Ultymyzdyń bolashaǵy- bala. Onyń tárbıesi men taǵdyry, urpaq keleshegi. “ El bolam deseń-besigińdi túze.”- degen dana halqymyz bala tárbıesine beı jaı qaramaǵan. Eldiń erteńgi tiregi – jastar. Olar zaman talabyna saı ádis – tásildermen tárbıelenýi tıis. Zaman osy eken dep batysqa eliktep ketýdiń de qaýpi bar. Desek te, jańa ádistermen qosa ulttyq múddeni de sábı sanasyna sińdirgen jón. Mıy tez qabyldaǵysh XXI ǵasyr balasyna ata-anadan ózge, syrtqy ortanyń, úlken-kishiniń bir-birine degen qarym-qatynasyn uǵyndyrýda tárbıeshilerdiń de alatyn orny erekshe. Aınalada bolyp jatqan qubylystardy kórgisi, bilgisi keledi. Balanyń fızıkalyq dene bitimimen qosa moraldyq, psıhologıalyq qalyptasýyna áke-sheshe tárbıesimen ǵana shektelý azdyq etedi. Osy tusta durysy arnaıy mamandar, Tárbıeshiler kómegine súıengen abzal. Adam ómiriniń alǵashqy mektebi- bala-baqshany erekshe atap ótýge tıispiz. Bala-baqshaǵa baratyn bala erkin, qoǵamda óz ornyn bilip, sezinip, oıyn ashyq aıtyp ósedi. Múmkindiginshe barlyq derlik bala, bala-baqshaǵa barǵany durys. Bul oraıda Respýblıkamyzdaǵy bala-baqshalarǵa toqtala ketsek.
Tárbıe negizi otbasynan bastaý alady. Bala-baqsha bolashaq ómirge jeteleıdi, qoǵam sanatyna qosady. Memleketimizde jalpy eseppen alǵanda 600-ge jýyq memlekettik jáne jeke menshik bala-baqsha bar. Olardyń maqsaty, jaqyndary amanat etip ketken balanyń ýaqytyn tıimdi, kóńildi ótkizip, balany tárbıeli etip dayındaý. Jaqsy men jamandy aıyryp kórsetý, tıisti bilim berý. Balanyń damý prosesine yqpal etý. Bul tusta sizge eki bala-baqsha túri usynylady: -biri memlekettik, arzan bolsa,
-ekinshisi jeke meshik qymbat bala-baqsha. Tańdaý óz qolyńyzda.”Kórpeńe qarap, kósil ”- deıdi qazaqta. Qaltań kóterse qymbatyna, kótermese arzanyna beresiń. Jeke toqtalar bolsaq, Almaty qalasynda – 174, el ordamyz Astanada- 64, Shym qala Shymkentte- 110 t,b bala-baqsha bar. Árıne jeke menshik bala-baqshalar joǵarǵy dárejede qyzmet kórsetedi. Jumsaq jyly dıvan, ádemi tósemeli alashalar,jańa tehnıkamen qamtamasyz etilgen. Ol jaqta kútim de ózgeshe. Qarjysy jetken ata-ana óz balasyn jeke menshik bala-baqshalarǵa beredi. Aılyq tólemine keletin bolsaq, ár túrli sandardy estip shoshyp ketpeńiz. Qazaqstan netken baı edi degen oıda qalasyń. Mysaly, “Solnyshko”bala-baqshasy 4 iri qalada bar. Orys ta qazaq ta toptary bar. Ókinishke oraı orys tildi toptardyń bala sany anaǵurlym kóp, qazaq toptarymen salystyrǵanda. Ózimizdiń qara domalaq qazaq balalary da osy orys topta kezdesedi, oryssha saırap tur. Endi aılyq tólemge kelsek, aıyna 70 myń teńge. Balańyz kúnine 4 ret tamaqtanady, 2-saǵat oınaıdy, 2-saǵat sýret nemese án-kúı sabaǵyn ótedi. Kelesi rette ol “Baldyrǵan” Almaty men Astanada ǵana bar bala-baqsha. Munda bala kúnine 5 ret tamaqtanady, oınaıdy, massaj da bar, oǵan qosa orys,aǵylshyn, qazaq tilderin úıretedi. Qalasańyz balańyzǵa jeke kútýshi, tárbıeshi beredi, Qazirgi jastar tilimen aıtqanda VIP. Tólemi de az emes, bar bolǵany aıyna 180 myń teńge. “Bireýge mal qaıǵy, bireýge jan qaıǵy ”-degendeı aýqatty qaýym balasyn osy ispettes bala-baqshaǵa beredi. Qaltańyz kóterse siz de beresiz. Al qarapaıym qazaq úshin memleket usynatyn , kezekti jyldap kútetin memlekettik bala-baqsha taǵy bar. Memleket búkil jaǵdaıyn jasaǵan, qajet dúnıemen qamtamasyz etken , biraq bala sany kóp. Kúnine 3 ret tamaq beredi, memleket usynǵan baǵdarlamalar men ádisterdi qoldanady. Tólemine keler bolsaq eń arzan degeni Almaty qalasynda, Ójet yqsham aýdanynda , quny 25 myń teńge, bir kún tólenbeı qalsa ne keshigip tóleseń balany kókireginen ıterip, kirgizbeı qoıady. Zań júzinde memlekttik bala-baqshaǵa aılyq tólem 9 myń teńge 62 dollar. Mega polısimiz Almatyda 15-20 myń teńge deıin 102 -117 dollar.Al OQO, Jambyl, Qyzylorda obylystaryndaǵy qalashyqtar men aýyl aımaqtarda 4 myńnan 6 myńǵa deıin 20- 40 dollar dep bekitilgen . Biraq ony oryndap jatqan basshy joqtyń qasy. Memlekettik bala-baqshanyń jyry kóp. Sebebi bala dúnıege kelisimen aq, mektepke deıingi tárbıe bólimshesine tirkeýiń kerek. Ol tirkeýdiń kezegin kútý taǵy bar. Respýblıkamyz boıynsha jylyna bala-baqshaǵa 390,8 myń ótinish túsedi. OQO –da 45,8 myń adam. 2-shi orynda Astana- 46,8 myń .3 orynda Almaty- 45,8 myń. Qysqasy bala 2-3 ke kelgenshe kezegiń keledi. Adam sany kóp bolsa 3-4 jyl kútýge týra keledi. Balańyz tıesili jastyq mólsherden asady. Sondyqtan qarapaıym halyq jeke bala-baqsha kómegine júginýge májbir. Al ol az aqsha emes!
Bizde shet elmen salystyrǵanda tólem óte qymbat. Alysqa barmaı aq, kórshiles Reseıde eń jaqsy dagen jeke bala baqsha kúnine 500 rúbl ol bizdiń teńgege shaqqanda 2100 teńge. Statısıkalyq málimetterge súıensek elimizde Almaty boıynsha orta eseppen halyqtyń aılyq kórstkishi 76 myń teńge. Astanada – 138 myń, OQO- 79 myń teńge. Jeke bala –baqsha qunyn orta eseppen shyǵarǵan tıimdirek bolady. Múmkin sonda baǵa túzeler. Balanyń rıasyz kúlkisi kúnnyń nuryna teń . Balalardyń júzinen kúlki ketpesin. Eń durysy ár qazaqty tárbıelegen, jetelegen aýyl .Ata- áje tárbıesi, keremet bala-baqsha ulttyq tárbıemen sýsyndaǵan qara domalaq bala- erteńgi bilimdi, bilikti azamat. El bolashaǵy.
Derekkóz: http://massaget.kz/
