2017 jylǵy 16 maýsymda Astana qalasynda Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermekbaevtyń halyqqa esep berý kezdesýi ótti dep jazady Qamshy.kz tilshisi.

Óziniń baıandamasynda N.Ermekbaev vedomstvonyń 2016 jyly atqarǵan jumystyń negizgi nátıjeleri týraly, sonymen qatar bolashaqta mınıstrliktiń aldyna qoıylǵan basty mindetter týraly tolyq aıtyp berdi.

«Mınıstrliktiń qurylǵanynan bastap bastap bizdiń barlyq kúshimiz adamdardyń ómirin jaıly jáne qaýipsiz, olardyń quqyqtary men erkindikterin qamtamasyz etýge baǵyttalady. Biz jaýap beretin salalarda memlekettik saıasattyń árbir qazaqstandyq úshin túsinikti jáne aıqyn bolýyna tyrysýdamyz.

Osy jumystaǵy basty maqsat – azamattardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý, memleket pen azamattyq qoǵam kúshterin biriktirý, zaıyrly jáne demokratıalyq prınsıpterdi nyǵaıtý», - dep atap ótti mınıstr.

Qazirgi tańda elimizde 18 konfesıa jumys isteıdi. Olar 3 658 dinı birlestikke birikken. Qazaqstandyqtardyń 15% dindar adamdar, ıaǵnı dinı rásimderdi turaqty oryndaıtyndar. Azamattardyń 75% Qudaıǵa senedi, biraq turaqty túrde dinı joralardy oryndamaıdy jáne dinı birlestikter qyzmetine tartylmaǵan. Azamattardyń shamamen 10%-y ózderin  ateıs nemese agnostık dep sanaıdy.

Mınıstrliktiń din salasyndaǵy basty basymdyǵy -  kez kelgen radıkaldy dinı aǵymdarǵa múldem tózbeýshilikti qalyptastyrý, memlekettiń zaıyrlylyq prınsıpterin nyǵaıtý.

«Zertteýler nátıjeleri azamattardyń kóbi zaıyrlylyq qundylyqtaryn joǵaltyp alýǵa bolmaıtyn ıgilik dep esepteıtinin kórsetti.  Bul rette – zaıyrly memleket –ateıs memleket emes ekenin atap ótkim keledi», - dedi mınıstr.

Qazirgi ýaqytta mınıstrliktiń úılestirýimen ekstremızm men terorızmniń profılaktıkasy boıynsha júıeli jumys jolǵa qoıyldy. Din salasyndaǵy memlekettik saıasatty úılestirý máseleleri boıynsha usynystar ázirleý jónindegi vedomstvoaralyq komısıa óz jumysyn bastady.

Vedomstvoaralyq ózara is-qımyldyń birqatar mańyzdy nátıjesi retinde ǵıbadat oryndarynyń mańaıynda qaýipsizdiktiń kúsheıtilgenin atap ótýge bolady. Bul jumystyń nátıjesinde meshitterde tártip buzý úlesi birden tómendedi. Sonymen qatar, dinı materıaldardy taratý arnalaryna turaqty monıtorıń jasaý jolǵa qoıyldy. 2016 jyly tek bizdiń mınıstrlik 10750  saıtty zerdeledi. Onyń ishinde 1500 jýyq saıttardan zańsyz kontent tabylyp, olar zań tártibimen jabyldy. 2017 jyly monıtorıń obektıvine 6 myńnan astam saıt tústi. Onyń ishinde 900-i zańsyz kontent taratqan.

Buǵan qosa áleýmettik jelilerge, kitap, baspa ónimderine saraptama júrgiziledi.2017 jyly 1,5 myńnan astam obekti saraptamadan ótti. Onyń ishinde 54 materıal quqyqqa qaıshy kontenti bar dep tanyldy. Sonymen qatar Qylmystyq-atqarý júıesi komıtetiniń barlyq kitaphana qoryna saraptama júrgizildi. Onyń barysynda 2017 jyly 13 kitap destrýktıvti mazmunda dep tabyldy.

Táýekel toptaryn ońaltý júıesi jolǵa qoıyldy. Negizgi áriptesterimizdiń biri «Aqnıet» ońaltý ortalyǵy. Ol bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda radıkaldy dinge senýshilermen jumys isteıdi. 2016 jyl ishinde «aqnıet músheleri» 90 túzetý mekemesinde jumys istedi. Aǵymdaǵy jyly olar 15 mekemeni qamtydy.

Óńirlerdegi destrýktıvti sektalardan zardap shekkenderge kómektesýge múmkindik berý boıynsha jumys atqarylyp keledi. Ol úshin Úkimettik emes uıymdar birlesip keńes berý ortalyqtar jelisi quryldy. Bul joba boıynsha 24 Úkimettik emes uıymdar mınıstrliktiń seriktesi boldy.Mınıstrdiń aıtýy boıynsha, erekshe nazardy qajet etetin óńirlerde tek keńes berý ortalyqtary emes, sondaı-aq tolyq qyzmet kórsetetin psıhologıalyq ońaltý qyzmetteri bar.

Úlken kómekti «Qaýyrt jeli -114» kórsetip keledi. Bul joba azamattarǵa tek konsýltasıa berip qana qoımaı, quqyq buzýshylyq týraly sıgnaldarǵa jedel den qoıýǵa múmkindik berdi.

Qazirgi tańda Mınıstrlik zańdarǵa ózgerister engizý toptamasyn ázirledi. Toptama negizin «Din salasyndaǵy memlekettik saıasattyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy» quraıdy. Ol memlekettik-konfessıalyq qarym-qatynastyń jańa formatyn usynady.

Toptamanyń ekinshi bóligi - «QR keıbir zańnamalyq aktilerine dinı qyzmet jáne dinı birlestikter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar jónindegi» Zań jobasy. Qazir ol ázirlený ústinde.

Joba kelesi normalardy usynady: shetelde dinı bilim alýdy retteý; qoǵamdyq oryndarda adamnyń túrin tanýǵa kedergi keltiretin kıimderge zańmen tyıym salý; dinı birlestikterdiń qarjylyq ashyqtyǵyn qamtamasyz etý; dinı kózqarasqa qaramastan barlyq sanattaǵy adamdardyń, destrýktıvti «(teris) ıdeologıalyq, sonyń ishinde dinı aǵymdardyń syrtqy kórinisterine tyıym salý quqyǵyn qorǵaý; memlekettik qyzmetshilerdiń dinı qyzmetke qatysýyn retteý; kámelet jasqa tolmaǵandardy dinı qyzmetke zańsyz tartýǵa jaýapkershilikti kúsheıtý.

Budan basqa osy zań jobasynda «qudaıǵa qulshylyq etý», «dinı ádebıet», «dinı radıkalızm», «destrýktıvti dinı aǵym» jáne taǵy basqalar sıaqty birqatar túsinikterdiń anyqtamasy naqtylanady.

«Osy jumystaǵy negizgi maqsat – elimizdiń bolashaǵynyń qaýipsizdigi. Radıkaldy dinı baǵyttardyń qaýipti mánin, dástúrli dinı negizder men olardyń arasyndaǵy aıyrmashylyqtardy taýyp, adamdardyń túsingeni bizge mańyzdy»., - dep atap ótti mınıstr.

Mınıstrlik jumysynyń taǵy da bir jaýapty baǵyty – dinge qyzyǵýshylyǵy bar azamattardyń dinı aqparattandyrylýyn jáne olardyń dinı saýattylyǵyn arttyrýdy qamtamasyz etý. Elimiz boıynsha 306 arnaıy teologıalyq jáne aqparattyq toptar jumys jasaıdy. Olardyń quramynda – 3500-nan astam adam dintanýshylar, teologtar, ÚEU, dinı birlestikterdiń belsendileri men sarapshylary qatarynan. Mınıstrlik ótken jyly osy toptarǵa 50 ádistemelik nusqaýlyq pen basshylyq ázirledi. 3000 dáriskerge arnaıy oqý baǵdarlamasy boıynsha  arnaıy kýrstar júrgizildi.

Vedomstvo basshysy mınıstrliktiń daıyn úlgiler men qalyptardan bas tartyp, aqparattyq jumys sanyn emes, sapasyn arttyrýǵa aksent jasaıtynyna nazar aýdardy.

Mınıstr azamattyq qoǵammen ózara is-qımyl máselelerine toqtala kele, bul másele boıynsha birinshi kezekte úzdiksiz ashyq dıalog ornatý mańyzdylyǵy týraly aıtty.

Mınıstrlik ótken jyldyń aıaǵynda, bir alańda elimizdiń barlyq óńirlerinen 300-den asa úkimettik emes uıymdary jınalǵan VII azamattyq forýmyn ótkizdi. ÚEU-men birge VII azamattyq forýmynyń usynystar jospary ázirlendi.

Bıyl alǵash ret shilde-qyrkúıek aralyǵynda ótetin ÚEU arnalǵan syıaqy konkýrsy ótedi.

Mınıstrlik ÚEU-men yntymaqtastyq jónindegi úılestirý keńesiniń aıasynda qoǵamnyń ózekti máselelerin anyqtaý boıynsha únemi monıtorıń júrgizip otyrady. Birinshi toqsanynda mınıstrlik ártúrli saladaǵy úkimettik emes uıymdarmen birge 130 áleýmettik ózekti máselelerdi anyqtady.

N.Ermekbaev ÚEU osy formattaǵy jumysty keńeıtý týraly usynys bergenin atap ótti. Nátıjesinde memlekettik organdar birinshi basshylarynyń ÚEU ókilderimen kezdesý kestesin Úkimet bekitti. Osylaısha, usynystar, máselelerdi jáne ıdeıalardy tikeleı óńirler men mınıstrlikter basshylaryna jetkizýdiń taǵy bir joly paıda boldy.

Mınıstrlik úkimettik emes uıymdarmen birigip, azamattyq qoǵam salasyndaǵy zańnamany jetildirýin jalǵasatyryp keledi. 2016 jyly memlekettik áleýmettik tapsyrys tıimdiligin jáne baǵalaýyn qalyptastyrýda azamattardyń mindetti túrde qatysýyn usynatyn «Komersıalyq emes uıymdardyń qyzmeti máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister engizý týraly» zań jobasy ázirlendi.

ÚEU-men jumystan bólek mınıstrlikke eriktilik jáne qoǵamdyq keńesterdiń salasyndaǵy fýnksıasy bekitilgen.

Mınıstrlik Parlament depýtattarymen birlese 2016 jáne 2017 jyldary «Volonterlik qyzmet týraly» zań jobasyn aıaqtady. Onyń negizinde «Esepke alý jáne monıtorıń júrgizý tiziminiń» Tıptik erejeleri daıyndaldy.

Qazirgi ýaqytta jergilikti óńirde jumys istep turǵan eriktiler uıymdarynyń biliktiligi men olardy tartý múmkindigi jaıly aqparatty tez arada alaýǵa múmkindik beretin Qazaqstanyń erikti uıymdary men toptarynyń kartasy ázirlenýde.

Sonymen qatar, qoǵamdyq keńesterdiń quqyqtyq bazasy jetildirilýde. Jyldyń ekinshi jartysynda keńesterdi jetildirý boıynsha barlyq bastamalary men jańalyqtary beriletin Qoǵamdyq keńesterdiń birinshi Májilisi ótedi.

Mınıstrlik úkimettik emes uıymdarmen granttar jáne memlekettik áleýmettik tapsyrys negizinde jobalyq yntymaqtastyqty damytýda. 2017 jyly granttyq qarjylandyrý 3 esege artyp, 650 mln. teńgeni qurady.

Jyldyń basynda eksperttik komısıa 42 grantty berdi. Barlyǵy 183 uıymnan 320 ótinishter qarastyryldy.

«Biz 2016 jyly jobalardyń tek qana respýblıkalyq deńgeıde bolýy jaıly úkimettik emes uıymdardyń synyn eskerdik. Bıyl granttardyń úshten bir bóligi óńirlerdegi jumysty jáne jergilikti qaýymdastyqtyń damýyn eskeredi. Keıin bul tendensıa ary qaraı damı beretin bolady», - dedi spıker.

Osy jyly «ASAR» úsh jaqty yntymaqtastyq forýmnyń ótýi alǵash ret josparlanýda. Forým úkimettik emes uıymdardyń áleýmettik ıdeıasyn usynýdyń, áleýmettik kásipkerliktiń jáne bıznespen yntymaqtasýdyń alańy bolmaq.

Mınıstrlik ÚEU Derekqor bazasyn toltyrý boıynsha jumystardy jalǵastyrýda. Qazirgi tańda Derekqorda 3000 jýyq qazaqstandyq jáne shetel uıymdarynyń tájirıbesi kórsetildi. Osy jyldan bastap Derekqor bazasyna málimetterdi onlaın túrde berýge bolady. Kúzde Derekqordaǵy málimetterge barsha halyq qoljetimlikke ıe bolady.

«Jastarmen jumys isteýde biz memleket pen qoǵamnyń damý prosesin belsendi  biriktirýdi kózdedik», - dep baıandamasyn jalǵastyrdy mınıstr.

Ótken jyly Respýblıkalyq jastar forýmy ótti. Sharanyń basty nátıjesi jastar jáne jastar uıymdarymen yntymaqtastyqty damytý boıynsha Úkimetke berilgen usynystar boldy.

Belsendi jastardy qoldaıtyn taǵy bir mańyzdy joba «Daryn» Memlekettik syılyǵy. Onyń kómegimen jastardyń ǵylymı jáne shyǵarmashylyq umtylystary yntalandyrylady. Óner, sport, ǵylym, shyǵarmashylyq salasynda túrli nomınasıalar boıynsha 26 jas  laýreat atandy.

Qańtar aıynda óńirlerdegi jastardyń bos ýaqyty men ózin-ózi tanytýy úshin ınfraqurylymdardy kúsheıtý máselesin Úkimette qaraý usynyldy. Nátıjesinde Premer-Mınıstrdiń tapsyrmasymen oblystardyń, Astana, Almaty qalalarynyń  ákimdikteri jastardyń bos ýaqytyn uıymdastyrý boıynsha 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparyn ázirledi.

Granttar bazasynda olardy ınstıtýsıonaldy nyǵaıtý maqsatynda jastardyń ÚEU-men yntymaqtastyq bir jolǵa qoıyldy.  

«Astana ákimdigimen birge «Astana Jastar qalasy» pılottyq jobasy ázirlendi. Joba astana jastarynyń jaǵdaıyn jaqsartý boıynsha naqty ındıkatorlardy esepke alady», - dedi mınıstr.

Kóptegen túsken usynystarmen mınıstrlik «Túlekter taqtasy» jobasyna bastama jasady. Ol jastarǵa eńbek naryǵyndaǵy qajettilikter, joǵary oqý oryndaryna, arnaıy mamandandyrylǵan oqý oryndaryna túsý múmkindikteri týraly jedel aqparat berýge baǵyttalǵan.

Qoryta aıtqanda júrgizilgen jumystar Mınıstrliktiń 2016 jylǵa arnalǵan strategıalyq josparynyń josparlaǵan kórsetkishterine qol jetkizýge múmkindik berdi.

Áleýmettik zertteýler mynany kórsetti:

Din salasyndaǵy memlekettik saıasatty halyqtyń qoldaý deńgeıi 87% qurady;

Azamattyq qoǵam ınstıtýttary men memlekettiń ózara qarym-qatynasyn jaqsy baǵalaý 60% jetti;

Memlekettik jastar saıasatynyń iske asyrylýyna rıza bolǵandar 75% qurady.