الەمدىك دەڭگەيدە ەنەرگيانى ۇتىمدى پايدالانۋ كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالدى. ەنەرگيانىڭ  باسقا دا كوزدەرىن، سانالۋان تۇرلەرىن پايدالانۋدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى قالىپتاستىراتىن ءوندىرىستىڭ جاڭا ستراتەگيالىق سالالارى پايدا بولدى.

بۇل رەتتەن العاندا، استانادا وتكىزىلەتىن «ەكسپو-2017» كورمەسى تاقىرىبىنىڭ وزەكتىلىگى ارتا تۇسپەك. بۇل ماسەلە بويىنشا ەلىمىزدىڭ «جاسىل» ەكونوميكانىڭ دامۋىنداعى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ بىرىنە اينالۋ مۇمكىندىگى بار. 

سەبەبى، كورمە وسى باعىتتاعى ەڭ وزىق، ەڭ مىقتى جاڭارتىلعان تەحنولوگيالاردى ءبىر الاڭعا جينايدى. ياعني، بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ سالاسىنداعى جارقىراعان جاھاندىق وقيعا بولماق، «جاسىل» ەكونوميكانىڭ بولاشاقتاعى دامۋىنا جانە جاڭارتىلعان، باسقا قۋات كوزدەرىن پايدالانۋدا جاڭا تىنىس بەرەدى. «ەكسپو-2017» ءىس جۇزىندە بۇرىنعىدان دا سەنىمدى جانە تەپە-تەڭدىكتى قالىپتا ۇستايتىن بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن الەمگە جاريالايتىن حالىقارالىق ماڭىزدى شارا بولاتىنىنا سەنىمدىمىن.

ال، جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە، سونىڭ ىشىندە ل.ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۆرازيالىق ۇلتىق  ۋنيۆەرسيتەتىنە كەلسەك، ءبىزدىڭ بارلىعىمىز ءۇشىن «ەكسپو-2017» عالىمدار مەن مامانداردىڭ جاھاندىق قارىم-قاتىناس الاڭىنا اينالىپ قانا قويماي، ءىس جۇزىندەگى جانە عىلىمداعى زەرتتەۋلەردىڭ ريەۆوليۋسيالىق قارقىندى قادامى بولماق»، - دەيدى «استانا ەكسپو-2017» قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، ل.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ مىرزا.

مىسالعا العاندا، كورمە بارىسىندا، ودان سوڭ جاڭا عىلىمي ترەندتەر، جوبالار، ماماندىقتار پايدا بولادى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەگى «قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى باسقارۋ جانە ينجينيرينگ» كافەدراسىندا ءقازىردىڭ وزىندە ءبىرقاتار باعىتتاردا زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.  اتاپ ايتاتىن بولساق – قازاقستان لاندشافتارىن كليماتتىڭ وزگەرۋلەرىن ەسەپكە الا وتىرىپ، ونىڭ ونىمدىلىگىنە جانە سىيىمدىلىعىنا ەكولوگيالىق باعا بەرۋ، «جاسىل» قۇرىلىستاردىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارى، جىلۋ بەرۋ جۇيەسىندە ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىن جىلۋ ۇرلەگىشتەردى پايدالانۋ جانە باسقا دا باعىتتاردا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلۋدە.   

وسى رەتتە، «جاسىل ەكونوميكا»، «ەنەگريانىڭ بالاما كوزدەرى» دەگەن سياقتى قولدانىسقا ەندى ەنىپ جاتقان ۇعىمدارعا تۇسىنىك بەرە كەتكەن ءجون. قازىرگى كەزدەگى ءومىردىڭ شىندىعى بارلىعىن، بۇكىل الەمدىك ەەكونوميكانى «جاسىل» ەكونوميكانىڭ ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى جاعىنا بۇرىلۋعا ماجبۇرلەۋدە. بۇل كليماتتىڭ وزگەرۋىنە جانە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن الشاقتاۋعا بايلانىستى. «جاسىل دامۋ» يدەياسى قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىلىعى بولىپ تابىلادى. 2013 جىلدىڭ 30 مامىرىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل» ەكونوميكاعا ءوتۋى تۋرالى كونسەپسياسى» بەكىتتى. بۇل ەڭ الدىمەن – كۇن كوزىنىڭ قۋاتى، جەلدىڭ، جەر استىنىڭ قىزۋى ەنەرگياسى، بيوجانارماي، سونداي-اق ەلەكتر ەنەرگياسىن ۇنەمدەپ جانە ونىڭ شىعىنىن بىرنەشە ەسەگە تومەندەتەتىن جاڭارتىلعان ەنەرگيا ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى سياقتى ەنەرگيا كوزدەرىن جاڭارتۋعا قاتىستى جۇمىستار.  

مىسالى، جاپونيا ءبىر كەزدەردە ەكونوميكالىق داعدارىسقا جاۋاپ رەتىندە وتكەن عاسىردىڭ 50 جىلدارىندا باسقا، ەكونوميكانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق سالالارىنا بەت بۇرعان بولاتىن، ءسويتىپ ارادا ون ەكى جىل وتكەندە ەلەكتروندىق ءوندىرىس سالاسىندا الەمدىك كوشباسشىعى اينالدى.

بۇل تۇرعىدان كەلگەندە، «ەكسپو-2017» كورمەسى دە ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ءۇشىن اسا قاجەتتى داعدارىسقا قارسى جوبا بولاتىندىعىنا سەنەمىن. 

«ايقىن» گازەتىندە جاريالانعان «استانا ەكسپو-2017» قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، ل.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ مىرزانىڭ سۇحباتى نەگىزىندە ازىرلەگەن: دارحان مۇقانتەگى