2017 jylǵy 29 qarashada Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasynyń Mýzeıinde «Til janashyry – 2017» respýblıkalyq baıqaýynyń laýreattaryn marapattaý saltanaty ótti.
Qoǵamnyń bul joǵary marapaty jyl saıyn memlekettik tildi damytý men nasıhattaýǵa eleýli úles qosqan elimizdiń, sondaı-aq shet memleketterdiń azamattaryna tabystalady. Atap aıtqanda, ol qoǵamdyq negizde qazaq tilin BAQ, ádebıet pen óner salasynda nasıhattaýshylarǵa, Qazaqstanda jáne shetelde qazaq tili biliminiń deńgeıin kóterý boıynsha oqytý jáne mádenı-aǵartýshylyq baǵdarlamalaryn ázirleýshiler men iske asyrýshylarǵa, ınovasıalyq jáne biregeı avtorlyq oqytý ádistemesin qoldanyp, oqýshylar men stýdentterge memlekettik tildi oqytýshylarǵa, sonymen qatar til bilimi, tarıh, etnografıa salalarynyń ózekti máselelerine ǵylymı zertteý júrgizýshilerge, qazaq tili men mádenıetin damytýǵa baǵyttalǵan baspa ónimderin daıyndaýshylar men shyǵarýshylarǵa, qoǵam ómiriniń ár salasynda qazaq tiliniń keń qoldanylýyna baǵyttalǵan mádenı-buqaralyq is-sharalardy uıymdastyrýshylarǵa, qazaq tili men mádenıetin damytýǵa yqpal etetin is-sharalarǵa demeýshilik jasaǵandarǵa beriledi.
Baıqaýdy 2007 jyly «Til janashyry» qoǵamdyq birlestigi bekitken. Úmitkerlerdi marapattaý rásimi eki jylda bir ret ótip turady. Bıyl marapattaý saltanaty altynshy márte ótip otyr.
Úmitkerlerdi kórnekti qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar men mesenattardan qurylǵan arnaıy komısıa iriktedi. Komısıany basqarǵan «Til janashyry» Qoǵamdyq birlestiginiń qurmetti tóraǵasy – Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Keńsesiniń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasy dırektorynyń mindetin atqarýshy Mahmut Bazarqululy Qasymbekov óziniń alǵy sózinde búgingi saltanatty rásimniń Elbasy Mýzeı ǵımaratynyń Kúmbezdi zalynda ótkizilip otyrǵanynyń tereń máni bar ekenine toqtaldy:
– Sonaý 1997 jyldyń 10 jeltoqsanynda Qazaqstan Prezıdenti N. Á. Nazarbaev: «Ulan-baıtaq eldiń kindiginde halyq taǵdyry úshin ómirdiń mańyzy bar sheshimder qabyldanatyn bolady. Otanymyzdyń júregi endi osy jerden soǵady. Osy jerden Qazaqstan úshinshi myńjyldyq tabaldyryǵynda óziniń tarıhı taǵdyryn aıqyndaıtyn bolady», – dep aıtqan bolatyn. Shyndyǵynda da solaı boldy. Elbasymyz osy ǵımarattyń Kúmbezdi zalynda ondaǵan alpaýyt elderdiń basshylaryn qabyldap, túrli kelisimderge qol jetkizip, osy jerde qol qoıǵan bolatyn. Sondyqtan da bul zaldyń bizder úshin óte ystyq ári sımvoldyq máni bar. Bıyl «Til janashyry» qoǵamdyq birlestiginiń jumysyn bastaǵanyna on jyl tolyp otyr. Osy merzim ishinde uıymnyń atqarǵan jumysynyń aýqymy da keńeıdi, osy ıgi iske atsalysyp júrgen azamattardyń sany jyl saıyn órbip kele jatyr. Osy jyly marapatqa usynylǵan azamattardyń sany jyldaǵydan erekshe kóp boldy. Ortalyq basqarý organdarynyń ózinen 50-den asa, al óńirlerden odan da kóp usynystar kelip tústi. Solardyń ishinen eń laıyqty degen azamattardyń usynystaryn qarap, biz 37 úmitkerdi tańdap aldyq. Sondyqtan búgin tabys etiletin «Til janashyry» qurmet belgisi sizderdiń osy kezge deıin atqarǵan jáne aldaǵy atqarar isterińizge degen qurmetimiz ári jaýapkershilik dep qabyldańyzdar.
Bıylǵy «Til janashyry» qurmet belgisiniń laýreaty, Qyzylorda qalasy hımıa-bıologıa baǵytyndaǵy Nazarbaev zıatkerlik mektebiniń baspasóz hatshysy Elena Rybına:
– Osy berilgen ataq bizdi ári qaraı qazaq tiliniń mártebesin arttyra túsýge zor múmkindikter beredi. Jalpy qazaq tiliniń qoldanylý aıasynyń keń ekendigin dáleldeı kele, ony búkil álemge jetkizemiz. Sondyqtan barsha qazaqstandyqtardy qazaq tilin saqtaý, ony óskeleń urpaqqa qasterlep jetkizý baǵytyndaǵy jumystardy biraýyzdan qoldaýǵa shaqyramyn.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Avstrıadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Qaırat Sarybaı joǵary qurmet úshin shynaıy alǵysyn bildirdi:
– Til – ol tarıh, mádenıet. Biz rýhanı jańǵyrý týraly aıtqanda, ózimizdiń o bastaǵy bastaýymyz týraly aıtamyz. Búgingi jahandanýdyń buqaralyq aqparat quraldarynyń jappaı damýy kezeńinde mádenı qundylyqtar aqparat quraldar túrinde berilgende dara biregeıligin, halyqtyq sıpatyn joǵaltady. Barlyq ýaqytta tildi qoldaý – adamdardyń biregeılik pen ulttyq erekshelikterin saqtaýdyń talpynysy bolyp tabylady. Dıplomat retinde basqa jurttyń Qazaqstan týraly rızashylyq sózderine, halyqtary teń quqyly, til bostandyǵy bar elimiz týraly jıi aıtylǵanda maqtanyshpen qaraımyn.
Alǵashqy ret «Til janashyry» qurmet belgisimen qazaq tilin zerttegen sheteldik ǵalymdar marapattalǵan edi. Olardyń qatarynda túrkıalyq profesor Ábdýaqap Qara, Eýropa qypshaqtary odaǵynyń prezıdenti Vad Laslo, Ońtústik Koreıanyń Hankýk ýnıversıtetiniń profesory Iýn Sı Ne, Múnhen ýnıversıtetiniń profesory Kaıým Kesıjı, Indıana ýnıversıtetiniń profesory Ýılám Fıerman bar.
Kelesi jyldary marapatqa tilge shynaıy qamqorlyq pen janashyrlyq tanytqan, onyń damýyna eleýli úles qosqan ǵalymdar, oqytýshylar, aqyn-jazýshylar, memlekettik qyzmetshiler, qoǵam qaıratkerleri, jýrnalıser jáne memlekettik til men qazaq mádenıetin qoldaý boıynsha uıymdastyrylǵan is-sharalarǵa demeýshilik jasaǵan mesenattar usynyldy.
Bıyl elimizdiń barlyq óńirinen kelgen 37 azamat baıqaý jeńimpazdary atandy.
