Parlamenttiń V shaqyry­ly­mynyń besinshi sesıasy óte qar­qyndy bastaldy. Qyrkúıek-qazan aılary­nyń ishinde mundaı jedel já­ne nátıjeli jumys jasaý Par­lamentte bolǵan emes. 40 kúnge jýyq ýa­qyttyń ishinde 55 zań jo­basy ma­qul­danyp, Senattyń qaraý­yna jibe­rilip otyr. Munyń bári Qa­zaq­stan Prezıdenti N.Á.Na­zar­­baev­tyń Ult jospary – bes ıns­tı­týttyq reformany iske asyrý jó­nindegi 100 naqty qadamda kóz­delgen maqsattardy iske asy­rýǵa baǵyttalǵan. Sondyqtan de­pý­tattar bul máselege úlken jaýap­ker­shilikpen qarap, zań jobalarynyń sapaly shyǵýy úshin eńbek etti.
Atap aıtqanda, «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń memlekettik rámiz­­deri týraly» Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Konstıtýsıalyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engi­zý týraly» Konstıtýsıalyq zań jo­basy maquldandy. Ol Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Nur Otan» par­tıasynyń XVI sezinde «Bar­shaǵa birdeı osy zamanǵy mem­leket: bes ınstıtýttyq reforma» jáne Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń HHII sesıasynda sóılegen sózderinde aıtylǵan tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatynda ázirlengen bolatyn. Zań jobasymen Mem­lekettik rámizderdi min­detti túrde paıdalaný oryndaryn keń­eı­tetin tolyqtyrýlar, Memle­kettik rá­mizderdi paıdalaný tárti­bin regla­ment­teıtin, sondaı-aq, Úki­met­tiń osy másele boıynsha quzy­re­tin naq­ty­laıtyn ózgerister engiziledi.
Sondaı-aq, Eńbek kodeksiniń jobasy jańa redaksıada maquldandy. Soǵan oraı, elimizdiń keıbir zań­namalyq aktilerine eńbekti retteý máseleleri boıynsha túzetýler engizildi. Zań jobasynyń negizgi maqsaty bir jaǵynan, áleýmettik qor­ǵaý, ádilettilik jáne ekinshi jaǵy­nan, ekonomıkalyq tıimdilik ara­syndaǵy tıimdi tepe-teńdikti úıles­tiretin jańa Eńbek kodeksiniń tujy­rymdamalyq erejelerin iske asyrý bolyp tabylady.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine máde­nıet jáne tarıhı-mádenı mura má­se­leleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy da Prezıdent N.Á.Nazar­baevtyń «Nur Otan» par­tıa­synyń XVI sezinde «Barsha­ǵa birdeı osy zamanǵy memleket: bes ınstıtýttyq reforma» taqy­ry­bynda sóılegen sózinde aıtyl­ǵan tapsyrmalaryn iske asyrý maq­satynda jáne Prezıdenttiń 2014 jylǵy 4 qarashadaǵy Jarly­ǵy­men bekitilgen Qazaqstan Res­pýb­lıkasy­nyń mádenı saıasatynyń tujy­rym­damasyna sáıkes ázirlengen.
Qoǵamdyq tártipti saqtaý maq­satynda ázirlengen «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine jergilikti polısıa qyzmetiniń jumysy máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy, naqty aıtqanda, Ult jos­pary – bes ınstıtýttyq reformany iske asyrý jónindegi 100 naqty qadamnyń 30-jáne 31-qadamdaryn oryndaýǵa baǵyttalǵan. Zań jobasynda jergilikti atqarýshy organdarda esep beretin jergilikti polısıa qyzmetin qurý, sondaı-aq, İshki ister mınıstrligi men aýmaqtyq ishki ister organdary janyndaǵy Qoǵamdyq keńesterdiń qyzmetin zań júzinde bekitý kózdeledi. Jergilikti polısıa qyzmetiniń jergilikti atqarýshy organǵa eseptiligi jáne Qo­ǵamdyq keńesterdiń qyzmeti po­lısıa qyzmeti jumysynyń ashyq­tyǵyna jáne azamattardyń senim­dilik deńgeıin arttyrýǵa yqpal etetin bolady.
«Ózin ózi retteý týraly» zań jobasy alǵash ret qaralyp, maqul­dandy. Bul joba boıynsha da kelip túsken usynystar óte kóp boldy. Al Májilis maquldaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine ońaltý jáne bankrottyq máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qoldanystaǵy zańnamany jetildirýdi kózdeıdi. Jańa ózgerister kásiporyndardy saqtaýǵa múmkindik berý jolymen bız­nes sýbektileriniń qyzmetin ret­teý­de ońaltý jáne bankrottyq júı­e­si­niń rólin arttyrýǵa yqpal etedi.
Aýyl sharýashylyǵyn damy­týǵa baılanysty jańa zańdar qabyl­dandy jáne qoldanystaǵy zańna­malyq aktilerge jańa túzetýler engizildi. Aıtalyq, «Aýyl sharýa­shy­lyǵy kooperasıasy týraly» jańa zań jobasy maquldandy. Bul atalǵan salada eńbek etip júr­gen otandastarymyzdyń kópten beri kútip júrgen zańy ekeni bel­gili. Zań jobasynyń negizgi maq­saty aýyldaǵy shaǵyn-shaǵyn sha­rýa­shylyqtardyń basyn biriktirýdi kózdeıdi. Óıtkeni, naryq zamanynda oryn alyp jatqan kedergiler shaǵyn sharýashylyqtarǵa óte aýyr tıedi. Olarǵa memlekettik turǵydan qoldaý kórsetý úshin osy salany zańmen retteý qajettigi týyp otyr. Ári básekege qabiletti ónim ón­di­rýde de iri sharýashylyqtardyń róli joǵary, sondaı-aq, bankten nesıe alýda da irgeli óndiris oryn­darynyń múmkindigi mol.
Sondaı-aq, «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy maquldandy. Munda aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jekemenshikke, onyń ishinde olardy jekeshelendirý jáne utymdy ári tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etý boıynsha kodekstiń baptaryn jetildirý qarastyrylǵan.
«Memlekettik -jekeshelik árip­­tes­tik týraly» zań jobasy da jan-jaqty talqylaýdan ótip, maquldanǵan bolatyn.
Osy zań jobalaryn qaraý barysynda burynǵy sesıadan beri qaralyp kele jatqan zańdar da qoldaýǵa ıe boldy. Aıtalyq, Qazaq eliniń tuńǵysh ret Kásipkerlik kodeksi ómirge keldi. Bul da kásipkerlikpen aınalysatyn azamattar úshin jańa múmkindikter ashyp otyr. Osy salany retteýge qatysty barlyq máseleler bir kodekske biriktirildi.
Elimizdiń keıbir zańnamalyq aktilerine halyqty áleýmettik qorǵaý máseleleri boıynsha to­lyq­tyrýlar engizildi. Bul zań jumysqa ornalasýdy yntalandyrýǵa ba­ǵyttalǵan jáne tabysy az azamattardy memlekettik qoldaý júıesin reformalaýdy kózdeıdi.
Sonymen qatar, qoldanystaǵy zańdarǵa bilim berý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Osy zań jobasy atalǵan salany zań turǵysynda retteýdi kózdeıdi. Jalpy, joǵaryda atalǵan zań jobalarynan basqa da birqatar elge kerekti zańnamalyq qujattar ómirge joldama aldy.
Osy kezeń ishinde qaralǵan zań jobalary qoǵamnyń barlyq sa­lasyn qamtıdy. Sol sebepti aý­qymdy jumystar atqaryldy. Kún saıyn jumys tobynyń birneshe oty­rysy ótti. Senbi-jeksenbi kúnderi de jumystar jalǵasty. Ju­mys tobynyń otyrystary birne­she saǵatqa sozylǵan kezderi de bol­ǵanyn jasyrmaımyz.
Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult josparynda atap kórsetken mańyzdy máselelerdi zań tur­ǵy­synan iske asyrý úshin depýtattar óz úlesterin qosty. Bul iste mınıstrlikter de, Májilis appa­ratynyń qyzmetkerleri de atsalysqanyn aıta ketken jón. Jańadan kelip túsken túzetýlerdi memlekettik tilge aýdarý, zań normalaryna sáıkes keltirýde zańgerler men aýdarmashylardyń da eńbegi mol boldy.
Májilistiń aldynda zań jobalaryn tez-tez qarap maquldaý emes, erteńgi kúni halyqqa qyzmet jasaıtyn sapaly zańnamalyq akt bolýy úshin jan-jaqty zerdeleý maqsaty turdy. Keıbir saıası jáne qarjyǵa qatysty bap­tar boıynsha usynylǵan túze­týler Úkimetke jiberilip, oń qory­tyndysy alyndy. Úkimetpen, múd­deli mınıstrliktermen birle­sip atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde senim údesinen shyǵa bildik dep oılaımyn. Endi bul zań jobalaryn Senat qabyldap, Memleket basshysy qol qoıǵan soń, qoldanysqa enedi. Osy zańdar Prezıdent tapsyrmasyn oryndaýda jáne qoǵamdaǵy kóptegen máselelerdi zań jolymen retteýde úlken septigin tıgizetini sózsiz. Burynǵy zańdarda bolǵan qaıshylyqtar men olqylyqtar joıyldy. Halyqtyń kútip otyrǵan zańdary ómirge kelýde.

Derekkóz: Egemen Qazaqstan