«Aıttym sálem, Qalamqas,
Saǵan qurban mal men bas...» dep bastalatyn Abaıdyń áıgili ánin bilmeıtin qazaq kemde-kem. Tyńdarmany qalyń, úlken sahnalardan bastap aýyl arasyndaǵy jıyn-toılarda, kóńildi keshterde shyrqalyp, búginge deıin el ishinde súıkimin joǵaltpaı kele jatqan bul týyndy ár qazaqqa, tipti, ózge ult ókilderine de jaqsy tanys desek, artyq aıtqan bolmas edik. Bárimiz bolmaǵanmen, kópshiligimiz ándi tyńdap, súısingenmen ondaǵy keıipkerdiń kim ekendigine úńile bermeımiz. Abaıdyń osy ánindegi Qalamqas kim? Belgili jýrnalıs Jolymbet Mákish osy jónindegi derekti óziniń feısbýk paraqshasyna jazǵan edi, dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi massaget.kz portalyna silteme jasap.
Naıman elinde Abaı men Qalamqas týraly erteden beri kele jatqan eski ańyz bar. Baıaǵyda osy óńirde Tana myrza deıtin ataqty adam ótken. Ol kele jatyr degende, Qunanbaıdyń ózi toıdy toqtatyp qoıyp, Tana myrzanyń (óz keziniń avtorıteti) kelgenin kútetin kórinedi. Qalamqas – osy Tana myrzanyń inisi Jánibektiń qyzy bolyp shyqty.
Jánibektiń osy qyzyn Tana myrza baýyryna salyp ósirgen. Shyn aty Turjan eken. Biraq osy Turjan sulýdyń aty tarıhta «Qalamqas» degen atpen qalady...
Birde, aǵa sultandyqtan dámeli bolyp saılaýǵa qatysqan Tana myrzanyń joly bolmaı qalyp, ornyna Sandybaev Erden saılanyp ketedi. Soǵan qatty nazalanǵan Tana myrza qaıǵyryp jatyp qalady. Báıbishesi onyń kóńilin aýlamaq bolyp, ózenniń Ertiske quıatyn túbeginen meshit saldyrta bastady. Meshit salynyp bitkende alystan oǵan qutty bolsyn aıtyp Qunanbaı da kelip jetedi. On segiz jastaǵy Abaı osy kezde ákesine janynda júredi.
Tana myrzanyń aýylyna kelip túskende, olardyń kózi jartylaı qala úlgisimen kıingen sulý boıjetkenge túsedi. Jeńgeleri Qalamqas dep atap ketken Turjanǵa Abaıdyń birden kóńili qulaıdy. Ádepti, óńdi qyz Qunekeńe de unap qalyp, quda túskisi keledi. Biraq Turjan bala kezinde Baıjigit eliniń Ózihan degen jigitine atastyrylypty. Ol da bir ataly jer. Tana myrza osyny estirtkende, Qunanbaı az-kem oılanyp qaldy. Oǵan da qaramaı bir sebebin tabar ma edi, osy kezde ordanyń mańynda aıaq asty kútpegen oqıǵa bolmasa. Soqyr túıesin degenine kóndire almaı jatqan bir adýyndy jigit ony boqtap jiberedi de, bul sóz qudalyqtyń jaı-japsaryp oılastyryp otyrǵan Qunanbaıǵa tıip ketedi..
«Soqyr túıeni turǵyza almaı uryp jatyr... Kózińdi, qý soqyr...»
Buny qulaǵy shalǵan Qunanbaı ony ózine qarata aıtqandaı qabyldap, álgi jerde bulqan-talqan bolyp ashýlandy. Ony ádeıi istep otyr dep oılap, álgi jigitke at-shapan aıyp kestiredi de, qonalqyǵa qaramaı júrip ketedi..
– Oıbaý-aý, Quneke! Aıdaladaǵy bireýdiń sózin sonsha kóńilge alǵanyńyz ne?
– Sen osyny ádeıi istettiń... Kettik, Abaı!
Turjanǵa kóńili ketip otyrǵan Abaı ákesiniń sońynan eriksiz ilesti. Bul oqıǵa bolmaǵanda, ekeýi jarasyp ketip, uly oıshyldyń keıingi ómiri múlde basqa arnaǵa túser me, kim bilsin?! Tana myrzanyń ordasynan attanǵan Abaı júreginiń bir jartysyn osy jaqta qaldyryp bara jatqandaı alasapyran kúı keshti. Aýyldan uzap bara jatqanda az ýaqytqa aıaldap, artyna burylyp qaraǵan. Turjan sulý oǵan «nege sonsha asyqtyń, Abaı?» dep alystan qol bulǵap turǵandaı boldy..
Bógelip, artyna qarap turǵan Abaı osy kezde uzap bara jatqan ákesiniń artynan shaba jóneldi....Shaýyp bara jatqan attyń aıaǵynyń dúbiri estiledi...
Bul oqıǵadan keıin «Túıeni soqyr dese, Qunanbaıǵa tıedi» degen mátel qalypty. Eki jastyń bolashaq mahabbatyna da osy bir keleńsiz jáıt kedergi jasap, ekeýi birer márte hat alysyp, ótken-ketken kisiden sálem aıtyp jibergennen aryǵa bara almaıdy. Baryp qaıtýǵa jer de shalǵaı. Qalamqastyń jastaı atastyrylǵan kúıeýi kóp uzamaı aýyryp qaıtys bolady da, ózi biraz ýaqyt oń jaqta otyryp qalady. «Otyrǵan qyz ornyn tabady» demekshi, aqyrynda, Turjan Syban elindegi Byjy-Toqtar degen saýdager sarttyń aýylyna kelin bolyp túsedi. Eski qulaqtardyń sózine sensek, sońynda urpaq qalmaǵan eken. Abaıdyń Qalamqasqa degen sheksiz mahabbaty osy kezde óleń bolyp órilip, qaǵaz betine túsipti....
