فانتاستيكا الدە ميستيفيكاسيا ما؟

بارلىق ۇزاق جاساۋشىلار عاسىر جاساپ، رەكورد جاسايتىن. بۇل جولى لي سينيۋن رەكوردتى جاڭارتتى. بۇل ازامات 256 جىل ءومىر سۇرگەن، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz.

بۇل جاعدايدىڭ تاريحىن عالىمدار مەن جۋرناليستەر ابدەن زەرتتەگەن. جازعان. جاريالاعان. ماسەلەن، 1930 جىلى New York Times گازەتىندە چەنگدۋ ۆۋ چۋنگ-سزە ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى 1827 جىلعى جۇڭگو يمپەرياسىنىڭ ۇكىمەتتىك جازباسىن تاۋىپ، لي ءسينيۋندى 150 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاعان.  سونداي-اق 1877 جىلى ناLifter.com.ua. Day.Az-كە سىلتەمە جاساپ ازاماتتى 200 جاسىمەن قۇتتىقتايدى.

1928 جىلى New York Times-تىڭ ءجۋرناليسى لي سينيۋن تۋرالى كوپتەگەن قارتتاردان بالا كەزدەن ەستىگەنىن، ءوزى ەر جەتىپ، ەسەيگەندە دە ول قارتتىڭ امان ەكەنىن جازدى.

لي سينيۋن  ەمدىك شوپتەر ساتۋشى بولدى.

ۇزاق ءومىر جاساۋشى ازامات 10 جىل بويى تاۋدا جيناعان ەمدىك دارىلەرى ۇزاق ءومىر سۇرۋگە ىقپال ەتەتىن بىلەدى. ءسويتىپ 40 جىل بويى شوپتەرمەن ديەتاعا وتىرادى. ول مىسالى، تەك كاكلينچجي، گودجي جيدەكتەرى، جابايى جەنشەنەم سياقتى شوپتەرمەن تاماقتاناتىن. 1749 جىلى 71 جاسىندا جاۋىنگەرلىك ونەردى وقىتۋشى رەتىندە جۇڭگو اسكەرىنە قوسىلدى. لي 256 جىلدىڭ ومىرىندە 23 رەت ۇيلەنىپ، 200-دەن استام بالانىڭ اكەسى بولدى.

لي بالا كەزىنەن وقۋعا، جازۋعا جانە شوپتەردى جيناۋعا قۇمار بولعان. ول 10 جىلدىڭ ىشىندە گانسۋ، شانسي، تيبەت، اننامە، سيامە جانە ءمانچجۋريدى ارالاپ ۇلگەردى.

ول العاشقى  ءجۇز جىل ومىرىندە دارىلىك شوپتەردى جيناۋمەن جانە ساتۋمەن اينالىستى. سوسىن شوپتەردى ساتۋدى جالعاستىرا بەردى. سونىمەن بىرگە،  لينچجي، المۇرت، جابايى جەنشەن، حي شۋ ۆۋ جانە گوتۋ كولا شوپتەرىن ساتقان. جانە وسى شوپتەر مەن كۇرىش شارابىن ءىشىپ ءومىر ءسۇردى.

ول جالعىز ەمەس.

ءليدىڭ شاكىرىتتەرىنىڭ ءبىرىنىڭ ايتۋىنشا، ول ءبىر كەزدەرى 500 جىلدان استام ءومىر سۇرگەن ەر ادامدى كەزىكتىرگەن. ول سيگۋن تىنىس الۋ جاتتىعۋلارىن ۇيرەتىپ، ءومىرىن ۇزارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرنەشە ديەتالىق ۇسىنىستار بەرگەن.

لي كوز جۇمار الدىندا ءوزىنىڭ اتاقتى ءسوز تىركەسىن ايتتى:

«مەن بۇل الەمدە ىستەۋىم كەرەك نارسەنىڭ ءبارىن جاسادىم. مەن ەندى ۇيىمە قايتامىن»

بۇل سوزدەر ۇزاق تا باقىتتى ءومىر ءسۇرۋدىڭ قۇپياسىن اشا الادى ما؟ ءبىر قىزىعى ءبىز  زاماناۋي وركەنيەتتى الەمدە جاس، ءومىر ءسۇرۋ ماسەلەسىن جوعارى تەحنولوگيالىق ينفراقىزىل قۇرىلعىلاردىڭ جانە قازىرگى زامانعى دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ كومەگىمەن شەشۋگە تىرىسامىز.

ۇزاق ءومىر سۇرگەن ادامنىڭ قۇپياسى مىنە:

بىردە ليدەن ونىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋىنىڭ قۇپياسىن سۇراعاندا بىلاي دەپ جاۋاپ بەرىپتى:

«جۇرەكتى تىنىشتىقتا ۇستاۋ كەرەك، تاسباقا سياقتى وتىرىپ، كوگەرشىن سياقتى سەرگەك ءجۇرىپ، كۇزەتتەگى ارلان سياقتى ۇيىقتاۋ كەرەك».

لي جان الەمىنىڭ تىنىشتىعىن ساقتاپ، تىنىس الۋ جاتتىعۋلارىن جاساعان. ونىڭ تاماقتانۋ ديەتاسىنىڭ دا ۇزاق ءومىر سۇرۋىندە ايىرىقشا ءرول اتقارعان. ءبىر تاڭ قالارلىعى، جەر بەتىندەگى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋشى ادام ءوز اقىلىن ۇنەمى قالىپتا ۇستاعان.

بۇعان سەنۋ نەلىكتەن قيىن؟

ادامدار نەگىزىنەن ورتاشا جاس 65 جىل ءومىر سۇرەدى، 100 جاساعاندار وتە سيرەك، ءتىپتى سەنۋ قيىن. ال ەندى، قاراڭىز، ءبىر ادام 200 جىلدان ارتىق ءومىر ءسۇرىپ وتىرسا، ارينە ءتىپتى سەنۋ قيىن.

ءبىز جۇمىس گرافيكاسىمەن ءومىر سۇرمەيتىن، كرەديتەگى قارىزدارمەن ءىسى جوق، قالالىق لاستانعان اۋامەن تىنىستامايتىن، دەنە جاتتىعۋلارىمەن جۇيەلى ءارى تۇراقتى اينالىساتىن، قانت، ۇن سياقتى اس ونىمدەرىن تۇتىنبايتىن ادامدار بار ەكەنىن ايتقىمىز كەلەدى.

ولار مايلى ەت، ءتاتتى دەسەرت جانە گمو قوسىلعان اس ونىمدەرىن جەمەيدى. تەمەكى تارتپايدى جانە الكوگولدى ىشىمدىك ىشپەيدى. ولار وتە پايدالى ازىق-تۇلىكتەر مەن ەمدىك وسىمدىكتەردى پايدالانادى، سول سەبەپتى ولاردىڭ يممۋندىق جۇيەسىن كۇشەيتەدى.

سونداي-اق، ولا وزدەرىنىڭ بوس ۋاقىتىن تابيعاتتا وتكىزەدى. مەديتيرۋيا جانە تىنىس الۋ تەحنيكالارىنا، پسيحولوگيالىق، فيزيولوگيالىق جانە ەموسيالىق ساۋلىقتارىنا تاجىريبە جاساپ جۇرەدى.

ولاردىڭ دەنساۋلىقتارى كۇشتى. ولار كۇن استىندا كوپ ۋاقىت وتكىزەدى. ءبىز كۇنگە قىزىدىرىنىپ دەمالسا، جاسارىپ قالعانداي سەزىنەمىز، جانە مۇنى «دەمالىس» دەپ اتايمىز. ەلەستەتىپ كورىڭىزشى، ءومىر بويى تاۋدا دەمالىپ، كۇنگە قىزدىرىنىپ، پسيحولوگيالىق، رۋحاني جانە فيزيكالىق ىگىلىكتەرىن باستى نازاردا ۇستايدى.

ەگەر جانىمىز بەن تانىمىزگە دۇرىس قاراپ، كۇتىنسەك، ءبىزدىڭ قانشا جاسايتىنىمىزدى كىم بىلەدى؟!