كەشە ەلباسى تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ قۇرامى بەلگىلى بولدى. ۇزىن-سانى 75 مۇشەدەن تۇراتىن كوميسسيا ەرتەڭ ءوزىنىڭ العاشقى وتىرىسىن وتكىزەدى. مۇشەلەرىنىڭ باسىم بولىگىن شەنەۋنىكتەر مەن دەپۋتاتتار، بۇعان دەيىن جەردى ساتۋ مەن جالعا بەرۋدى قوس قولداپ كەلگەندەر قۇراعانىمەن، جەر رەفورماسىنا بەلسەندى تۇردە قارسىلىق كورسەتكەن بىرنەشە ازاماتقا دا كوميسسيادان ورىن بۇيىرىپ وتىر. كەلەلى كەڭەستىڭ الدىنا قويىلىپ وتىرعان مىندەت – ايقىن. ەلدى دۇرلىكتىرگەن جەر داۋىن بارلىق تاراپتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنداي ەتىپ شەشۋ.

ال، كوميسسيانىڭ قۇرىلۋى مەن الداعى جۇمىسىنا قاتىستى جۇرتشىلىقتىڭ وي-پىكىرى ءار الۋان بولىپ وتىر. بىرەۋلەر ونىڭ جۇمىسىنا زور ءۇمىت ارتسا، ەندى ءبىرى جەر ساۋداسىنا قاتىستى داۋ-دامايدى باسۋعا باعىتتالعان كەزەكتى ويىن دەۋدە. وسى رەتتە كوميسسيا قۇرامىنا وتكەن بەلسەندىلەر مەن سىرتتان باقىلاۋشى ءبىرقاتار ازاماتتىڭ ۇستانىمدارىن ورتاعا سالعاندى ءجون كوردىك.

كوميسسيا قۇرامىنا ەنگەن تانىمال زاڭگەر، وسى جەرگە قاتىستى داۋ-دامايدىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن قوعام بەلسەندىسى ماقسات ءىلياس ۇلى كوميسسيانىڭ جۇمىسى تۋرالى ازىرگە قانداي دا ءبىر پىكىر بىلدىرۋگە ەرتە ەكەنىن ايتادى.

-كوپتەگەن ازاماتتار، جۋرناليستەر ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ قۇرامى تۋرالى، وندا ءبىزدىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىمىزدى سۇراپ، كوميسسياعا سەنۋگە بولا ما، بولماي ما دەگەن سياقتى كوپتەگەن سۇراقتار قويىپ جاتىر. مەنىڭ ايتارىم، الدىمەن كوميسسيانىڭ ەرتەڭ وتەتىن ءبىرىنشى جينالىسىنا قاتىسىپ كورەيىك. ءوز پىكىرلەرىمىزدى، تالاپتارىمىزدى ورتاعا سالايىق، كوميسسيانىڭ رەگلامەنتىمەن تانىسايىق. سودان كەيىن عانا بەلگىلى ءبىر وي، پىكىر، تۇجىرىم ايتۋعا بولادى، - دەيدى ول.

بەرىك ءابدىعالي، ساياساتتانۋشى:

كوميسسيانى قۇرامىنا ءار تاراپتاعى ادامداردىڭ ەنۋىنە قاراپ-اق جاقسى باعالاۋعا بولادى. ونىڭ قۇرامىنا تەك قانا ءتۇرلى ساياسي پارتيا وكىلدەرى عانا ەنىپ وتىرعان جوق، تانىم-تۇسىنىگى، ۇستانعان پىكىرلەرى ءار الۋان ازاماتتار ەنىپ وتىر. مەن وسى وقيعا الداعى ۋاقىتتاعى ۇكىمەت پەن ازاماتتىق قۇرىلىمداردىڭ بىرلەسىپ اتقاراتىن جۇمىستارىنا باستاۋ بولادى دەپ ويلايمىن. ناقتى كورىپ وتىرعانىمىز، ءقازىر ۇكىمەت جانىنان جەر ماسەلەسى جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس قۇرىلدى. ياعني، قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ ايتقانى جۇزەگە استى.

الايدا، مەن جەر ماسەلەسىندە ورتاق كەلىسىم تابىلاتىنىنا 100 پايىز كەپىلدىك بەرە المايمىن. ويتكەنى، بۇل جەردە ءتۇرلى پوزيسيالار توعىسىپ وتىر. بىرەۋلەر اقىلعا قونىمدى دۇنيەلەردى ايتسا، ەندى ءبىرى تەك ەموسياعا ەرىك بەرۋدە. ال، ەندى ءبىر ازاماتتار ماسەلەنى تەك كوممەرسيالىق پايدا تۇرعىسىنان قاراپ وتىر. تاعى باسقا دا كوزقاراستار بار. بارلىعى ۇكىمەتتىڭ حالىقتىڭ ەركىن قاناعاتتاندىرۋعا قانشالىقتى نيەتتى ەكەنىنە، ونىڭ حالىققا قالاي قانشالىقتى قادام جاسايتىنىنا، ساراپشىلاردىڭ كوميسسيا مۇشەلەرىن قانشالىقتى سەندىرە الاتىنىنا بايلانىستى. بۇل جەردە ۇكىمەت كوميسسيادا ايتىلاتىن بارلىق پىكىرلەردى تىڭداپ شىعۋى قاجەت. ال، كوميسسيا مۇشەلەرى تەك ءوز ايتقاندارىندا عانا تۇرماي، قوعام يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن ورتاق مامىلەگە كەلۋى كەرەك.

ەرلان سايروۆ، ساياساتتانۋشى:

قۇرامىنا ايدوس سارىم، دوس كوشىم، مۇحتار شاحانوۆ ەنىپ وتىرعان كوميسسيا ءۇمىت سىيلادى. قوعام تالابىنىڭ ءبىرقاتارى ەسكەرىلدى. الايدا، كوميسسيا قۇرامىنا كوبىنەسە تەك ورىنداۋشى لاۋازىمداعى ازاماتتار ەنىپ وتىر. بۇل ءبىرشاما كۇدىك تۋعىزادى. مەنىڭشە، ۇرىستا تەپە-تەڭدىك ماسەلەسى قيىن بولادى. سوعان قاراماستان، بۇل العا جىلجۋ بپ سانالادى، سەبەبى قوعام مەن مەملەكەت اراسىندا دياوھلوگ قۇراتىن الاڭ پايدا بولدى.

سونىمەن بىرگە، وسى جەردە بىرنەشە سۇراق تۋادى. مىسالى، مەملەكەت مۇنداي ديالوگقا قانشالىقتى دايىن، قوعام حالىقتىڭ تالابىن قورعاۋعا قانشالىقتى دايىن؟ ياعني، ەگەر كوميسسيا جۇمىسى تابىستى بولسا، وندا بەلگىلى ءبىر ديالوگ قۇراتىن ينستيتۋت تا پايدا بولادى. بۇل جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە العاش رەت ورىن الىپ وتىرعانىن ايتۋ كەرەك.

ماكس بوقايەۆ، «ارلان» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمىنىڭ ءتوراعاسى (اتىراۋ):

بىرىنشىدەن، بۇل پرەزەنتاسيالىق كوميسسيا ەمەس، ويتكەنى مۇندا قوعامنىڭ ءتۇرلى وكىلدەرى ەنىپ وتىر. جەر – قوعامنىڭ بارلىق مۇشەسىنە قاتىستى تاقىرىپ. ەكىنشىدەن، مەنىڭ ويىمشا كوميسسيا باسقاشا ادىسپەن جاساقتالۋ كەرەك ەدى. ياعني، كوميسسياعا وتۋگە قوعام مۇشەلەرى وزدەرى مۇددەلىلىك تانىتۋى ءتيىس ەدى. ول ءۇشىن سايلاۋ وتكىزۋدىڭ قاجەتى جوق. مەن كەزىندە «ءوندىرۋشى سالاداعى جاريالىلىق باستاماسى» دەگەن جوباعا قاتىسقانمىن. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جانىندا ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلدى. كوپ داۋ-داماي، قايشىلىقتار بولدى. مەنىڭ ويىمشا سول كوميسسيا جۇمىسىنداعى ادىستەردى مۇندا دا قولدانۋعا بولاتىن سياقتى.

وسىلاي دەگەن ماكس بوقايەۆ بۇگىن «فەيسبۋك» الەۋمەتتىك جەلىسىندە ءوزىنىڭ بۇل كوميسسيا قۇرامىندا جۇمىس ىستەۋگە كەلىسپەيتىنىن، كوميسسيا قوعامنىڭ ەركىن بىلدىرەتىن ءتيىمدى تەتىك ەمەستىگىن مالىمدەدى.

مۇحتار تايجان، ەكونوميست:

كوميسسيا قۇرامىنا ەنگەن ازاماتتاردىڭ ءتىزىمى – وسى. بۇگىنگى جاعدايدا وسىمەن كەلىسۋگە تۋرا كەلەدى. وندا «نۇر وتاننىڭ» دا، باسقا پارتيالاردىڭ دا وكىلدەرى، مينيسترلەر دە، وپپوزيسيونەرلەر دە، ازاماتتىق بەلسەندىلەر دە بار. كوميسسيا قۇرامىنان جەر ماسەلەسىنە قاتىستى بەلسەندىلىك تانىتقان ماكس بوقايەۆ پەن ماقسات نۇرىپبايەۆتى كورىپ، ءبارىمىز قۋاندىق. مەن كوميسسيا كونسترۋكتيۆتى جۇمىس ىستەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

ءبىرىنشى كەزەكتە كوميسسيا بىرنەشە قالادا وتكەن ميتينگتەردە ايتىلعان تحالىقتىڭ تىلەگىن زاڭدىق نەگىزدە جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. جەر تەك قازاقستان ازاماتتارىنا ءتيىستى بولۋى قاجەت. وندا دا ناقتى سول جەردە جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار يەلەنۋى كەرەك. مۇنى پرەزيدەنت تە ايتقان بولاتىن. ياعني، حالىققا ۇنامايتىن زاڭنىڭ بىزگە قاجەتى جوق.

كوميسسيانىڭ مىندەتى – جەرگە تونگەن ءقاۋىپتى زاڭ نەگىزىندە قورعاۋدى جۇزەگە اسىرۋ.   تەك وسىلاي عانا حالىققا بارلىعىن تۇسىندىرۋگە، وسى ماسەلەگە قاتىستى ورىن العان نارازى كوڭىل-كۇيدى سەيىلتۋگە بولادى.

مەن كوميسسيا قۇرامىندا جۇمىس ىستەۋگە ءازىرمىن جانە وعان مورالدىق قۇقىم بار. ونداعى 75 ادامنىڭ بارلىعى بىردەي كوميسسيانىڭ «قارا جۇمىسىن» ىستەيدى دەي المايمىن. ناقتى زاڭدىق تۇسىنىكتەر مەن ۇعىمدار قالىپتاستىرۋدا ساراپشىلاردىڭ ەڭبەگى ماڭىزدى. مەن ءوز باسىم استانادا پاتەر جالداپ، ماڭىزدى جۇمىس اياقتالعانشا قانشا ۋاقىت تۇرۋ قاجەت بولسا سونشا ۋاقىت بولۋعا دايىنمىن.

ازىرلەگەن: دارحان مۇقانتەگى