsa, kúz-kóktem aılarynda egis egýge ketken shyǵyndarynyń bir bóligin ótep alýǵa bolar edi. Aldaǵy kezde bıylǵydaı aýa-raıy qaıtalanýy múmkin. Sondyqtan agroqurylym basshylary atalǵan Zańǵa sáıkes, egistik alqaptaryn saqtandyrýy qajet jáne mindetti. Endi atalǵan Zańǵa toqtalsaq, QR «Ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindeggi saqgandyrý týraly» Zańy 2004 jyly 10 naýryzda (№533) qoldanysqa engizilgen.
Osy Zań ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindeggi saqgandyrý salasynda týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne ony júrgizýdiń quqyqtyq, qarjylyq jáne uıymdyq negizderin belgileıdi. Ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindetti saqtandyrýdyń maqsattary 1) ósimdik sharýashylyǵy ónimderin óndirýshiniń múliktik múddelerin osy Zańda kózdelgen jaǵdaılarda, mólsherde jáne tártippen saqtandyrý tólemderin júzege asyrý arqyly qolaısyz tabıǵat kubylystarynyń zardaptarynan qorǵaýdy qamtamasyz etý; 2) ósimdik sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerge saktandyrylǵan egisti kepilge qoıý arqyly kredıt berý úshin jaǵdaı jasaý; 3) ósimdik sharýashylyǵyn memlekettik qoldaýdyń tıimdiligin artgyrýǵa járdemdesý bolyp tabylady. Saqtandyrý tólemderin memlekettik sýbsıdıalaý eskerile otyryp, mindetti saqtandyrý shartynda belgilengen ósimdik sharýashylyǵy óniminiń túri boıynsha saqtandyrý somasynan prosentpen eseptelgen mynadaı eń tómen jáne eń joǵary mólsherdegi saqtandyrý tarıfteri tómendegideı; 1) Dándi daqyldar (Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha) eń tómengi - 3,17 % - eń joǵary 5,83 %. 2) Maıly daqyldar (Respýblıka boıynsha) eń tómen - 2,01 %, eń jogary - 3,44 %. 3) Qant qyzylshasy (Respýblıka boıynsha) eń tómen - 5,76 %, eń jogary - 8,39 %. 4) Maqta (Respýblıka boıynsha) eń tómen - 0,92 %, eń joǵary - 1,33 %. Saqtandyrý tóleminiń mólsherin belgileý saqtanýshynyń ótinishine baılanysty qurylǵan komısıa, ósimdik sharýashylyǵy salasyndaǵy ýákiletti memleketgik organ bekitken apatqa ushyraǵan egis alańyn anyqtaý ádisi boıynsha zertteıdi jáne zertteý nátıjeleri boıynsha ósimdik sharýashylyǵyndaǵy ónimniń apatqa ushyraý deńgeıin anyqtaıdy: tolyq nemese ishinara. Ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindetgi saqtandyrýdy memlekettik qoldaý saqtandyrýshylarǵa jáne qoǵamdarǵa qolaısyz tabıǵat qubylystarynyń saldarynan týyndaǵan saqtandyrý jagdaılary boıynsha saqtandyrý tólemderiniń elý prosentin óteý jáne agent kórsetetin qyzmetterge aqy tóleý úshin ósimdik sharýashylyǵy salasyndaǵy ýákiletgi memlekettik organga tıisti qarjy jylyna arnalǵan Respýblıkalyq búdjet týraly zańmen belgilenetin búdjet qarajatyn bólý arqyly júzege asyrylady. Atalǵan Zańǵa sáıkes, mindetti saqtandyrý shartyn jasasý ósimdik sharýashylyǵynyń ónimin óndirýshiler men saqtandyrýshylar úshin mindetti bolyp tabylady. Sonymen birge Qazaqstan Respýblııkasynyń ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindetti saqtandyrý týraly zańdarynyń buzylýyna kináli tulǵalar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes jaýaptylyqta bolady.
S.ALSEITOV. Maqtaral aýdandyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary bóliminiń basshysy
