Ońtústik Qazaqstan oblysynyń óner ordasyna aınalǵan Teriskeı óńirin án men kúıdiń ólkesi dep tegin atamasa kerek. Asylynda, Alash serkesi Sultanbek Qojanovty dúnıege ákelgen aımaq aqmańdaıly aqyndar men kúmis kómeı ánshilerge de kende emes. Shádige – shabyt, Súgirge – kúı, Tákenge sóz darytqan da osy alqap. Urpaq sabaqtastyǵyn uly kósh dep ulyqtaıtyn bolsaq, dál osyndaı darabozdardyń búgingi urpaqtary Sozaq jurtynyń jumyr júregin án men jyrdyń besiginde terbetip keledi. Solardyń biri – arqaly aqyn, sazy men nazy bólek ánderdi týdyrǵan sazger, bıyl alpys bestiń belesine shyqqan Qazybek Myńjan desek, qatelespespiz.
Dáýlet TURSYNULY, «Ońtústik Qazaqstan».
Qart Qarataýdyń baýraıyndaǵy Qaraqur aýylynda dúnıege kelgen Qazybekti teriskeı jurty aldymen aqyn retinde tanydy. Alǵash qaýyrsyn qanat jyrlary aýdandyq «Molshylyq úshin» gazetinde jaryq kórip, mektep qabyrǵasynda júrgennen-aq poezıaǵa degen erekshe yqylasy baryn ańǵartty. Sodan beri óleńderi oblystyq jáne respýblıkalyq baspasóz betterinde úzbeı jarıalanyp keledi. Uzaq jyl qalam terbeýiniń nátıjesinde birneshe jyr jınaǵyn da shyǵardy. 1995 jyly «Jalyn» baspasynan jaryq kórgen «Qarlyǵash» jyr jınaǵyna toptama óleńderi enip, oǵan qazaqtyń belgili aqyny Esenbaı Dúısenbaev jyly pikir bildirgen bolatyn. Odan keıin Almatydaǵy «Shartarap» baspasynan «Júrek jylýy» atty óleńderi men tolǵaýlary, dastandary toptastyrylǵan jyr jınaǵy shyqty. Al, 2012 jyly «Kóńil káýsary» atty óleńderi men dastandary jáne «Sybaǵa» atty balalarǵa arnalǵan óleńderi men taqpaqtary jeke-jeke jaryq kórdi. Birneshe ret jyr músháıralarynda top jarǵan Qazybektiń sýyryp salma aqyn retinde aıtysqa qatysyp, týǵan aýdanynyń namysyn qorǵaǵan kezderi de boldy. Qulynshaq Kemelulynyń 150 jáne kúıshi Tólegen Mombekovtiń 70 jyldyq mereıtoılaryna arnalǵan aqyndar aıtysynda bas júldeni enshiledi. Sonda Áselhan qurdasyna ese jibermeı, teń taıtalasqanyna el rıza bolǵan.
Qazybek Ińkárbekulynyń aqyndyǵymen qosa syrly ánderdi aıalap júrgen sazgerligi de bar. «Óner – táńir syıy» desek, boıǵa bitken qasıetti tanyp, ony damytý, jan-dúnıeni tebirentken erekshe sezimnen týǵan án yrǵaǵyn tyńdaýshyǵa jetkizip, kókirek kózin oıata bilý ekiniń biriniń qolynan kele bermeıtini anyq. Al, sazgerlikpen qosa poezıany janyna serik etip, án tilep turǵan tebirenisti jyrlardy yrǵaqqa aınaldyrý Qazybektiń bala kezdegi talpynysynan bastalǵan. Onyń ónerge beıimdigi 1968 jyly Shymkent pedagogıkalyq mádenıet ınstıtýtyna alyp keldi. Sodan beri Qazybektiń ómir joly mádenıet salasymen bite qaınasyp keledi. Alǵashqy «Qaıdasyń, meniń Baıanym» atty áni kezinde aýyl jastarynyń súıip tyńdaıtyn ánine aınalyp edi. Qazir elýden asa án men terme-tolǵaýlardyń avtory. Sonymen birge jetpisten asa ánge mátin jazdy. Qazekeń sózin jazǵan Marat Omarovtyń «Baq qusym» ánin qazir sahnalarda «MuzArt» toby kelistire oryndap júr. Kópshiliktiń kóńil túkpirinen oryn alǵan syrly ánderi teleradıodan da jıi berilip turady. 1998 jyly oblystyq sazgerlerdiń «Úkilim-aı» atty teleradıo konkýrsynda júldeli úshinshi oryndy ıelendi. 2010 jyly «Óner» baspasynan «Án áldılegen álem» atty el ishinen taraǵan tańdaýly ánderi men tolǵaýlary, termeleri men ózge de sazgerlerdiń ánderine jazylǵan óleńderiniń basyn quraǵan kitaby jaryq kórdi.
San qyrly óner ıesi shyǵarmashylyǵyn shyńdaı júrip, aýdanda jaýapty qyzmetterdiń tizginin de ustady. Aýdandyq «Molshylyq úshin» gazetinde jýrnalıs, aýdandyq bilim bóliminde ádisker boldy. Til janashyry retinde «Qazaq tili» qoǵamyn basqardy. Aýdandyq keńestiń depýtaty, máslıhattyń uıymdastyrý-quqyqtyq bóliminiń meńgerýshisi, aýdandyq mádenıet bóliminiń bastyǵy, aqparat jáne mádenıet, jastar isi bóliminiń meńgerýshisi sıaqty qyzmet satylarynan ótti. Qazybektiń osy qyzmetterde júrgen ýaqytynda shyndyq úshin shyryldap, ádildik úshin arpalysqan kezderin de bilemiz. Kúndelikti ómirde kezdesetin keleńsizdik, kópe-kórneý bura tartý sıaqty adamı jat qylyqtarǵa tabandap qarsy tura bildi.
Qazybektiń mádenıet pen óner, ádebıet salasyndaǵy eńbekteri eskerýsiz qalǵan emes. Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń múshesi atandy. Aýdan, oblys ákimderiniń Alǵys hattarymen marapattalyp, «Ońtústik Qazaqstan oblysyna sińirgen eńbegi úshin» medalin óńirine qadady. Mine, 2003 jyldan beri taban aýdarmaı Sholaqqorǵandaǵy A.Jubanov atyndaǵy saz mektebinde shákirt tárbıelep keledi. Ónegeli otbasy ıesi. 8 ul-qyzdy tárbıelep ósirgen ardaqty áke, 13 nemereniń atasy.
Qazekeń jaıly jazarda sonaý bala shaqtaǵy kóńil túkpirinde qalǵan oqıǵa emis-emis oıǵa oralady. Marqum ákem ádebıet pániniń mamany bolǵandyqtan, arakidik maqala jazyp turatyny bar-tyn. Sodan shyǵar, úıge kún qurǵatpaı gazet-jýrnaldar aǵylyp jatatyn. Ásirese, «Qazaq ádebıeti» gazetiniń árbir sanyn qalt jibermeı oqý onyń qalyptasqan daǵdysy edi. Birde osy gazettiń jarty betin ala sýretimen Qazybek Myńjannyń óleńderi jarıalandy. Ákem rýhanı pikirles dosynyń jańa jyrlaryn bir demmen oqyp shyqty. Rızalyǵyn júzi ańǵartqandaı, tolqynysty keıipte biraz otyrdy. Gazetti qoıǵan boıda, álgi óleńi bar betti aqtara bastadym. Taptym da oqýǵa kiristim. Iirimge toly oı, jumyr uıqas janymdy birden baýraı jóneldi. Bul Qazybek Myńjannyń sol kezdegi jas aqyndardyń respýblıkalyq «Jiger» festıvaline usynǵan toptama óleńderi edi. Sodan beri onyń jylt etken jyrlaryn oqyp, júrek tebirenter ánderine elitip óstik. Ákeı ómirden ozsa da, Qazekeńmen aradaǵy rýhanı baılanys selkeýlengen emes. Qaıta kórgen boıda qushaǵyna tartyp, keıbir aǵa býyn aǵalar syqyldy arzan sózin aqyldylyqqa balamaı, estilershe tereńnen tartyp sóz qozǵaıtyny únemi janyńdy jadyratady.
Derekkóz: okg.kz
