Kınonyń ıdeologıalyq qarý ekenin eshkim de joqqa shyǵara qoımas. Basqalar muny baıaǵyda túsingen. Alysqa barmaı-aq Reseı kınogerleriniń sońǵy jyldardaǵy jasaǵan dúnıelerine kóz júgirtip shyqsańyz jetedi.
«Admıraldan» bastap, «Esenın», «Vysoskıı», «Ańyz №17» sekildi kınolary orys patrıotızmi men orys rýhyn jańa bıikke kótergeni sózsiz. Mundaı týyndylar qazaqstandyq prokatta da óz kórermenderin taýyp, kıno avtorlarynyń qaltasyna qanshama qarjy salyndy. Kórshi qyrǵyz aǵaıynnyń «Qurmanjan datqasy» da sol qatarda. Keshe ǵana ózbekter «Ulyqbegin» ekranda ulyqtap, álem kınogerlerin tań qaldyrdy. Já, ózgege tamsana bermeı ózimizge kósheıik.
Qazaqstanda Reseıdegideı kıno naryǵyn úlken emes ekenin túsinemiz. Bizde kınonyń ózin-ózi aqtaýy óte qıyn másele. Al, patrıotızm men rýh máselesin asqaqtatýǵa bolar edi ǵoı. Oǵan ne kedergi? Jasyratyny joq, qazaqtyń uly tulǵalaryn ekrandaýǵa rejıserlerimizdiń álde sheberligi, álde bilimi jetispeıdi. Nemese ulttyq qundylyqtar men dástúrden maqurym. Mysal ma? Uzyn sonar tizim jasaýǵa bolady. Alyp Abaıdy kınoda alasartyp tastadyq. Mahambetti mandytpadyq. Qajymuqandy ápendi jasadyq. Qoqanǵa shabýyl jasaǵan qyzyldardan aldy-artyna qaramaı qashyp bara jatqan Mustafa Shoqaıdy ekrannan kórgende eriksiz kirip ketetin tesik izdeısiz... Kúlásh pen Baýyrjanda, Qasymda azdaǵan sátti sújetter bar. Biraq, bul fılmderdiń jalpy deńgeıi patrıotızmniń, qazaqy rýhtyń aýylynan alys jatyr. Sebep bireý-aq. Rejıserler týyndylarynda boıamasyz ómirdi kórsetýge tyrysady. Kınoda ásireleý de úlken ról atqaratynyn eskere bermeıdi. Basqasha aıtqanda, keıipkeriń tóbe bolsa taý jasa! Taý bolsa asqar shyńǵa aınalsyn! Bizdikiler qolda bar ómirbaıannyń tóńireginde túıteńdep júrgenderi...
Osyndaıda myna bir jaıdyń esime túsip otyrǵany. Rejıssýra degendi qaǵazda jazylǵandy qaz-qalpynda taspaǵa túsirý dep túsinetin bir rejıserimiz «Ol jumysyna atústi qarady» degen sóılemdi oqyp alyp uzaq oılanǵan ǵoı. Aqyry «atústi» degen sózge at ústinde otyrǵan adamnyń beınesin montajdap qoıypty...
Bizdiń kınoda da osyndaı jaǵdaı. Atústi... Atústi bolmasa ana zamannyń perishtedeı pák Baıanynyń kınosyn túsirýdi myna zamandaǵy «atyshýly» attasyna senip tapsyrar ma edik? Shúldirlep júrip áıteýir birdeńe túsirer...Biraq, onyń ulttyq boıaýy bar, tárbıelik máni zor dúnıe jasaıtynyna óz basym senbeımin!
Arman Sqabyluly
