Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Taraz qalasyndaǵy «Qazaq handyǵy» monýmentiniń ashylý saltanatynda sóılegen sózinen qazaq tarıhy men rýhanıatyna Elbasyndaı qamqorlyq jasap, janashyr bolǵan abzal degen oı túıdik.
Bári de qaıyrymen, bári de óziniń retimen bolyp jatyr. Shırek ǵasyrǵa jeter-jetpes kezeńderde óz táýelsizdigimizdi alǵanymyzda aptyqqan da, asyqqan da kóńilimizben qazaqtyń joq-jitigin, sonyń ishinde tilimiz de bar, aıtylmaı da, jazylmaı kelgen tarıhymyzdy da birden ornyna keltirmek úshin talpyndyq. Keıde sol talpynysymyz bos daýryǵýǵa ulasqandyǵyn da jasyrmaıyq. Sondaı sátte Elbasy «asyqpaıyq, aptyqpaıyq, bizge ýaqyt kerek, bári de óziniń ornyna keledi» dep qalyń elin sabyrǵa shaqyrǵany da áli este.
Iá, bári de Elbasy aıtqandaı óziniń ornyna kelip jatyr. Qazaqtyń tili deısiz be, ol da kúni keshe Nazarbaevtyń sózimen Birikken Ulttar Uıymynyń minberinen álem aspanynda jańǵyrdy. Jáne de tuńǵysh ret! Qazaq qazaq bolyp jaralǵaly bizdiń ult óziniń ana tilimen álemdik sahnada tuńǵysh ret jarqyldasa, sol mártebege týǵan elin de, týǵan tilin de Elbasy jetkizdi!
Endi, mine, kóne Taraz jerinde Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalarǵa qatysyp, osy bir uly tarıhı oqıǵany kórýge, tamashalaýǵa yntyqqan halyqtyń kóldeı bolyp tasyǵan qýanyshty júzderimen sol kóne Tarazdyń kóshe-kóshelerine syımaı tolqyǵan halyqtyń aqjarqyn kóńilderi men birine biri qutty bolsyn aıtysqan aqjarma tilekterin estigende, kóńildiń tolqyǵany taǵy ras.
Bul bir qaıyrly shara boldy. Bul bir qazaq bolyp qalyptasqan kezeńderdiń uly jıyndarynyń biri edi. Bul bizdiń Qazaq eliniń óziniń ańsarly azattyǵy men táý eter táýelsizdiginiń qaıyrly kóshiniń álemdik órkenıet kóshiniń aldyńǵy qataryna túskendigin aıdaı álemge pash etken el jasampazdyǵynyń jarqyn sáti bolatyn.
Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalyp áýeli Astanada ótkizilgen jıynda Elbasy Nursultan Nazarbaev «Búgingi toı, eń aldymen, Qazaq handyǵynyń 550 jyldyq toıy. Ataqty Muhammed Haıdar Dýlatıdiń derekteri boıynsha, 1465 jyly Qozybasy taýynyń eteginde tarıhı oqıǵa boldy. Bul – bizdiń eldigimizdiń tamyry tereńde jatqanyn tanytatyn asa mańyzdy tarıhı derek.
Kereı men Jánibek handar Ábilqaıyr ulysynan bólinip, Shý men Talastyń arasynda Qazaq handyǵynyń shańyraǵyn kóterdi. Alty Alash anttasyp, aıyrylmasqa sóz baılasyp, Ulytaýǵa tańbalaryn qashap jazdy. Osylaısha, tarıh sahnasyna qazaq degen halyq shyǵyp, ulan-ǵaıyr ólke qazaq jeri dep atala bastady», dep atap kórsetip, Qazaq handyǵy men Qazaqstannyń táýelsizdigi tutas bir tarıh ekendigin aıtqan bolatyn.
Kók baıraǵy jelbiregen búgingi Qazaqstan táýelsizdiginiń tarıhy men Qazaq handyǵy tarıhynyń arasyndaǵy sabaqtastyqty tutas bir ulttyń tarıhy dep bilgenimiz jón. Ejelden azat el bolý, óz halqyn eshkimge táýelsiz etpeý jáne bar aǵaıynmen de, jat jurtpen de tatý birlikte ómir súrý qaǵıdasyn ustanyp kele jatqan halqymyz babalarymyzdyń uly armanyna endi qol jetkizgendigin de aıtqan lázim. Bul jaıynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Ulytaý sapary barysyndaǵy tereń tolǵamdy suhbatynda keńinen atap kórsetken edi. Jalpy, Qazaq handyǵy men qazaq tarıhynyń tyń máseleleri osy Ulytaýda aıtyldy. Sóıtip, Elbasy Ulytaýdy ulyqtaý arqyly búkil qazaq tarıhyn, búkil Qazaq handyǵynyń handary men bı-sultandaryn ulyqtaýǵa jol ashty. Búgingi kúni Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵynyń halyqaralyq deńgeıde atalýyn da osy Ulytaýdan Elbasynyń ózi bastap berdi. Soǵan qarap, qazaq tarıhy men rýhanıatyna Elbasyndaı qamqorlyq jasap, janashyr bolǵan abzal degen oıdyń da kókeıge keleri bar.
Qazaq handyǵy men Qazaqstannyń táýelsizdigi tutas bir tarıh jáne ult múddesi sabaqtasyp jatyr degen oıǵa tegin kelmeıtinimiz anyq. 2012 jyldyń 10 tamyzynda Elbasy Kókshetaýǵa kelgen saparynda oblys ortalyǵynyń bas alańyna qoıylǵan uly han – Abylaıdyń eskertkishiniń qola músindi aıbarly júzine qarap turyp: «Men Abylaıdyń armanyn oryndadym!» degen tebirenisti sátiniń kýási bolǵan edim. Kókshetaýdaǵy Abylaı han alańynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń aıtqan osy bir aýyz sózi san ǵasyrlar boıy qazaq aýzymen aıtylmaǵan sóz edi. Sol aıtyldy! Muny Nursultan Nazarbaev aıtty! Óıtkeni, Nursultan Nazarbaev hanynyń da, halqynyń da armanyn, amanatyn oryndady!..
«Men Abylaıdyń armanyn oryndadym!». Iá, mártebeli Elbasy, Siz Abylaıdyń da, Abylaı hanǵa deıin de, odan keıin de ótken ata-babalarymyzdyń bar úmiti men zar úmitin de, ańsarly bar armany men múddeli bar maqsattaryn da oryndadyńyz! Buǵan talas joq! Buǵan kúdik pen kúmán de joq! Elbasynyń erligimen, erik-jigerimen, el bolashaǵyn keńinen oılap pishe bilgen kemel kemeńgerligimen jáne de dara danalyǵymen irgetasy qalanyp, osy kúnderi Eýrazıa keńistiginiń rýhanı astanasyna aınalyp otyrǵan Qazaq eliniń Astanasy sol Abylaı han men budan ózge de han, sultandardyń júzdegen, tipti, myńdaǵan jyldar boıǵy asyl armandaryn aınalasy jıyrma jylǵa jeter-jetpes ýaqytta óz aqyl-parasatymen Nursultan Nazarbaevtyń júzege asyrǵandyǵy.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń óz halqynyń ǵana emes, taǵdyrdyń jazýymen Qazaq elin mekendep otyrǵan túrli ulttar men ulystardyń yntymaǵy men birligin, tatýlyǵy men dostyǵyn saqtap, barsha qazaqstandyqtardy ortaq múdde men ortaq maqsatqa jumyldyryp, biriktire otyryp, kóp ultty jáne kóp dindi memleket qurýdyń tamasha úlgisin aıdaı álemge kórsetip berip, súısindire de bildi. Sondyqtan da búgingi Táýelsiz Qazaq eliniń tarıhy sol eldiń eki tizgin, bir shylbyryn óz qolyna ustaǵan Nursultan Nazarbaevtyń taǵdyry, buǵan kerisinshe, Elbasynyń taǵdyry Qazaq eliniń taǵdyry men tarıhy bolyp qalyptasty. Bul qos taǵdyr – tutas bir halyqtyń taǵdyry!
…Qoryta aıtqanda, biz eń áýeli tarıhyn jınaqtap, ótkenin áspettep te qurmettep, handaryn ulyqtap, búgingi san ulttyń birligin jarastyryp, álemge úlgi bola alarlyq jańa turpattaǵy memleket qura bilgen ózimizdiń Elbasymyzǵa taǵy da rıza bolyp, maqtandyq! Biz Uly Dala eliniń murageri – Qazaqstannyń búgingi saltanatyna qýandyq, qazaq bolǵanymyzǵa shattandyq! Máńgilik El bolýǵa jazsyn degen adal nıetpen oraldyq Tarazdan!
"Qamshy "silteıdi
Derekkóz: Egemen Qazaqstan
