Búginde ónerge birte-birte óz jolyn sala bastaǵan jastar bar. Olardyń denin «aqshanyń arqasynda» shyqty desek te, sol ónerge ólerman bolǵan jastardy muqatyp-keketýdiń kegimen júrgender de az emes. Máselen, júregi qazaq dep soqqan Sıvı Mahmýdı qyzymyzdyń ultyna kúmánmen qarap, «ol – ózbek eken», «tegi túrik sıaqty» dep, syrtqa tebýshiler annan-munnan qylań beredi. Ózbek aǵaıyndar kónsin-kónbesin óz elindegi barsha halyqty ózbek dep jazdyrtyp jatqanda, «men – qazaqpyn» dep keýde qaqqan ánshi qyzdy óńmeninen ıterýdi qazaqı ıtshilik demeske laj bar ma?

–Sóz qýýǵa degdar bolǵan qaı qazaǵymnyń aýzyna qaqpaq bolaıyn, – dep bastady Sıvı bizdiń «Beısenbidegi betpe-bet» aıdary aıasyndaǵy suhbatymyzdy. – Aıta bersin, al men qazaqtyń, qazaq bolǵanda ejelgi qypshaqtan shyqqan qazaqtyń qyzymyn. Shejireden jetken tarıhty tólqujatqa jazý múmkin bolmasa, men endi ózimniń qazaqtyǵymdy qaıtyp dáleldeýim kerek?! Sondyqtan qazir men bul shetqaqpaıǵa pysqyryp qaramaıtyn boldym. – Joq, biz sizdiń tegińizge kúmánimiz joq... – Qaıdan bileıin, menen suhbat alýshylar sózin osydan bastaıtyn bolǵan soń, birden jaýap berip tastaıyn degenim ǵoı...

– Bizdiń oqyrmanǵa sizdiń shoý-bızneste qurǵan kásipterińiz jóninde bilý áldeqaıda qyzyqtyraq dep bilemiz. Máselen, sizdi elge tanylyp kele jatqan ánshi ǵana emes, sonymen birge baspagerlikpen aınalysyp, tanymdylyq turǵysynda jýrnal ashqan kásipker retinde biletin jurt bar. Qazirgi qaǵaz gazetteriniń qıynshylyqqa tap bolyp turǵan kezinde, sizdiń jýrnalyńyzdyń jaı-kúıi qalaı bolyp jatyr? – E-e, sóıtip, kásip qurmaq basqalarǵa da tálim bolarlyq taqyrypty qozǵaıyqshy... Qudaıǵa shúkir, jýrnalymnyń jaǵdaıy jaqsy. Birinshiden , ol jańa shyǵyp jatqan jýrnal emes: birneshe jyldan beri jaryq kórgen, ózindik paıdasy bar jýrnal. Asa kóp shyǵyndy qajet etpeıdi. El ishindegi osy tektes basylymdar arasynda ózindik reıtıńisi táp-táýir. Meniń tánti jurtyma belgili: turmys quryp, eki balanyń anasy atanýdyń qamymen júrgende toqtap qalǵan jumystarymdy qaıtadan qolǵa alyp jatyrmyn.. Qazir siz sóz etip otyrǵan «Stars kz» jýrnalyn óz deńgeıinen áldeqaıda joǵary sapada shyǵarý jobasymen aınalysyp jatyrmyn. – Sizdi «ánshi ǵana emes» deıtin taǵy bir sebebimiz: jeke dúkenińiz taǵy bar. Ony búginde resmı tirkeýde shaǵyn bızneske jatqyzyp aıtady. Endeshe qymbatshylyq qysqan qazirgi kezde sizdiń osy bıznesińiz qalaı júrip jatyr? – Halyqqa qymbatshylyqtyń salmaǵy túspeý úshin, ózińshe izdenis jasaý – saýda-sattyq salasynda jańa múmkindikter týdyratyn sıaqty. Qymbatshylyq keldi eken dep, baǵany sharyqtatyp qoıǵannan bıznes dóńgelenip ketpeıdi. Qandaı dúken bolmasyn, halyq tutynatyn taýardy suranysqa saı ete bilseń, qıynshylyqta kemshindik kórmeısiń. Adam barar jerine saı kıiný úshin, jaǵdaıyna qaraı usynystar jasaıdy, tapsyrystar beredi. Biz sony tap-tuınaqtaı oryndaýǵa tyrysamyz. Dúkenimizde ózimizdiń ǵana ónim emes, ózge dızaınerdiń kıimderi de satylady. Quny da qarapaıym halyqtyń qaltasy kóteretin qoljetimdi baǵada. – Dúken sıaqty jeke kásipkerdiń bıznes mekenine tekserýshi oryndar jıi keledi, ondaı tekserýshiden qutylý úshin dúken ıesi «aqysyn tólep» qutylady degendi jıi estımiz. Siz ondaı jaǵdaıdy bastan keshirip kórdińiz be? – Bárimizdiń kún keship otyrǵanymyz osy el bolǵandyqtan, oqta-tekte ondaı jaǵdaıdyń kezdesetini ras. Biraq saýdadaǵy tártip pen talaptyń deńgeıin saqtaǵandyqtan, maǵan ondaı «kelýshiler» qazir azaıǵan. Bastapqyda, dúkenimizdi alǵash ashqanda, tekserýshiler kóp keletin edi. Oǵan qosa kúıeýim zańnyń tilin jaqsy biletin maman bolǵandyqtan, bizdi mazalaıtyndar da aıaqtaryn tyıǵan sıaqty. – Al ánshiliktiń, shyǵarmashylyqtyń jaı-kúıi qalaı bolyp jatyr? – Búgingi shyǵarmashylyq ekige bólinedi ǵoı: biri – sahna, ekinshisi – toı dep. Ekinshisine zaýqym az, sebebi arzan yr-dýǵa sharshadym. Biraq ol toıǵa da baratyn halyq – óz tyńdarmanyń: ony da eskerý kerek. Konsertti kúnde bere almaısyń, sondyqtan qadirlep shaqyrǵan jerdiń qunyn da, qurmetin de qabyldaımyn. Al sahnalyq shyǵarmashylyq týraly aıtar bolsam, jańa ánder jazdyryp jatyrmyn. Birer beıneklıp túsirdim. Taǵy bir-ekeýiniń jobasy daıyn tur. Alǵash ónerge qadam basqanymdaǵy sahnalyq stılim – shyǵystyq úlgi bolǵan, endi ony túbegeıli ózgertýdiń retin qarastyryp jatyrmyn. Soǵan baılanysty repertýarymdy da túbegeıli ózgertpekpin. – Qazaq ánshileri arasynan qaıyrymdylyqqa qarjy jumsapty degendi estı bermeımiz. Biraq qymbat kólik minip, saraıdan kem soqpaıtyn úı salyp jatqandardy kórgende, ánshilerdiń arasynda da baqýattylary bar ekenine kóz jetedi. Al sizdiń jetim-jesirge, kedeı-kepshikke qaıyrymdylyq jasaý nıetińiz qalaı? – Iá, qolym jetip turǵanda, qaıyrym jasaýǵa asyqpyn. Jaǵdaıy joq jandarǵa, syrttan kelgen oralmandarǵa, qaramaǵymdaǵy jumys isteıtin qyz-kelinshekterge: olardyń biri joldasynan aıyrylsa, endi biriniń turmysy nashar – olardy tek aılyqpen shektemeı, syıaqy da jasap turamyn. Qolymnan kelgenshe kómegimdi aıamaımyn. Biraz ýaqyttan beri turaqty qaıyrymdylyq jasap kele jatqan 2–3 balalar úıi bar. Ár eki aı saıyn baramyn. Keıde ózim kıim aparamyn, keıde olar ózderi «zakaz» beredi. Taıaýda balalarǵa velosıped kerek degen ótinish boldy... – Qaıyrymdylyq degennen shyǵady ǵoı, mundaı sharalar qoǵamdyq ortanyń hal-ahýalyna baılanysty jasalatyny belgili. Siz búgin qazaq eliniń áleýmettik jaǵdaıy, turmys-tirshiligi qalaı dep oılaısyz? «Táýba!» degenniń bári jaqsy tirshilik keship jatpaıtynyn biletin shyǵarsyz?.. – «Shúkirshilik!» deımiz ǵoı áıteýir... Rasynda, kórshiles ózge eldermen salystyrǵanda, jaǵdaıymyz anaǵurlym jaqsy. Biraq ózgeden táýir ekenbiz dep, adamǵa áleýmettik-turmystyq jaǵdaı jasaýdy daǵdarystyń syltaýymen shektep tastaýǵa bolmaıdy. Degenmen, adam tilemsek bolmaı, ózi de qaýhar jasaýy tıis. – Bálkim, sizdiń «Ókinish» fılmine túskenińizden be, «Sıvı endi kınojobalarǵa den qoıady eken» degen sóz bar? Oǵan ne deısiz? – Talaı kınoǵa tústim. «Ókinish» te alǵashqy túsken kınom emes. Biraq kıno salasyna túbegeıli bet burý oıymda joq. Ol álemdi baǵyndyrý úshin, oǵan túbegeıli bet burý kerek shyǵar. Al Qaırat Nurtastyń men túsken sol fılmin dosym bolǵandyqtan emes, kórermeni retinde maqtan tutamyn. Sol fılmdegi rólge bes aılyq ekiqabat bolyp júrgen meni shaqyrǵany úshin Gúlzıra apaıǵa alǵysym sheksiz. – Aıtpaqshy, sizdiń taǵy bir dızaınerlik kásibińiz bar ǵoı: ony óndiristik jolǵa qoıý oıyńyzda joq pa? – Iá, ol kásipti de ádemi bastaǵan edim, biraq ázirge toqtattym. Barlyǵyna birdeı jetisý qıyn: otbasyna da kóp kóńil bólý kerek. Onyń ústine kishi bıznestiń de atqaratyn úlken sharýalary bar. – Ánshiligińiz bar, jýrnal shyǵarasyz, jeke kásibińiz taǵy bar – osynyń bárine úlgeremin dep, otbasyndaǵy ana retinde tirlikke qalaı úlgerip júrsiz? – Qoldan kelgenshe úlgerýge tyrysamyn. Qalaǵa kóp kelmeımin. Búgingi tańda qol astyma myqty ári senimdi komanda jınaǵanmyn. Sol komandama senim artamyn. Olar da shynaıy, jandary ashyp jumys isteıdi. Jaqsy yqylaspen birlesip jumys jasaǵannan bolar, táp-táýir jumystar atqarylyp jatyr. – Jaryńyz anda-munda shapqylap júrgenińizge sizge qabaq shytatyn kezderi bola ma? – Eshqashan renjigen emes. Óziniń de tirlikteri bar. Úıde menen góri, ol kisi kóp bolmaıdy. Turmysqa shyqqaly beri, aılap gastrólge shyqqan emespin. Qalaǵa shyqsam, 3–4 saǵattyń ishinde jumysymnyń bárin bitirýge tyrysamyn. – Sizdiń eń birinshi synshyńyz kim? Jalpy, ónerińizge syn aıtýshyǵa qalaı qaraısyz? – Ómirde de, ónerde de eń birinshi synshym – anam. Óıtkeni óner jolyna anam arqyly keldim. Anamnyń syny bárinen mańyzdy. Ol kisi qatty syn aıtsa da keshiremin, sebebi ol meni jaman bolsyn dep aıtpaıdy ǵoı. Jalpy, ónerge qatysty synǵa renjimeımin.Minińdi bilip júrý úshin, ol aýadaı qajet. Synnyń birazyn estidim, birazyn estip júrmin. Tek ultyma baılanysty aıtylǵandaryn kótere almaımyn... Meni ózbek, túrik deıtinder bar. Ónerimdi baǵalaı tura, ultymdy qazaq emes degenderge qanym qaınap ketedi... Burynnan beri taǵy da prodúserlikpen aınalysamyn ǵoı: birneshe jyl buryn «Aıala» degen tobym «Almaty júregimde» baıqaýynda birinshi oryndy ıelendi. Bul baıqaýdyń qorytyndysy qazylyqtaǵy adamdarmen qosa, halyqtyń daýys berýimen anyqtalatyn. Sonda ádil qazylyqta otyrǵan elge tanymal ataqty kisilerdiń biri, naqty kim ekenin aıtpaı-aq qoıaıyn, «báıgeni ózbek qyzyna berip qaıtemiz» degenin estigende, kóńilim qatty qalǵan. Biraq kórermenderdiń daýys berý nátıjesinde birinshi oryn alyp, kólik utqanbyz. Osy kúnge deıin aıtyp kelemin, taǵy da aıtamyn: «Men – qazaqtyń qyzymyn! Qazaq bolǵanyma maqtanamyn!». – Sol maqtanyshyńyz sizdi bıikterge jeteleı bersin, Sıvı hanym! Áńgimeńizge rahmet!

Jansaıa ERTAI, «D»