"Kelinimniń men «mama» dep ataǵanyn qalamadym. Óıtkeni, anasy jalǵyz, ene eshqashan ananyń ornyn basa almaıdy. «Kelindi de qyzymdaı kórem» dep shataspaý kerek, kelin kelin bolǵany sekildi, ene de ana bolmaıdy, ene bolyp qala beredi". Bireýdiń úkilep ósirgen qyzy kelin etip alǵannan soń, aıaqty sozyp, qoldy jyly sýǵa malyp otyrýdy qalaıdy eneler. «Bir otbasy múshelerin otyrǵyzyp qoıyp, barlyǵyn ózi isteıtin, zyr júgirip aıaǵy jerge tımeıtin» kelindi tek ertegiden ǵana estıtin shyǵarmyz. Sondyqtan, eneler men bolashaq eneler ómirge shynaıy kózben qaraǵany durys shyǵar. Sebebi, ul sizdiki bolsa da, onyń ómiri sizdiki emes. Otbasyndaǵy tynyshtyqty qalaıtyn, ulynyń baqytty ómir súrgenin qalaıtyn bir ananyń qoldanǵan 15 túrli amalyn siz de qoldanyp kórińiz, bálkim paıdasy tıer...
1. Sanany sharlap ketetin túrli jaman oılarǵa jol bermedim. Qurbylarym, abysyndarym ózderiniń kelinderi jaıly aıtqanda salqynqandy qalpymnan taımadym. Olar ózderin kelinderiniń unatpaı júrgenin aıtyp nalyǵanda kóńil jubatarlyq sózderimdi aıtqanymmen, olardy azǵyrmadym, kelinderin ózderine qosyla jamandamadym. Óıtkeni, bir-birine bóten adamdar (alǵashynda ene men kelin bir-birine bóten bolmaı ma? Jyldar óte olar bir-birinen jaqyn adamdy tappaıdy) birden qalaı bir-birin jaqsy kórip kete alady? Qurmetteýdi, ıilýdi, tipti, qorqynyshyn túsinýge bolady, biraq, adamǵa baýyr basý úshin ýaqyt kerek. Men sol úshin kelinimdi kelgen kúnnen bastap meni jaqsy kórýin talap etpedim.
2. Kelinimniń men «mama» dep ataǵanyn qalamadym. Óıtkeni, anasy jalǵyz, ene eshqashan ananyń ornyn basa almaıdy. «Kelindi de qyzymdaı kórem» dep shataspaý kerek, kelin kelin bolǵany sekildi, ene de ana bolmaıdy, ene bolyp qala beredi.
3. Ulymnyń mahabbatyn, kóńil aýdarýyn kelinimmen talasyp talap etpedim. Otbasynyń áýelgi anasy menmin, sondyqtan, ulymnyń kelinimdi menen joǵary ustamaıtynyna sendim. Ekinshiden, ulymnyń aqyl-parasaty bul máselege jetedi. Anany qalaı syılasa, jaryna da qamqor bolýy tıis dep uqtym. Ol eshqashan meni renjitpeıdi, otbasyn da, súıgen jarynyń da kóńilin taba alady. Úshinshiden, kelinmen jaǵalasyp, talasýdan da basqa qyzyqtar bar bul ómirde.
4. Kelinimdi «balam» deımin. Jaǵympazdaný emes, balamdaı jaqyn bolsyn degen nıet. Ózin erkin sezinsin degen tilek. Ózimsingenim, meniki ekendigin sezdirgenim.
5. Jas otaýdyń ishine tumsyǵymdy orynsyz suǵa bermeımin. Kelin neshe kúnde tórkinine barý kerek, qansha jalaqy alady (jumys istese), tapqan tabysynyń qanshasyn menen jasyrady degen sekildi suraqtarǵa basymdy qatyrmaımyn. Men balalarymdy ósirip-jetkizdim, endigi kezek kelinim de óz ómirin súrsin, otbasynyń arbasyn ózderi súıretip úırensin.
6. Ulym boıdaq kezindegideı uzaq ýaqyt menimen áńgime-dúken quryp otyrýyn nemese jumysyna erte turyp ketip bara jatqanda ústine kıgen kıiminiń nemese galstýginiń jarasyp-jaraspaı turǵanyn suraýyn talap etpeımin. Endi ol menen basqa taǵy bir áıeldiń kóńilin tabýy, tynysh ómir súrýi qajet. Balamdy qınaǵanda ne utamyn?
7. Ózi suramasa eshqashan keńes bermeımin. Nasıhat aıtpaımyn. Osy kezge deıin aıtylǵan nasıhatty sanasyna toqyp úlgergenine senimdimin. Eger anasymen aqyldasýy kerek sharýalary bolsa ózi aıtady.
8. Eger ózi meni qýantýǵa asyǵyp, bir jerge ertip barǵysy kelse baramyn. Al, kelinmen birge ońasha qydyryp qaıtqysy kelse jolyn bógemeımin. Óıtkeni, osyndaıda áńgimelesip, syrlaspasa qashan bir-birine jaqyn bolady?
9. Kelinimdi eshkimge jamandamaımyn. Meıli ol jaman bola qoısyn, basqalar kemshiligin túzetip berer me edi?! Qolynan kelse, árkim óziniń kelinin túzep, tárbıelep alsyn. Kerek bolsa, ózim tezge salyp alamyn. Tek jyly sózimen, jyly qabaǵymen aǵaıyn-týǵanǵa jaqsa boldy.
10. Ulymnyń otbasynda sheshimi tabylmaı turǵan másele paıda bolsa, bir buryshtan qarap otyrmaı, kómek kórsetýge umtylamyn. Kelinime shulyǵy, qol oramaly nemese jeıdesi jýylmaǵany úshin urysyp jatsa, tazasyn shyǵaryp beremin. Ulymnyń da meıirimi artady, kelinimniń de... Eń bastysy, janjaldyń aldyn alamyn.
11. «Erli-zaıyptynyń ortasyna esi ketken túsedi»... Eger de ulym men kelinimniń bólmesinen qatty daýystar shyǵyp jatsa, teledıdardyń daýsyn kóterip nemese kórshiniń úıinen sháı ishýge ketemin.
12. Ulym men kelinimniń arasynda sóz tasymaımyn. Eshqashan ulymnan estigen sózdi kelinime, kelinimnen estigen sózderimdi ulyma aıtpaımyn. Ázirshe, olar meni ózderine syrlas adam dep biledi.
13. Eki jasty ózara jaqyndastyrýdyń joldaryn izdedim. Otbasylyq ómirdiń keıbir tustarynda bir-birine renjip, ol renishterin maǵan aıtyp, muńyn shaqqanda «seniki durys» dep sońyna deıin tyńdadym. Sońynan ulyma áıeldiń kóńili názik bolatynyn, onyń tilin taba bilý kerektigin, kelinime ulymnyń minezin qalaı etse yńǵaılastyrýǵa bolatynyn aıtyp, bir-birine jaqyndastyrýǵa tyrystym.
14. Eń aldymen júıke júıemdi, densaýlyǵymdy oılaımyn. Kelinimniń pisirgen asy unamasa, jekirip, aıqaılap sharshamaımyn. Oǵan jumsaǵan energıamdy tez birdeńe pisirip jeýge jumsamaımyn ba? Qınalatyn jumys joq, kirimdi mashına jýady, úıimdi shańsorǵysh tazartady. Kelin óz otbasyn eptep alsa bolǵany.
15. Nemereli bolǵanda «talaı balany ósirgenmin» dep ár nársege kirispeımin. Ol zamanda basqa edi, qazir basqa. Besikti terbetip otyrýym múmkin, biraq, bala syrqattanyp qalsa «ózim-aq emdep alamyn» demeımin. «Nege dárigerge júgiredi bolmashyǵa?», «nege baǵasy ýdaı dárilerdi satyp alyp, balaǵa berip jatyr?» degen suraqtarmen basymdy qatyrmaımyn. Óıtkeni, balasy úshin neniń jaqsy ekenin menen góri týǵan ata-anasy jaqsy biledi. Keıbir analar ulyn ashsa alaqanynda, jumsa judyryǵynda ustaǵysy keledi, esesine kelin jábir kóredi. Ul bolsa anasynyń «razylyǵy» úshin áıelin mazasyz kúıge túsiredi, qorlaýdan da taıynbaıdy. Sondyqtan, ulynyń baqytty otbasy bolǵanynyń kýási bolǵan ana da baqytty ekendigin esten shyǵarmaǵanyńyz jón.
Daıyndaǵan: G. Jumadildaeva
Kámshat Muqashevanyń feısbýk paraqshasynan
Usynǵan: Ásel Bolatqyzy
