Ýkraına prezıdenti Petr Poroshenkonyń Qazaqstanǵa resmı sapary aıasynda Táýelsizdik saraıynda qazaq-ýkraın bıznes-forýmy ótti. Forýmǵa Qazaqstan jáne Ýkraına isker toptarynyń, memlekettik organdar men ulttyq holdıńterdiń ókilderi qatysty. Onda Premr-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev pen Ýkraına vıse-premer-mınıstri, Óńirlik damý, qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq mınıstri Gennadıı Zýbko sóz sóıledi.
Aıtýly sharaǵa Ýkraına tara­py­nan avıaqurylys, taý-ken óndirisi, mashına jasaý, geo­lo­gıalyq barlaý, aýyl sharýa­shylyǵy, tamaq ónerkásibi jáne taǵy basqa salalardaǵy iri kom­pa­nıalardyń jetekshileri kelgen. Forýmda Qazaqstan men Ýkraı­nanyń ınvestısıalyq áleýet­teri, sondaı-aq, qos eldiń sheteldik ınvestorlaryna kórsetilip jatqan memlekettik qoldaý sharalary tanystyryldy. Sondaı-aq, aldaǵy ýaqyttaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısıalyq yntymaqtastyq máselelerin talqylady. Onda anyq bolǵan ıgi istiń biri – Qazaqstan men Ýkraınanyń sáıkes mınıstrlikteri 2015-2016 jyldarǵa arnalǵan taýar aınalymyn áli de arttyra túsý maqsatynda birlesken jospar ázirlep jatyr eken. «Qazaqstanmen ózara tıimdi yntymaqtastyq baǵytynda ýkraınalyq isker toptardyń qyzyǵýshylyǵyn joǵary baǵalap otyrmyz. Taýar aınalymy men ınvestısıalyq belsendiliktiń tómendeýine qaramastan, eki el qatynastarynyń áleýeti tolyq deńgeıde iske asyrylmaı otyr. Sondyqtan da, aǵymdaǵy saıası jáne ekonomıkalyq konúnktýraǵa qaramastan, bizdiń syndarly yntymaqtastyqqa nıettestigimizdi joǵary baǵalap otyrmyz. Ózara saýdanyń oń qarqynyn qoldaý úshin taýar aınalymyn arttyrýǵa negizdelgen 2015-2016 jyldarǵa arnalǵan jospardyń jobasyn ázirledik. Meniń oıymsha, taıaý arada bul jumysty óz máresine jetkizemiz», dedi B.Saǵyntaev.
Úkimet basshysynyń birinshi orynbasarynyń sózine qaraǵanda, atalǵan josparda kórmeler, jármeńkeler ótkizý, saýda delegasıalarynyń saparlary jáne basqa da ózekti máseleler qamtylǵan. Sondaı-aq, qazirgi kúnde Qazaqstanda ýkraınalyq kapıtaldyń qatysýymen 400-den astam kompanıa jumys istep júr eken. Ol eki eldiń yntymaqtastyǵy úshin joǵary áleýetke ıe salalardy atap ótti. «Birinshi baǵyt taý-ken metalýrgıasy sektoryndaǵy qatynastarǵa arnalýy kerek. Mysaly, bıyl elimizde geologıalyq barlaýda naqty reformalar júrgizildi. Geologıalyq barlaýda barlyq perspektıvaly ýchaskelerdiń onlaın bazalary qurylyp jatyr. Osy júıe arqyly kez kelgen ınvestor ótinish berip, bar-joǵy úsh saǵattyń ishinde barlaý jumystaryna lısenzıa alýǵa múmkindigi bar. Ekinshi baǵyt tranzıttik áleýetke negizdeledi. Aldaǵy jyly Qazaqstan «Batys Eýropa – Batys Qytaı» megajobasynda óziniń ýchaskesin aıaqtaǵaly otyr. Bul jol Qytaı men Eýropa arasyndaǵy júk tasymalyn on kúnge deıin qysqartady», dedi Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary.
B.Saǵyntaev elimizdiń áýejaı­larynyń jolaýshylar jáne júk tasymalyn júzege asyrýdaǵy áleý­eti týraly da aıtty. «Qazaq­stan kórshiles elderde teńiz ınfra­qurylymyn damytýda. Búgin­de elimiz Qytaıdyń shyǵys jaǵa­laýyndaǵy Lánúngan porty jáne Grýzıadaǵy Batýmı portynda ózderiniń termınaldary arqyly teńizge shyǵa alady. Qazirgi kezde Iran men Úndistannyń porttarynda oryn alý boıynsha kelissózder júrgizilýde», degen ol yntymaqtastyqtyń úshinshi ba­ǵyty retinde agroónerkásiptik keshen qarastyrylatynyn jetkizdi. Osy oraıda, aýylsharýashylyq ónimderimen qamtamasyz etý­degi Qazaqstannyń eleýli áleýe­tine aıryqsha toqtaldy. «Osy­ǵan baılanysty búginde Úkimet agroónerkásiptik keshende ın­vestısıalyq jaǵdaıdy jetildirý boıynsha qajetti sharalar qabyl­daýda. Máselen, jyl basynan beri sheteldik ınvestorlar úshin aýylsharýashylyq jerleriniń arendasyn 25 jylǵa deıin uzarttyq. Yntymaqtastyqtyń taǵy bir baǵyty retinde munaı-gaz hımıasy, munaı servısi, mashına jasaý, qurylys materıaldaryn óndirý, aqparattyq tehnologıalar, metalýrgıa sekildi salalarda qatynastardy damytýǵa bolady. Óz kezeginde Qazaqstan kóliktik-logıstıkalyq sektorda, ýran ónerkásibinde jobalardy júzege asyrýǵa, sondaı-aq, Ýkraınanyń energıa sektory men porttaryn jekeshelendirý úderisine qatysý múmkindigin zertteýge daıyn», dedi B.Saǵyntaev.
Óz kezeginde sóz alǵan Ýkraına vıse-premer-mınıstri G.Zýbko Qazaqstanmen ekonomıkalyq, iskerlik, mádenı qatynastarǵa tyń serpin berýge múddeli ekendikterin aıtty. «Qazaqstan men Ýkraına yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý máselesine toqtalsam, búgin qol qoıylýy qarastyrylyp otyrǵan «Jol kartasynyń» barlyq bólimderin qamtyp, jumys isteýimiz kerek. Osy oraıda, bizdiń ózara qarym-qatynastardyń ja­ńa kókjıekterin tabýymyz asa mańyzdy. Atap aıtqanda, búgin As­tanaǵa Ýkraına úkimeti keńeıtilgen quramda kelip otyr. Osy árekettiń ózinen kóp nárseni ańǵarýǵa bolady», degen ol Ýkraına tarapy Qazaqstanmen arada kóliktik baılanystardy tıisti deńgeıde qurý arqyly eki el arasyndaǵy taýar aınalymyn áli de arttyra túsýge nıetti ekenin jetkizdi.
Ýkraına úkimeti basshysynyń orynbasary eki eldiń arasynda qurylǵaly turǵan iskerlik keńes jóninde de taratyp aıtty. «Qazirgi tańda Qazaqstan-Ýkraına iskerlik keńesin qurý týraly maqsat aldymyzda tur. Bul keńes bıznesti júrgizýge qatysty naqty máselelerdi sheshýge kómektesýi tıis. Munymen birge, búgingi bıznes-forým arqyly Ýkraına eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq, iskerlik, mádenı qatynastarǵa tyń serpin berýdi kózdep keldi», dedi ol.
Bul memleket áýe-ǵarysh salasynda úlken jetistikterge jetken az memleketterdiń qatarynda ekeni málim. Ásirese, azamattyq jáne áskerı, sondaı-aq, júk tasymaldaıtyn ushaqtar qurylysyn jolǵa qoıýmen qatar, ǵarysh tehnologıasyn jasap, jetkizip berýshi elderdiń biri. Máselen, ýkraınalyq «Mrıa» álemdegi eń úlken ushaqtyń biri. Ol bir mezgilde 250 tonnaǵa deıingi júkti kóterip, dittegen jerine jetkizip bere alady. Buǵan qosa, álemdegi eń úlken qanattar da osy ushaqqa tıesili kórinedi. Munymen birge, ǵarysh álemin zertteıtin jáne ýkraınalyq ǵarysh klasterin jasaýshy qyryqtan astam mekemeler men kásiporyndar bar eken. Osyny meńzegen G.Zýbko, Ýkraınanyń «AN» ushaqtaryn Qazaqstanda qurastyrýǵa bolatynyn tilge tıek etti. «Avıaqurylys baǵytynda tabysty seriktes bolyp, osy saladaǵy qarym-qatynastardy damytý biz úshin óte mańyzdy. Osy oraıda, bizdiń ushaq­tarǵa, qozǵaltqyshtarǵa qyzmet kórsetýdiń reglamenttik orta­lyq­taryn ǵana emes, «Antonov» ushaq­taryn Qazaqstanda qurastyrý múm­kindigine ıe bolýǵa nıettimiz», dedi ol.
Óz tarapy Qazaqstandaǵy ınfraqurylymdyq nysandardy salý boıynsha strategıalyq jobalarǵa qatysa alatyndyǵyn alǵa tartqan ol, ýkraınalyq bıznes Qazaqstanda qandaı baǵytta júrýi kerektigin jaqsy biletinin aıtty. Sóıtip, Qazaqstan kompanıalaryn ýkraınalyq kásiporyndardy jekeshelendirýde kórgisi keletinin atap ótti.
Vıse-premerlerden keıin minberge kóterilgen Ýkraına eliniń Ekonomıkalyq damý mı­nıstri Aıvaras Abromavıchýs «Qa­zaq­stan-2050» Strategıasymen jaq­sy tanys ekenin bildirip, óz eliniń 2020 jylǵa deıingi ekonomıka­ny damý baǵdarlamasyndaǵy uqsas tustarǵa toqtaldy. Ortaq maqsatqa aınalyp otyrǵan kóliktik-logıstıkany damytý isi men tranzıttik múddelerdi úılestirý kerektigin aıtty. Aýyl sharýashylyǵyn damytý jónindegi baǵdarlamalarda da eki eldiń áriptestik quratyn tustary bar ekenine nazar aýdartty. Qazirgi kúnde Ýkraına eli soǵystyń áserinen birqatar qıyndyqtarǵa tap bolyp otyrǵanymen, ekonomıkasynyń áleýetin arttyryp, 500 mln. tutynýshysy bar Eýropa odaǵy elderimen qatar alǵa jyljıtynyn atap ótti. Ýkraınamen áriptes bolý, Eýropa naryǵyna jol ashý ekenin meńzedi.
Forýmnyń sońyn ala eki eldiń tıisti mekemeleri yntymaqtastyq jóninde birqatar kelisimsharttarǵa qol qoıdy.

Derekkóz: "Egemen Qazaqstan"