Qazaq halqy ǵasyrlar boıy bolashaq urpaqtyń taǵdyry týraly tolǵanyp, qyz balanyń, boıjetkenniń, bolashaq ananyń tárbıesine muqıat kóńil bólgen. Bizdiń dana halqymyz «Qyz tárbıesi – ult tárbıesi» qaǵıdatyn ustandy. Memleket Basshysy N.Á. Nazarbaev «Qazaqstan 2050 strategıasy» Qazaqstan halqyna Joldaýynda bizdiń qoǵamymyzdaǵy áıeldiń, ananyń róli týraly bylaı dedi: «Memleket úshin jáne jeke ózim úshin de anany qorǵaý – erekshe másele. Elimizdiń bolashaqta qandaı bolatyny balalarymyzdyń boıyna ózimiz qandaı tárbıeni sińiretindigimizge tikeleı baılanysty. Eń aldymen, biz qyzdarymyzdyń tárbıesine kóp kóńil bólýimiz kerek. Olar-bolashaq jar, bolashaq ana, shańyraqtyń shyraqshylary».
Konfesıaaralyq qarym-qatynastardy taldaý jáne damytý ortalyǵy qurylǵan alǵashqy kúnnen bastap, qyzdarmen jumys isteý barysynda biz «Qyz balany tárbıeleı otyryp, ultty tárbıeleımiz» qaǵıdatyn ustanamyz. Ózimiz qamqorlyqqa alǵan boıjetkendermen kezdese otyryp, olarǵa aqyl-keńes, baǵdar berýge tyrysamyz. Ǵasyrlar boıy qalyptasqan otbasylyq dástúrler men qundylyqtar boıynsha tárbıelengen boıjetken, áıel qandaı bolýy kerektigin túsindiremiz. Sonymen qatar, áıel shańyraqtyń tiregi ǵana emes, ol qoǵamda belsendi azamattyq tuǵyrnama ustanyp, eldiń áleýmettik, mádenı, ekonomıkalyq, tipti saıası ómirin damytýǵa qatysatyn azamat ekendigin sanalaryna jetkizemiz.
Ókinishke qaraı, óz qyzmetimizde biz jas qyzdardy dástúrli emes, destrýktıvti dinı kúltterge tartý problemalaryn jıi kezdestiremiz. Osy kúltterdiń elimizge enýiniń saldarynan ulttyq dilimizdiń buzylýy qaýpi týyndap otyr. Eske túsirińizdershi, osydan 15-20 jyl buryn ǵana biz kóshede qara qıingen qyzdardy kóremiz dep oıladyq pa? Nege osylaı boldy, ol qalaı qoǵam nazarynan tys qaldy? Buǵan kóptegen sebepteri bar. Negizgi sebebi - boıjetken qyzdyń qoǵamnan tys qalýy, beıimdelýge jáne áleýmettenýge qabiletsizdigi, óz pikiriniń bolmaýy, jigersizdigi. Osyndaı sebepter adamnyń sanasyn ýlaıtyn jalǵan dinı birlestikterge táýeldilikke ákeledi. Atalmysh kúltterge neǵurlym tereń tartylǵan saıyn qyzdar óz dástúrlerinen, ulttyq qundylyqtarynan alshaqtap, baılanystaryn joǵaltady. Óıtkeni, mundaı uıymdar antıpatrıotızmdi nasıhattaıdy. Osyndaı halge dýshar bolǵan qyzdardy otbasynyń aıasyna qaıtarý úlken qıyndyq týdyrady. Olardyń óz halqyna, dástúrleri men salttaryna degen qurmet sezimderin qaıta jańǵyrtý jumystary júrgiziledi.
Qamqorlyǵymyzdaǵy qyz-kelinshektermen jumys barysynda men uzaq ýaqyt boıy Pavlodarda zamanaýı musylman qyzdardyń klýbyn qurý ıdeıasyn oılap júrdim. Klýbtyń «Inabat» degen ataýy kezdeısoq alynǵan joq. Óıtkeni klýbtyń maqsaty - ulttyq dúnıetanym, halyqtyq tárbıe negizinde tárbıeleý jáne oqytý. Áriptesterim bastamany qýanyshpen qoldap, áıelder jamaǵatymen jumys jasaıtyn «Inabat» áıelder klýbynyń erejesi, maqsattary men mindetteri ázirlendi. Biz osy iske qulshyna kirisip kettik.
Qazan aıynan bastap biz aıyna eki ret klýb múshelerin jınap, olarmen áıelderdi qazirgi qoǵamda áleýmettendirýge baǵyttalǵan is-sharalar ótkize bastadyq. Osyndaı bıik maqsattardy aldymyzǵa qoıǵanymyz bir jaǵynan syrttaı kóz tartatyn shyǵar. Al shyn máninde, ár kezdesý qyzdar úshin de, biz úshin de qaıtalanbas qýanysh sáti bolady. Klýbtyń alǵashqy kezdesýi qazan aıynda ótti. Bul - áıelder tort pisirýdi úırengen kýlınarlyq sheberlik synyby boldy.Torttarymyz óte dámdi bolyp shyqty, úıdegi týǵan-týystarymyzǵa dám tattyrýǵa da jetti. Sheberlik synybyna qatysýshy Madına: «Osyndaı kezdesýdi uıymdastyrǵandaryńyz úshin alǵys aıtamyn. Úıde otyrǵan áıelder úshin bul úlken qoldaý. Men úıde otyrǵanda, tort daıyndap, keıde ony satýshy da edim. Sizdermen qaýyshyp, suhbattasyp, kezdeskenime qýanyshtymyn» dedi.
Sátti kezdesýden qanattanǵan bizder taǵy da bir sheberlik synybyn ótkizdik. Ol sabaqta Mehendı (mendı) – denege qynamen órnek salý ónerin úırendik. Qynamen órnek salý dástúri Arab elderinde ǵana emes, kóne Mysyr jáne Úndi órkenıeti kezinde belgili bolǵan eken. Áýeli órnekter degen salt sýreti retinde salynsa, keıinnen áshekeı retinde qoldanylǵan. Búgingi kúni mehendı óneri óziniń ózektiligin joǵaltqan joq. Tanymal áshekeı bolyp otyr. Qazirgi zaman qyzdary negizinen qoldaryn órnekteıdi. Sheber Anastasıa shákirtterine sýret salýdyń prınsıpterin, qolǵa órnek salýdyń erekshelikterin, mehendıdiń negizgi motıvterin túsindirdi. Kásibı sheberdiń jumysyn baqylaı otyryp, qyzdar bir-birleriniń qoldaryna ózderi sýret sala bastady. Dáris sońynda barlyq qatysýshyǵa sertıfıkattar tabys etildi. Endi olar sheberlikterin qurbylaryna jáne týystaryna kórsete alady. Aıtpaqshy, olar buǵan deıin tort pisirý sheberlik synybyna qatysqandary jóninde sertıfıkattar alǵan edi. «Inabat» áıelder klýbyna qatysýshylardyń árqaısysy kóńilderi unatqan sheberlik daǵdylaryn úırene alatyn osyndaı kýrstardyń bolǵanyna óte qýanyshty.
Bolashaqta baseınde sport is-sharalaryn ótkizý, shyǵys bılerine, art-terapıaǵa, makıaj jasaýǵa, quraq kórpe jáne t.t. úıretý jumystary, sondaı-aq memlekettik organdardyń ókilderimen, teologtarmen jáne psıhologtarmen kezdesýler josparlandy.
Klýb jumysynyń basym baǵyttarynyń biri - qazaq ultynyń salt-dástúrlerin zertteý. Bizdiń mindetimiz - boıjetkenderdiń ulttyq mádenıetke, halyqtyń tarıhyna súıispenshilik sezimin darytý. Bizdiń ájelerimiz qara kıim kımegenin, eshqashan radıkaldy dinı kózqarastardy ustanbaǵanyn sanalaryna sińirý.
Klýbtyń erejesine sáıkes oǵan ıslam kanondaryn ustanǵan ár boıjetken múshe bola alady. Árıne, dástúrli emes aǵymdarǵa ergen qyzdarymyzǵa da úlken nazar aýdaramyz.Óıtkeni, olar basqalardan góri kóbirek kóńil bólgendi qajet etedi. Kúnnen-kúnge olardyń jaqsy, aqjarqyn qyzdar ekenine kózim jetip keledi. Olar kóbinese ómirdiń qıyn jaǵdaılarynda aqıqatty izdestire otyryp, kúltterdiń toryna túskender. Olar tyǵyryqtan ózdiginen shyǵa almaıtyn jaǵdaıda bolady.
Keıde adamǵa dos-jarandar ortasynda otyryp, ishindegisin aqtaryp aıtqany da jetkilikti. Bizdiń qamqorymyzdaǵy qurbylarymyz úshin klýb osyndaı orta bolyp tabylady. Bir jaqsysy, sabaqtar kezinde qyzdar ashylyp, ózderiniń tabystaryn, áýestenetin isterin aıtady, jaqsy estelikterimen bólisedi. Olardyń meıirimdi kózderi, ashyqtyǵy dinge berilgendikterin, jaqsylyq jasaýǵa daıyn ekendikterin kórsetedi. Osyǵan óte qýanamyn.
«Inabat» áıelder klýbynda Pavlodar qalasy musylman áıelderiniń basyn qosyp, biriktirýge qol jetkizdik.Olardyń kóbiniń kúıeýleri qazir terorızmdi nasıhattaǵandary úshin jazalaryn óteýde. Bul ómir shyndyǵy, qıyn jaǵdaı. Ár qyz - úmitteri aldanǵan jeke taǵdyr ıeleri. Olardyń ustanǵan dinderine eshqashan aralaspaımyz, óıtkeni bul - olardyń tańdaýy. Degenmen de olar dástúrli dindi synaıtyndaı pikirler aıtýdy ózderi bastasa, bul jaqynda ǵana paıda bolǵan aǵym dep jumsartyp túsindiremiz. Al dástúrli dinniń myńdaǵan jyldar tarıhy bar ǵoı.
Jyly, beıresmı jaǵdaıda qurbylarymyzdy ár túrli ıkemdilik daǵdylaryna úıretemiz, san alýan tehnıkalardy ıgerýge kómektesemiz. Oqytý jáne qarym-qatynas jasaý barysynda qyzdarymyz ózderine unaıtyn is tabady dep úmittenemiz.
Qazir búkil ujym bolyp ortaq isimiz - «Inabat» klýbynyń qyzmetine aralasamyz. Jumystyń jańa nysandaryn, klýbtyń músheleri - qyzdarmen jáne áıeldermen ózara is-qımyldyń belsendi ádisterin udaıy taldaımyz. Óıtkeni biz kóp jaǵdaıda qamqorlyǵymyzdaǵy qurbylarymyzdyń búkil otbasymen jumys isteımiz, sondyqtan da olar bizge jaqyn, týys sıaqty bolyp ketti. Olardyń basym kópshiligi – qıyn jaǵdaıdyń qurbany bolǵandar. Olarmen ótkizgen ár kezdesýde otbasynyń tragedıasymen betpe-bet kelesiń. Bizdiń ár kezdesýimiz – olardyń sanasyna oń yqpal etýge jasalǵan talpynys. Jáne osyǵan qolymyz jetse, úlken qanaǵattanarlyq sezimde bolasyń. Árbir «qara kıim jamylǵan meniń qyzym» qarańǵylyqtan shyǵyp, qalypty ómirge oralatynyna senemin.
Gúlnaz Razdyqova,
Pavlodar oblysy din isteri basqarmasynyń Konfesıaaralyq qarym-qatynastardy taldaý jáne damytý ortalyǵynyń dırektory
