Uljan Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń 3 kýrs stýdenti. Ol sabaqqa barý úshin tańǵy saǵat 6-da uıqysynan turyp, ýnıversıtetine asyqty. Uljan avtobýs aıaldamasyna kelgende 45 nómirli avtobýstyń kelip qalǵanyn baıqap erte baratyn boldym dep qýanyp edi, biraq adam toly avtobýs aıaldamaǵa toqtamaı ótip kete bardy. Sebebi avtobýstyń ishinde adam lyq toly boldy. Avtobýs toqtaǵanymen Uljan avtobýsqa syımaı qalatyn edi. Kelesi avtobýsty kútip tursa Uljan sabaqqa keshigetinin bilip, Ýnıversıtetke deıin taksı ustaýǵa májbúr boldy. Árdaıym osylaı avtobýsqa syımaı taksı ustaı berse, Uljannyń qaltasy kótermesi anyq. Stýdent turmaq, turaqty jumysy bar adamdar aqshasynyń dalaǵa ketkenin qalamaıdy.
Sabaǵyna ýaqytyly jetip, qatysqan Uljan endi úıine qaıtýǵa asyqty. Taǵy sol 45 nómirli avtobýs. Jarty saǵat ótti, avtobýs áli joq. Al adamdar az minip jatqan 30, 9, 11, 7 nómirli avtobýstar eki-úsh ret ótip ketti. Aıaldamada 45 nómirli avtobýsty kútken adamdar kóp. Biraz ýaqyttan soń 45-te keldi, ishinde adam ádettegideı lyq toly. Úıge erterek jetý úshin Uljan adam toly avtobýsqa minip ketýge tyrysty. Uljan ǵana emes aıaldamadaǵy adamdar da avtobýsqa minýge tyrysty. Avtobýsta qysylysqan adamdardan ıne shanshyr jer tappaısyń. Bul – Uljannyń ǵana emes, avtobýsty jarty saǵat kútetin búkil halyqtyń ómiri.
Qyrkúıek aıy bastalǵannan osyndaı jaǵdaılar kóbeıedi. Qalanyń ishinde jumysqa asyqqan qyzmetkerler men aýyldan kelgen stýdentter legi kóbeıgen. Óz qyzmetine asyqqan kez kelgen adam avtobýs kútip qalary anyq, jolyńyz bolǵanda ǵana avtobýsty bes mınýt kútesiz. Mundaı sáttilik kez kelgen adamǵa buıyrmaıdy. Erte turyp, jumysqa erterek baraıyn deseń de keshigip barasyń. Oǵan sebep – avtobýsqa syımaı qalýyń nemese avtobýsty uzaq ýaqyt boıy kútip turýyń. Avtobýsqa mine qalsań, adamdardyń qabaqtarynan qar jaýyp turady. Qaıtesiń endi júz adam minetin avtobýsqa júz elý adam minip alamyz. Osyndaı jaǵdaıdan keıin kimniń sirkesi sý kótersin. Osyndaı qaýyrt tirshilikke turǵyndar shydap júr, basqa amal bar ma?..
Qazirgi zaman tehnologıanyń damyǵan kezi bolǵandyqtan kez kelgen nárseni uıaly telefon arqyly basqara alamyz. Solardyń biri avtobýstardy qaı jerde kele jatqanyn baqylaıtyn arnaıy baǵdarlama bar: uıaly telefonǵa arnalǵan «SityBus» atty baǵdarlama. Bul baǵdarlamada avtobýstyń qaı jerde kele jatqanyn naqty kórsetedi. Biraq aıta ketetini bul baǵdarlama «Samsung» uıaly telefondaryna ǵana ornatylady, al «Iphone» uıaly telefondaryna ornatylǵandary durys qyzmet kórsetpeıdi. Bul jaǵdaıdy da eskergen jón bolar.
Almaty qalasynda jolaýshylar sanynyń 72%-dan astamy avtomobıl kóligimen tasymaldanatyny belgili. Búginde Almatyda 160-tan asa qoǵamdyq kólik jumys istep tur, olardyń keıbiri qala men Almatyǵa jaqyn ornalasqan eldi mekenderdiń baılanysyn qamtamasyz etedi. Al qalada troleıbýstar jelisi 8 marshrýttan turady eken. Dıspecherler avtobýstardy reıske keste boıynsha qarama-qarsy qoıyp, tepe-teń jedel ıntervaldaryn jóneltedi. Keste boıynsha marshrýttarda 12 avtobýs jumys isteýge tıis. Qozǵalys ıntervaly 6 mınýt bolsa, aınalma reıstiń uzaqtyǵy 72 mınýtty quraıdy. Bul eseptelgen dúnıe. Biraq bul jaǵdaıdy qadaǵalap otyrǵan eshkim joq.
Iá, belgili talapqa saı ýaqytpen júretin, arasyn on mınýttan asyrmaıtyn avtobýstar bar. Halyqtyń oǵan esh narazylyǵy joq. Halyqty qynjyltatyn jaǵdaı - avtobýstardyń azdyǵy men olardyń ýaqytynda kelmeı, turǵyndar az minetin avtobýstardyń jıi júrip, adamdar kóp minetin avtobýstardyń sırek júretini. Almaty turǵyndary osy jaǵdaıǵa basa nazar aýdarsa eken deıdi. Ásirese sırek júretin 45, 48, 81, 70, 19, 32 sekidi nómirli avtobýstardyń sanyn kóbeıtip, ýaqytynda júrse eken degen tilekteri bar.
«Halyq — qazy, eńbek — tarazy» demeıdi me? Halyqtyń syny da qatesiz bolady. Jyrtyqqa jamaý jasap otyrǵan kezde jol aqysyn kóterdi, qymbattaǵan jol aqysynan nátıje kútken halyq avtobýs kútip sharshady...
Aqnur Muhtarhan
