Sońǵy ýaqytta «Qytaı yqpaly» ekonomıkanyń maıyn iship, jiligin shaǵyp júrgen álemdik sarapshylardyń da mazasyn ala bastady. Qytaı ınvestısıasy Ortalyq Azıa elderin (sonyń ishinde Qazaqstandy da) odan ári qaryzǵa batyryp, Qytaıdyń osy óńirdegi ekonomıkalyq yqpalyn arttyrýda. Mysaly, qaryzǵa batyryp Tájikstan jerin ıemdendi. Nazar aýdaryńyz, Qazaqstanǵa salǵan qytaı ınvestısıasy búginde 42,8 mlrd. dollarǵa jetip, nesıe kólemi 50 mlrd dollardan asyp tústi. Al burynǵy qaryzdan Qazaqstan qutyldy ma, qutylmady ma, ol jaǵy belgisiz. Endi mine burynǵy alǵany az bolǵandaı Qytaı Qazaqstan jobasyna taǵy da 20 mlrd dollar ınvestısıa quıyp otyr. 
Búginde Qazaqstanda qytaı kapıtalynyń 50-den 100 paıyzǵa deıin úlesi bar 20-dan astam munaı-gaz kompanıasy jumys isteıdi (odan da az úlesteri bar kompanıalar jetkilikti). Qazaqstandaǵy qytaı ınvestısıasy tek jylý-energetıkalyq salamen ǵana shektelip otyrǵan joq. Sondaı-aq taý-ken ónerkásibi, saýda jáne qarjy sektorynda da Qytaı ınvestısıasynyń salmaǵy aýyrlap kele jatqany baıqalady. 
Sońǵy kezde óńirlerde "Qytaı bankteri" ashylyp, olar Qazaqstandaǵy qytaıdyń barlyq «iri bıznes kózderin», «orta kásipkerligin», «óndirisin» qarjylandyrýdy qolǵa ala bastady. Buǵan erteń jumysshylary tek qytaılyqtardan turatyn 51 zavodty jáne qosyńyz. Qytaıdyń ónidirisi ǵana emes, adam sany eselep ósip jatyr. Baıqasańyzdar Qazaqstandaǵy qytaı ınvestısıasy birtindep batys ınvestısıasyn yǵystyryp bara jatyr. Sońǵy jyldary Eýropa, AQSH sekildi memleketterden keletin ınvestısıa jóninde eshteńe aıtylmaıdy. 
Bir sózben aıtqanda, Qytaı shıkizatqa baı Qazaqstanda jańa otarshyldyq saıasatyn kúsheıtip qana qoımaı, sonymen birge ınvestısıa men tehnologıa esebinen óz ónerkásibin tez arada tehnıkalyq turǵydan qaıta jabdyqtaý men kúsheıtý arqyly da ekonomıkalyq turǵydan ekspansıalaýǵa myqtap kiristi. Qytaı memleketiniń aramza pıǵyly men saıası, áleýettik jospary «qazaq pen qytaı halyqtary arasyndaǵy kásipkerlikti ulǵaıtý, dostyq aıasynda» degen úlken lepirme sózdermen búrkemelenýde. 

N.Qoshamanuly