ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى 26 ماۋسىمدا قاراعاندى وبلىسىنىڭ بالقاش قالاسىندا جانە گۇلشات ەلدى مەكەنىندە قولدان جاسالعان جارىلعىش قۇرىلعىنى قولدانۋ ارقىلى تەررورلىق اكتىنى جوسپارلاعان راديكالدى توپتىڭ ءىس-قيمىلىنىڭ جولى كەسىلگەنىن حابارلادى. تەررورلىق اكتىنى دايىندادى دەگەن كۇدىكپەن اتالعان توپتىڭ 5 مۇشەسى قاماۋعا الىندى. گۇلشات كەنتىندە قىلمىسكەرلەردى ۇستاۋ بارىسىندا تەررورشىلاردىڭ بىرەۋى ءوز-وزىن جارىپ جىبەرىپ، العان جاراقاتتاردان كوز جۇمدى. ابىروي بولعاندا باسقا قۇرباندار مەن زارداپ شەككەندەر جوق.
«قاراعاندى وبلىسىنداعى تەررورشىلار ءىسى» بويىنشا جاۋاپقا تارتىلعانداردىڭ بارلىعى – ەلىمىز ءۇشىن ءداستۇرلى ەمەس «سالافيزم» ءدىني اعىمىنا شىنايى بەرىلگەندەر. «ينتەرفاكس-قازاقستان» اگەنتتىگىنە حابار بەرگەن اقپارات كوزدەرىنىڭ ايتۋىنشا، تەررورشىلاردىڭ ەڭ كىشىسىنىڭ جاسى – 30-دا، ەڭ ۇلكەنىنىڭ جاسى 39-دا ەكەن. وقيعاعا كۋا بولعاندار 26 ماۋسىم كۇنى تەررورشىلاردى قۇرىقتاۋ وپەراسياسى كەزىندە گۇلشات كەنتىندەگى شكولنايا كوشەسىندەگى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى ءقاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلگەنىن حابارلادى. قىلمىسكەرلەردى قۇرىقتاۋ كەزىندە وسى ءۇيدىڭ شاتىرىندا جارىلىس بولىپ، سونىڭ ناتيجەسىندە 36 جاسار تەررورشىنىڭ ءبىرى كوز جۇمدى.
سونىمەن قاتار، سول كۇنى كەشكى ساعات 19.15-تە بالقاش قالاسىنداعى تۇرعىن ۇيلەردىڭ بىرىنەن ءدىني ادەبيەتتەر، فلەش-كارتالار، ۇيالى تەلەفوندار تاركىلەندى. بوكەيحان كوشەسىندەگى پاتەرلەردىڭ بىرىنەن نيتروگليسەريننىڭ حيميالىق رەسەپتى، قىشقىل، سۇيىق ەرىتكىش، ستارتەردىڭ رەلەسى، ەلەكتر سىمدارى تابىلدى. بۇل فاكتى سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ىستەرىنىڭ ورتاق تىزىمىندە 287ء-شى باپتىڭ، 2 تارماعى بويىنشا (وق اتاتىن قارۋ مەن وق ءدارىنى زاڭسىز جولمەن الۋ، تاراتۋ، ساقتاۋ) تىركەلدى. سوتقا دەيىنگى تەرگەۋدەن انىقتالعانىنداي، تەررورلىق توپ رامازان ايىندا تەراكتى جاساماق بولعان. ولاردىڭ تۇسىنىگىنشە، «ورازا ايىندا جاسالعان مۇنداي ارەكەتتى بۇكىل الەمدەگى تەررورشىلار مەن ءدىني ەكسترەميستەر جوعارى باعالايدى».
قازىرگى كەزدە قىلمىستىق توپتىڭ دايش حالىقارالىق تەررورلىق ۇيىمىمەن بايلانىسىنىڭ بولۋى تەكسەرىلۋدە. باستىسى، ولاردىڭ تەررورشىلاردىڭ يدەولوگيالىق ىقپالىندا بولعانى (دايش ۇيىمىنىڭ يدەلوگياسىمەن ۋلانعانى) ناقتى انىقتالىپ وتىر. يگيل، يگ، دايش دەگەن ءارتۇرلى اتاۋمەن اتالاتىن بۇل ۇيىم 2015 جىلعى 15 قازانداعى ەسىل اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمىمەن تەررورلىق جانە ەكسترەميستىك دەپ تانىلىپ، قازاقستان اۋماعىندا قىزمەتىنە قاتاڭ تىيىم سالىنعانى ءمالىم. جوعارىدا اتالعان تەررورلىق توپتىڭ جەتەكشىسى («ءامىرى») بولىپ ۋ. ە.د. سايلانعان. سونداي-اق، توپتىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ اتقاراتىن ءرولى، اتاپ ايتقاندا، جارىلعىش زاتتاردى ىزدەپ-تابۋ، قولدان جارىلعىش زاتتاردى دايىنداۋ، قىلمىس جاساۋعا قاجەتتى اۆتوكولىك پەن اقشا ىزدەۋ ءبولىنىپ بەرىلگەن.
بالقاشتاعى تەررورشىلاردىڭ ارام نيەتىن جۇزەگە اسىرا الماۋىنا ارنايى قىزمەتتەردىڭ بىلىكتىلىگى مەن كاسىبيلىگى سەبەپ بولعانى راس. سونىمەن قاتار، بۇل جەردە قوعامنىڭ تىنىشتىعى مەن تۇراقتىلىعىنا كوزجۇمبايلىقپەن قاراي المايتىن قاراپايىم ازاماتتاردىڭ ساقتىعى ەرەكشە ءرول اتقاردى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قاداپ ايتقانداي، تەرروريستىك اكتىلەر قوعامنىڭ كوڭىل-كۇيىن وزگەرتتى، حالىق ولاردى ءادىل ايىپتاپ، باتىل ارەكەت كۇتەتىن كۇنگە جەتتى. ەڭ باستىسى، بالقاش وقيعاسى سوڭعى كەزدەرى قوعامدا بەلەڭ العان ءداستۇرلى ەمەس ءدىن يدەولوگيانى ۇستانۋشىلاردىڭ كۇدىك تۋعىزاتىن بارلىق ءىس-قيمىلدارىنا حالىقتىڭ دەر كەزىندە نازار اۋدارۋى قاجەتتىلىگىن كورسەتىپ بەردى. بىرلىگى مىقتى، قىراعىلىعى كۇشتى قوعامدى ەشقانداي دا قاۋىپ-قاتەر قورقىتىپ-ۇركىتە المايتىنىن دالەلدەپ بەردى.
قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە سالافيزم يدەياسىن جاقتاۋشىلاردىڭ سانى 15 مىڭعا جەتتى. ءدىن ىستەرى جونىندەگى كوميتەت تاراتقان اقپارات بويىنشا، 80 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىقتار سالافيتتىك يدەولوگيانى ناسيحاتتايتىن عالامتورداعى سايتتارعا كىرەدى. وتكەن جىلدان بۇگىنگە دەيىن ءدىني مازمۇنداعى زاڭعا تومپاق كەلەتىن 22 مىڭ ماتەريالعا تىيىم سالىنعان. سوڭعى كەزدەرى وتاندىق ءدىنتانۋشىلار زاڭسىز ناسيحات جاساۋشىلاردى جازاعا تارتۋ ءۇشىن زاڭناما تۇزەتۋ ەنگىزۋدى ۇسىنۋدا. سەبەبى كوپ جاعدايدا ءدىني راديكالدار ۇگىت-ناسيحاتىن پاتەرلەردە، جابىق جيىنداردا وتكىزەتىنى راس. الايدا تەرروريزم دەگەن تاجالمەن شىنداپ كۇرەسەمىز دەسەك، بالكىم تۇتاس سالافيزم يدەولوگياسىنا قاتاڭ تىيىم سالۋ كەرەك. سەبەبى ەلىمىزدە سوتتالعان تەرروريستەردىڭ 400-دەن استامى وسى سالافيتتىك اعىمدى ۇستانۋشىلار بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ ىشىندە شەتەلدەردەگى اسكەري قيمىلدارعا اتتانىپ جاتقانى دا بار. جۋىردا باس پروكۋراتۋرا مىناداي رەسمي مالىمەت كەلتىردى: 2016 جىلدىڭ 5 ايىندا قازاقستاندا تەرروريزم مەن ەكسترەميزم بابى بويىنشا 38 ادام سوتتالعان. سولاردىڭ كەيبىرى ۋكراينا مەن سيرياداعى اسكەري قيمىلدارعا قاتىسىپتى.
ءامىرلان ءالىمجان
