Qazaq repatrıasıasy negizinen Ózbekstannan (61%) kelip jatyr, qalǵany - Reseı, Monǵolıa jáne Qytaıdan keledi. Egerde Qazaqstan kelgenderdi qabyldap alsa jaqsy. Qazaqstan qurymaıdy, ázirshe qazaqtyń tabıǵı ósimi men ımıgrasıalyq ósimi jaqsy. Aıtalyq, 1999-2009 jyldary qazaqtyń Qazaqstandaǵy ósimi 26,3% bolǵan. Al orys, ýkraın, belorýs, nemis jáne tatar sany azaıyp keledi. Bul eki jolmen: tabıǵı ósim tym az, al tabıǵı ólim týǵandar sanynan asyp tur. Orystektiler, nemis, tatar Ata-mekenderine - Reseı men Germanıaǵa kóship jatyr. Al, Qytaı qazaqtary kelgisi kelmese balalaryn oqyta bersin. Oqyǵan qazaqtar keıin keler, qytaı fırmalaryna kirip olardyń menedjmenti, tehnologıalardy ıgere bersin, olardyń biligi men bilimi kóship kelse kádeli qyzmetke jarap qalar.
Búgin Qytaı da, Reseı de qazaqqa jaý emes. Biz egemen memleketpiz.Endi qazaqqa teń dárejeli araqatynas qana kerek. 21ǵasyrdyń basynda kúshti memleketter osal memleketterdiń jerine jarmasa almaıdy.Áskerı jolmen jer jaýlaý múmkin bolmaı qalady. Reseı Ýkraına jerin tartyp alyp edi, endi jaýlaǵan jerdiń daýy paıdasynan utylysy kóbirek bolyp shyqty.Biraq «jumsaq kúsh», demografıanyń pen «ekonomıkalyq qýattyń» mańyzy ósedi.Jumsaq kúsh degenimiz til, qundylyqtar mańyzy(basqasha aıtsaq - ulttyq sana, til, din , ıdeologıalyq qundylyqtar delik, ıdeologıa). Sondyqtan Qazaqstandaǵy 12mln qazaqqa qazaq tili kerek. Qazaqstannyń qazaqtarynyń tórtten biri negizinen orys tildi, olar orystyń «jumsaq kúshi», sanda bar sanatta qazaq emes. Búgingi kúni biz Reseı baspasózin, teatryn, kınomatografıasyn , teledıdaryn, solardyń jarnamalary arqyly Reseı tovar óndirýshilerin qarjylandyryp kelemiz. Qazaq neǵurlym kóp bolsa, olar qazaq tildi bolsa, bizdiń ınfraqurylym qazaq tildi bolsa ult jasaıdy, basqa jaǵdaıda biz básekede utylamyz. Sondyqtan biz tildik dıversıfıkasıaǵa barýymyz kerek. Orys tiliniń ornyna aǵylshyn tilin ekinshi til retinde ornyqtyrý kerek. Qytaı oralmandarynyń qytaı tilin Qazaqstanda kóbirek paıdalaný kerek. Sondyqtan bizge «úshtuǵyrly» emes, eki tuǵyrly – qazaq tili - bas til, ekinshi til - aǵylshyn tili bolǵany jón.
