29 maýsym kúni Shyǵys Qazaqstan oblysy Óskemen qalasynda tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saıası jumys komıtetiniń memlekettik tapsyrmasy negizinde «Jeksenbilik mektepterde qazaq tili men ulttyq (ana) tilderdi jedeldete oqytýdaǵy ádis, tájirıbe, ınovasıa» atty respýblıkalyq semınar-trenıng ótti dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi.
Semınar Sh.Shaıahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblıkalyq úılestirý-ádistemelik ortalyǵy «Memlekettik tildi úıretý elıtalyq kýrsy» mádenı mekemesimen birlesip uıymdastyrdy. Respýblıkalyq semınar-trenıng «Edelveıs» konferens zalynda ótti. Sharaǵa til oqytý ortalyqtarynan jetpiske jýyq ádisker men oqytýshy keldi.
Sh. Shaıahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýlıkalyq úılestirý-ádistemelik ortalyǵynyń dırektory, f.ǵ.k. Tileshov Erbol Erdembekuly osy sharanyń ózektiligi men maqsattaryn aıshyqtap, quttyqtaý sóz sóıledi.
«Memlekettik tildi úıretý elıtalyq kýrsy» mádenı mekemesiniń dırektory Baqtybaeva Sáýle Qaıyrlyqyzy Erbol Erdembekulynyń sózin jalǵap, oqytý kýrstarynda mádenı-tildik boı úıretý sabaqtarynyń qurylymy men mazmunyn taldaı kele, joba erekshelikteri jaıynda bylaısha oı túıdi:
«Bul jobanyń negizgi maqsaty tilderdi oqytýdyń ozyq ádistemeleri boıynsha jáne basqa da ozyq til úıretý quraldarynyń kómegimen túrli etnostyq toptardyń tyńdaýshylaryna memlekettik til men ana tilderin úıretý bolyp tabylady. Bul bizdiń aldymyzǵa: qoǵamdyq kelisim men qazaqstandyq patrıotızmdi nyǵaıtý faktory retinde qazaq tiliniń mártebesin kóterý; til, mádenıet, salt-dástúr men ádet-ǵuryptar arqyly tyńdaýshylardyń boıynda toleranttylyq qarym-qatynas ádebin qalyptastyrý mindetterin qoıady. Sondyqtan, qazaq tili men ulttyq (ana) tilderi mádenı ortasyna boı úıretip, tilderdi meńgerýine, tarıh pen mádenıetti, baı salt-dástúrler men ádet-ǵuryptardy árbir tyńdaýshylardyń jas ereksheligine qaraı boıyna sińirtý úshin, biz eń aldymen kadrlar daıyndaýymyz kerek».
Kóptildi bilim berýdi damytý ortalyǵynyń dırektory, f.ǵ.k., dosent Asanbaeva Sáýle Asanbaıqyzynyń qazirgi til úıretý júıesinde kóptildi polımádenıetti tulǵany qalyptastyrý týraly baıandamasymen jalǵasty. Semınar barysynda baıandamalar oqyldy, til úıretýdiń psıhologıalyq aspektileri týraly trenıń ótkizildi. Trenıńti EDTECH halyqaralyq bilim ortalyǵynyń Bas dırektory, Qazaqstandyq ulttyq IýNESKO klýbtary federasıasynyń vıse-prezıdenti Beısembaev Ǵanı Bektaıuly júrgizip, til úıretýdiń psıhologıalyq tustaryn dáleldengen praktıkalyq jumystar arqyly talqylady.
Sonymen qatar, Qazaqstandaǵy etnıkalyq oqytý ortalyqtary da qazaq tili men etnos tilderin oqytýshylar kórsetken sabaq úlgilerine ulasty. Sabaq úlgileriniń qatarynda G.Q. Jumaǵalıeva, elıtalyq kýrs pen mektep oqytýshylary G.Q. Jumaǵalıeva, A.J. Túktibaeva, N.E. Dospanbetova, Q.M. Espaeva, G.M. Nurǵazına, N.I. Jubanysheva, Sh.S. Sadýova, N.S. Meırmanova, A.Á. Áýbákirovanyń jumystary kórsetilip, taldandy. Qatysýshylar semınar-trenıngte til úıretýdegi ádister men ınovasıa, tájirıbeniń talqylanýy arqyly memlekettik tildi oqytý jumystary jetile túsetinine kóz jetkizdi.
Semınar-trenıngte E.P. Lıtvınova, D.B. Abdývahapova, H.V. Sanhý, S.G. Argıropýlo, Z.M. Alıeva, M.A. Baıramkýlova syndy túrli ult ókilderi tilderin oqytýdaǵy ınovasıalyq ádister men tájirıbe máselesin kóterip, semınarǵa daıyndaǵan jańa úlgidegi sabaq úlgilerin kórsetti.
Semınardyń qorytyndy bóliminde oblystar men aımaqtardan kelgen qatysýshylarynyń pikiri tyńdalyp, ádiskerler men oqytýshylar sharadan túıgen tujyrym, usynystarymen bólisti. Qatysýshylar óz sózderinde uıymdastyrýshylarǵa paıdaly semınar-trenıng úshin alǵys aıtyp, rızashylyǵyn bildirdi. Semınar sońynda E.E. Tileshov ótkizilgen sharanyń barysy men nátıjesin taldap, respýblıkamyzdaǵy oblys, aımaqtarynan kelgen oqytýshylar men ádiskerlerge sertıfıkattar tabystady.
Bul shara Qazaqstannyń barsha azamattarynyń memlekettik jáne ana tilderin meńgerý júıesin qurý jónindegi jumysty uıymdastyrýdy baǵamdaıdy. Bul baǵytta elimizde ortaq júıe jasaý qajettiligi asa ózekti. Óıtkeni, kýrstardy uıymdastyrýda bolsyn, olardy qajetti oqý-ádistemelik quraldarmen qamtamasyz etýde bolsyn qajetti júıe áli de tek qalyptasý deńgeıinde ǵana. Eń bastysy, mundaı jumystar qazaqstandyq otanshyldyqty qalyptastyrýǵa da yqpal etedi. Soǵan oraı, kóptildi bilim berý, til úıretýdegi qoldanylatyn ádis-tásilder, tildik saıasat jáne memlekettik tildi oqytý jumystary osyndaı sharalar arqyly jetile túsip, til bolashaǵyna jarqyn jol asharyna senimdimiz.
Jeksenbilik mektepteriniń jumysyn arttyrý maqsatynda uıymdastyrylǵan semınar-trenıng kelesi maqsat-mindetter oryndaldy:
- tilderdi meńgertý men oqytýdyń ádistemesin birizdendirý:
- til oqytý ortalyqtarynda jáne elıtalyq kýrsta til úıretýdiń psıhologıalyq aspektilerin taldaý;
- tilderdi oqytýdyń ádistemesin jetildirý, ozyq tájirıbeni zerdeleý jáne qorytý, oqytýdyń qazirgi zamanǵy nysandaryn, ádisteri men tehnologıalaryn tájirıbege engizý;
- ózge ult ókilderiniń óz ana tilderimen qatar memlekettik tildi meńgerýin yntalandyrý;
- oqytýdy jáne oqý baǵdarlamalaryn júıeleý, soǵan qajetti oqý-ádistemelik quraldar ázirleý jáne basyp shyǵarý;
- tilderdi oqytýdyń jańa, balamaly, anaǵurlym jetildirilgen, sapaly baǵdarlamalaryn ázirleýmen jáne jasaýmen kásibı túrde aınalysatyn mamandardy yntalandyrý.
