Kún atty, kesh batty. Osy zaman «daǵdarys, daǵdarys» deımiz, sol daǵdarys bir kelse ýaqytqa kelip daǵdartqan sıaqty ma, qalaı ózi?! Burynǵynyń jıyrma tórt saǵaty — jıyrma tórt saǵat edi, qazir ýaqyt zýyldaǵanda túkke úlgermeı, keshtiń qalaı kirgenin ańǵarmaı qalyp jatamyz. «Tolǵaýy toqsan qyzyl tildiń» bul jolǵy tolǵamaǵy – saǵattyń salmaǵy men mınýttyń mekeni, sekýndtyń sergeldeńi bolyp tur.
Ýaqyt asyǵady ma, men asyǵamyn ba, áıteýir oıatqyshtyń bezilimen bastalǵan ýaqyt bezerip turǵanda, ańǵaldanyp júrip, alshysynan túsken asyǵymyzdy da baıqamaı qalyp jatamyz. Bárińizde solaı ma, álde mende bir «jarqyn jaratylys», erekshe qubylys pa bilmeımin, áıteýir asyǵamyn da júremin. Tósekten asyǵyp turǵannan bastalǵan asyǵystyq «óz mindetin» múltiksiz oryndaıdy áıteýir…
Ádettegideı, asyǵys bastalǵan kún dál solaı jalǵasa berdi. İle-shala as-sýdan urttap, asyǵyp kóshege bet burdym. Keshe ǵana jasyl jelek japyraq edi, jaz da asyqqan-aý shamasy, ornyn kúzge berip, ózi zym-zıa bolǵaly qashan, aıaǵyma aǵashtan saýyldaǵan japyraqtar shalynysa asyǵyp adymdap kelemin. Jan-jaǵyma kóz salsam, men ǵana emes, bári asyǵys… Biri balasyn jetektep, biri basqadaı, áıteýir bári «bir jerge» asyǵyp barady. Adam bylaı tursyn, kóshedegi «kók temir» de asyǵystyqqa salynyp, kóz ilestirmeı zý-zý etedi.
Osyndaı dóńgelengen dúnıege jany kúıgen bolar, bir apamyz: «Men ǵoı, qyzymnyń úıine bara jatyrmyn, myna halyq qaıda bara jatyr?» depti ǵoı. Sol sekildi bári de kúıbiń tirshilikti kúıttep, áıteýir dúnıeniń bir buryshyna asyǵyp bara jatqany anyq.
Qarasam, aspan ǵana asyqpaı «asyǵýshylarǵa» kóz salyp, baqylap tur eken. Aspanǵa atym jetpesi anyq, degenmen ózimshe ishteı ózimdi aspanǵa «serik» etip, aınala asyqqandardy asyqpaı baqylaıyn dedim. Sol sol-aq eken, jol ortasynda bir jas jigit ótip bara jatqan kólikti toqtatty da: «Aǵa, asyǵys edim, ala ketesiz be?..»
Sodan aıaldamada asyqpaı kólik kútip tursam, asyǵyp kep aq avtobýs toqtaı qaldy. Asyqpaı ishke qaraı aıaq basyp,bos orynǵa jaıǵasa berip edim, jolserik jigit: «jolaýshylar, tezdetip-tezdetip, jol aqysyn tólep jibereıik» demesi bar ma?! İshimnen «asyqpaıyn deseń osy ǵoı» dep qoıamyn. Arada asyǵyp alty mınýt ótisimen, kondýktor kelesi aıaldamany asyǵyp-asyǵyp habarlaı saldy. Quıǵytqan avtobýs uıytqytyp barar jerime tez-aq jetkizip tastady. Soǵan qaraǵanda, avtobýs ta asyǵys aý…
Sodan ne kerek, kútkende ótip bolmaıtyn ýaqyt zymyrap, asyǵys bastalǵan jumys kúni asyǵys aıaqtaldy. Taza aýamen azdap tynystaıyn dep keń kóshede asyqpaı aıaq basyp kele jatyrmyn. Tańdy zýyldap bastaǵan kólikter áli bir tynar emes, zyr-zyr etedi. Árneniń basyn shalyp oılanyp kele jatqam, qalta telefonyma asyǵyp habarlama kelip tústi. Keıin oqysam keshigip qalardaı-aq sol mezette asyǵyp hatty ashyp oqyp aldym. Bir tanysym eken. «Salem. Nest.» dep bastap, dál osylaı hatyn aıaqtapty. Asyqqany bolar dep ony da jaýyp qoıa saldym. Oıyma áldene túsip jol shetindegi dúkenge kirdim. Keregimdi alyp kasaǵa bet bura bergende, kasaǵa kezegi jetken áıeldiń daýsy sańq ete qaldy. «Qyzym, tezdetip eseptep jibershi, asyǵys edim.»Asyqpaıyn desem dóńgelengen dúnıe dóńgelegen kúıi meni kózine ilmeı ketetin túri bar. Men de dúkennen shyǵyp asyǵyp aıaldamaǵa tarttym.
Únemi asyǵyp júremiz. Biraq, qaıda, nege asyǵyp jatqanymyzdy ózimiz bilmeımiz. «Asyqpaǵan arbamen qoıan alady» degen. Biraq bul zamanda asyǵyp, óz ornyńdy tappasań, arbamen qoıan almaq turmaq, buıyryp turǵannan qur qalatyn sıaqtymyz. Bu dúnıeden asyqqanda bararymyz o dúnıe de… Osy asyǵystyqtan qóp nársege mán bermeımiz. Sondyqtan osy dúnıede asyǵyp-aptyǵa bermeı, jan-jaǵymyzǵa kóńil bólsek, jaqyndarymyzǵa habarlasyp, jaǵdaıyn bilip, adamdarǵa jaqsylyq jasasaq deımin de jaı ásheıin… Asyqpaı oı qorytýdy sizderge qaldyrdym, al men asyǵys edim...
Arýjan Muhanbetqalı
