ءار اي سايىن اكىمدەردىڭ رەيتينگىنە كوز جۇگىرتۋ ادەتكە اينالدى. ءساۋىر ايىندا قاي وبلىس اكىمى ءونىمدى جۇمىس ىستەدى نەمەسە قوعامنىڭ ىشكى ماسەلەسىنە ارالاسىپ، قانداي دا ءبىر ناتيجە شىعارۋعا كۇش سالدى؟
ءساۋىر ايى قاربالاسقا تولى بولسا دا، اكىمدەر ءوز ىرعاعىنان اينىعان جوق. استانانىڭ تورىنە كەلىپ، ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرى مەن جالپىلاما ەسەپتەرىن زىرىلداتىپ وقىپ شىعىپ، مويىندارىنان ءبىر جۇك تۇسكەندەي ەلىنە ورالعان. ءتىپتى، وزدەرىن بۇقارانىڭ اراسىندا ءجۇرىپ، تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاعانداي سەزىنگەندەي. الايدا، ءساۋىر ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرى ەلىمىزدىڭ وبلىس ورتالىقتارىندا «جەر كودەكسىنە» ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە قارسى وتكەن ميتينگىلەر اكىمدەردىڭ تىنىشتىعىن الدى دەسە بولادى.
سونىمەن، «ساياسات-Monitoring» توبى جاريالاعان كەزەكتى رەيتينگ نە دەيدى؟ ارنايى جۇرگىزىلگەن جابىق ساۋالناما بويىنشا 28 ساراپشىدان، قوعام قايراتكەرلەرى مەن بلوگەرلەردەن، ساياسيتەحنولوگتار مەن جۋرناليستەردەن جاۋاپ الىنعان.
ءبىرىنشى ورىندا الماتى وبلىسى اكىمى اماندىق باتالوۆ مىرزا تۇر. باتالوۆ مىرزا ءساۋىر ايىندا بىرنەشە باسقوسۋ وتكىزگەنى ءمالىم. سونىڭ ءبىرى قىتايلىق دەلەگاسيانى قابىلداپ، «دوستىق» باعى جوباسىن تالقىعا سالدى. ودان سوڭ اكىم ىسساپارمەن شىڭجاڭعا بارىپ، ءوڭىردىڭ ينۆەستيسيالىق مۇمكىندىكتەرىن كورسەتىپ، ءبىرقاتار مەموراندۋم قۇجاتىن ارقالاپ كەلدى. الماتى وبلىسىنىڭ جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋى زاڭدى دا. سەبەبى، وبلىستىڭ شەكارالىق ورنالاسۋى سونى تالاپ ەتەدى. ونىڭ ۇستىنە مامىر ايىنىڭ سوڭىنا تامان وتەتىن ينۆەستفورۋمدا بار باسىمدىق اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تۋريزمگە تۇسپەكشى. ايماق بيلىگى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن ۇنەمى جاريالاۋدان جالىققان ەمەس. اتاپ ايتقاندا، باۋ-باقشا اۋماعى 20 مىڭ گا، ءىرى قارا 1 ملن باسقا ارتسا، الداعى ۋاقىتتا 9 متف قۇرىلىپ، جىلىجاي كەشەنى سالىنباقشى. ال تۋريزمگە بايلانىستى 11 تۋريستىك جوبا ىسكە كىرىسكەن.
ەكىنشى ورىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ. بۇل اكىمگە جۇكتەلگەن نەگىزگى تاپسىرما ەكسپو-2017 اۋقىمدى شاراسىنا دايىندىقتى پىسىقتاپ، قالانىڭ دامۋىنا كوڭىل ءبولۋ. ەلباسىنىڭ ءوزى وتكەن ماجىلىستە باس قالانىڭ ايماقتار اراسىندا ەكونوميكالىق كورسەتكىشى ءوسىپ وتىرعانىنا توقتالىپ، شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولايلى كليمات دەگەن بولاتىن. 2015 جىلى استانادا 18 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلىپ، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە دونور رەتىندە قارجى قۇيىپ وتىرعان كورىنەدى. سوندىقتان دا پرەزيدەنت: «ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارى وسىعان تەڭەسۋ كەرەك» دەپ اتاپ وتكەن.
ءۇشىنشى ورىنعا رەسپوندەنتتەر الماتى قالاسى اكىمى باۋىرجان بايبەكتى قۇپ كورەدى. جاقىندا ەلباسىنىڭ الماتى قالاسىنا كەلىپ، ءبىرقاتار تاپسىرما بەرىپ كەتۋىنىڭ ءوزى، قالا بيلىگى شەشىمدەرىن قولداۋ ءۇشىن قوعامدىق كەڭەستىڭ جۇمىسىنا قان جۇگىرۋىنىڭ ءوزى اكىمنىڭ قىزمەتىن جانداندىرعان.
ال ءتورتىنشى ورىنعا جايعاسقان قىزىلوردا وبلىسى اكىمى قىرىمبەك كوشەربايەۆ ءساۋىر ايىندا تۇرعىن ءۇي، ونەركاسىپ، مەملەكەتتىك باعدارلاما ماسەلەسىنە كوڭىل بولگەن. ايماقتا 5 كوپقاباتتى ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالىپ، 5 تۇرعىن ءۇي كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ مالىمەتىنشە، وبلىستا ەكى جىلدا باسپانا كەزەگىنە تۇرعانداردىڭ سانى 41 پايىزعا ازايعان. بۇدان بولەك اكىم «ەگىن القابى كۇنىنە» قاتىسىپ، اگرارلىق سالانى دامىتۋ ءۇشىن قازۇاۋ رەكتورىمەن مەموراندۋمعا قول قويعان. سونداي-اق اكىمنىڭ «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باسشىسى ءو.شۇكەيەۆپەن بىرگە تاۋ-كەن بايىتۋ «شالقيا» كەن ورنىنا بارۋى، جەرلەستەرىمەن بىرگە ءانشى باتىرحان شۇكەنوۆتى ەسكە الۋ شاراسىنا قاتىسۋى ونىڭ حالىق الدىنداعى بەدەلىن كوتەرگەن سىڭايلى. ەڭ باستىسى، جەردىڭ جالعا بەرۋىنە قارسىلىق تانىتقان حالىقپەن كەزدەسىپ، ولاردىڭ الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋىنە تۇسىنىستىكپەن قاراعان جالعىز اكىم – كوشەربايەۆ بولدى.
بەسىنشى ورىندا اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعايەۆ. اكىم ءساۋىر ايىنىڭ باتىرىنا اينالعانداي. ول «جەر كودەكسىنە» ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە نارازىلىعىن بىلدىرگەن حالىقپەن الاڭدا كەزدەسىپ، بەيبىت تۇردە تاراۋىنا كۇشىن سالدى. ايتا كەتۋ كەرەك، 2013 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى كەزىندە «جالپاقتال» اۋىلىنداعى نارازىلىق ميتينگىنىڭ تۇتانىپ كەتپەۋىن قاداعالاعان بولاتىن.
ال ساۋالنامانىڭ نەگىزگى توبىن اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپاربايەۆ باستاپ تۇر. ونىڭ شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدە سويلەۋ كەرەكتىگىن ايتقانىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟ الايدا، حالىق اكىمنىڭ جەرگە قاتىستى تۇيتكىلگە ەش پىكىرىن بىلدىرمەگەنىن ايتقان ەدى. ءبىراق بۇل كۇندەرى ساپاربايەۆ استانا قالاسىندا ءىسساپاردا بولعان كورىنەدى.
سول سياقتى سەگىزىنشى ورىنداعى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكبايەۆ سۋار-عا ىسسپارمەن بارىپ، بوس جاتقان جەردى يگەرۋگە بايلانىستى جوبانى ىسكە قوستى. «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باسشىسى شۇكەيەۆپەن بىرگە ورتا ازياداعى «بۋرنوە سولار-1» ءىرى كۇن ەلەكترستانسياسىن ارالاۋى دا اكىم جۇمىسىن قورىتىندىلايدى.
ال باتىس قازاقستان وبلىسىنا اكىم بولىپ سايلانعانىنا كوپ ۋاقىت وتە قويماعان التاي كولگىنوۆتىڭ اقپاراتتىق بەلسەندىگىلى جوعارى. ونىڭ جۇمىس ورىندارىنا كامەرا قويىپ، قاتاڭ قاداعالاۋدى ۇسىنعانى ەستە. كوپشىلىك جۇرت مۇنى جاڭادان كەلگەن اكىمنىڭ ادەتتەگى «اۋرىنا» بالايدى. دەسە دە، ازىرگە جاڭا اكىمنىڭ ايتارلىقتاي تىندىرعان شارۋاسى جوق.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرمۇحامەد ابدىبەكوۆ بولسا، «Karaganda Invest-2016» ينۆەستيسيالىق فورۋمىنىڭ ويداعىداي وتۋىنە اتسالىستى. ناتيجەسىندە جەرگىلىكتى بيلىك 8 مەموراندۋمعا قول جەتكىزىپ، ءبىرقاتار ينۆەستيسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويدى.
رەيتينگتىك كەستەنى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ اياقتاپ تۇر. ايماقتىڭ جاڭا باسشىسى قىزمەتىنىڭ العاشقى ايىندا اۋداندارمەن تانىسىپ، وبلىستىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن ەكىباستۇز، اقسۋ قالالارىندا ءاۋىس-تۇيىس جاسادى. جاڭا اكىمنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى انىقتالماعان سوڭ، ازىرگە كەسىمدى باعا بەرۋ قيىن.
