Aspan tústes baıraq, qanatty pyraq jáne rýhty áýen: Memlekettik rámizderimiz nesimen erekshelenedi?

    Ásel Bolatqyzy
    Aspan tústes baıraq, qanatty pyraq jáne rýhty áýen: Memlekettik rámizderimiz nesimen erekshelenedi? Foto:

    Kez kelgen táýelsiz eldiń basty tólqujaty – onyń memlekettik rámizderi. 1992 jyldyń 4 maýsymynda Qazaqstannyń jańa tarıhyndaǵy eń mańyzdy sheshimderdiń biri qabyldanyp, Táýelsiz elimizdiń Týy, Eltańbasy jáne Ánurany bekitildi. Alaıda, mektep qabyrǵasynan tanys bul nyshandardyń jasalý joly men beınelik maǵynasynda kópshilik bile bermeıtin erekshe detali jetkilikti.

    Kók týdyń avtory nege alǵashynda aqshasyz qalǵan jáne altyn búrkit qalaı paıda boldy?

    Memlekettik Týdyń avtory, belgili sýretshi Sháken Nıazbekov baıqaýǵa qatysqan 600-den astam úmitkerdiń ishinen sýyrylyp alǵa shyqty. Degenmen, týdyń qazirgi nusqasy birden bekitilgen joq.

    Tústerdiń qupıasy: Bastapqy eskızderde týdyń túsi aq, qyzyl jáne kók jolaqtardan turýy múmkin degen nusqalar qarastyryldy. Biraq sýretshi túrki halyqtary úshin qasıetti sanalatyn, ashyq aspan men beıbitshilikti bildiretin birkelki kógildir túske toqtaldy.

    Búrkit pen Kúnniń úılesimi: Alǵashqy jobada kún sáýlesiniń astyndaǵy qyran qus bolmaǵan edi. Keıinnen talqylaý barysynda memlekettiń qýaty men bıik maqsattaryn aıqyndaý úshin qanatyn keń jaıǵan dala búrkiti qosyldy.

    Oıý-órnek qaı jaqta ornalasýy tıis edi? Eń qyzyǵy, alǵashqy nusqada ulttyq «qoshqarmúıiz» órnegi týdyń sabyna qarama-qarsy, ıaǵnı jelbireıtin shetinde ornalasqan. Talqylaý kezinde bul beıne jelbiregen sátte kórinbeı qalatyny eskerilip, órnek týdyń sabyna jaqyn tusqa aýystyryldy.

    Qyzyqty derek: Qazaqstan Týy ǵarysh keńistigin baǵyndyrǵan sanaýly baıraqtardyń biri. 1994 jyly ǵaryshker Talǵat Musabaev kók týymyzdy ǵarysh kemesiniń bortynda jer sharyn aınaldyryp shyqty. Sonymen qatar, týymyz Everest shyńy men Soltústik polúste de jelbiregen.

    Eltańba: Ǵaryshtyq sımmetrıa jáne qos pyraqtyń syry

    Sáýletshiler Jandarbek Málibekov pen Shota Ýálıhanov jasaǵan Eltańba — jaı ǵana geraldıkalyq belgi emes, búkil kóshpendiler órkenıetiniń fılosofıalyq modeli.

    Eltańbanyń ortasyndaǵy shańyraq — otbasy berekesi men ortaq úıimizdiń sımvoly. Odan taraıtyn ýyqtar kún sáýlesindeı jan-jaqqa shashyrap, eldegi barlyq etnostardyń bir shańyraq astyndaǵy birligin pash etedi.

    Al qaptalyndaǵy qanatty tulparlar (pyraqtar) — ýaqyt pen keńistiktiń toǵysýy. Olardyń múıizi ejelgi saq dáýirindegi «ań stılinen» alynǵan. Bul beıne halyqtyń ótkeni men bolashaǵyn jalǵap turǵan altyn kópir ispetti. Tipti, sheteldik geraldıka mamandary Qazaqstan Eltańbasyn álemdegi eń kúrdeli ári mazmundy memlekettik belgilerdiń qataryna jatqyzady.

    Ánuran: Poıyzda jazylǵan ǵasyr áýeni

    Búgingi Memlekettik Ánuranymyzdyń tarıhy sonaý 1956 jyldan bastaý alady. Sol kezde nebári 26 jastaǵy jas kompozıtor Shámshi Qaldaıaqov pen 21 jastaǵy aqyn Jumeken Nájimedenov «Meniń Qazaqstanym» ánin dúnıege ákeldi.

    Ol ýaqytta bul týyndy resmı ánuran bolady dep eshkim oılamaǵan edi. Án tyń ıgerý jyldarynda qazaq jeriniń tutastyǵyn saqtap qalýǵa baǵyttalǵan rýhanı úndeý retinde jazyldy. 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasynda jastar alańǵa dál osy ándi shyrqap shyqqany – onyń halyq júreginde áldeqashan ánuranǵa aınalyp ketkeniniń dáleli. 2006 jyly án mátinine zaman talabyna saı azdaǵan ózgerister engizilip, resmı túrde Memlekettik Ánuran mártebesin aldy.

    Qatysty tegter :

    Qatysty Maqalalar