كەشە تۇندە تۇركيادا اسكەريلەر بۇلىك شىعاردى. رەسمي بيلىك ولاردى اسكەري توڭكەرىس جاساماق بولدى دەپ ايىپتادى. ءبىر تاۋلىككە جەتپەي تويتارىس بەرىلگەن ول توڭكەرىستى بۇرىنعىداي (تۇركيادا اسكەريلەردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن بىرنەشە رەت مەملەكەتتىك توڭكەرىس بولعان – رەد.) اسكەردىڭ جوعارعى قولباسشىلىعى ەمەس، جەكەلەگەن بولىنىستەرىنىڭ باسشىلارى ازىرلەگەنى ايتىلۋدا.
قالاي بولعاندا دا تۇرىك ارمياسىنىڭ ىشىندە ءىس باسىنداعى پرەزيدەنت ەردوعان ساياساتىنا نارازى توپتاردىڭ بولعانى، بولىپ قانا قويماي ولاردىڭ ورايى كەلسە بيلىكتى باسىپ الۋعا كەت ءارى ەمەستىگى ايقىن كورىنىپ وتىر. تۇركياداعى بۇلىكتى كىم، قانداي ماقساتپەن ۇيىمداستىردى، ول نەگە تەز اياقتالدى، بۇلىكشىلەرگە قارسى حالىقتىق قوزعالىستى كىم ازىرلەدى دەگەن سياقتى سۇراقتار كوپ. ءبىرشاماسىنا الەمدىك ساراپشىلار، ساياساتتانۋشىلار جاۋاپ تا بەرىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز ول ەمەس.
اسكەردى ساياسي ماقساتتارعا پايدالانۋ تاجىريبەسى الەمدىك ساياساتتا دا، ءوزىمىز شەكپەنىنەن شىققان كسرو تاريحىندا دا بولعان. كسرو قۇلاعاننان سوڭعى ۋاقىتتا دا بۇل ءداستۇر جويىلمادى. ۋكراينانىڭ دونباسىنداعى سوعىس، ونىڭ قىرىمنان ايىرىلۋى دا اسكەردى ساياسي ماقسات-مۇددەلەر ءۇشىن پايدالانۋدىڭ جەمىسى. قازاقستاندا اسكەري بولىنىستەردى، وسى سالانىڭ جەكەلەگەن قىزمەتشىلەرىن ەل ىشىندەگى احۋال كۇردەلەنگەندە بەلگىلى-بىر توپتاردىڭ ءوز وپپونەنتتەرىنە قارسى قولدانۋى، بيلىك ءۇشىن بولاتىن ساياسي تارتىستارعا پايدالانۋى ورىن العاندا اسكەريلەر حالىق جاعىنا شىعا الا ما؟ سىندارلى ساتتە ماسەلەنىڭ اق-قاراسىن اجىراتاتىن دەڭگەيدە مە؟ ويلاندىراتىن ماسەلە - وسى.
«اسكەريلەردى بەلگىلى-بىر توپتار ءوز وپپونەنتتەرىنە قارسى قولدانعان جاعدايدا» دەپ سەنىمدى تۇردە ايتىپ وتىرعانىمىزدى دۇرىس ءتۇسىنۋ كەرەك. تۇتاستاي قورعانىس مينيسترلىگى، ياكي قارۋلى كۇشتەردىڭ تەكتەرى مەن تۇرلەرى تۇگەلدەي قولشوشقپار بولىپ كەتەدى دەۋدەن اۋلاقپىز. جەكەلەگەن اسكەري بولىنىستەردى، ولاردىڭ باسشىلارىن ىقپالدى توپتار ءوز ماقساتتارىنا پايدالانۋ مۇمكىندىگىن ەشكىم جوققا شىعارعان جوق. ءتۇرلى قىلمىستىق، جەمقورلىق ىستەرگە بارۋدان ارلانباعان كەي باسشىلار الگىندەي ينتريگالاردا دا تارتىنىپ قالادى دەپ سەنىممەن ايتۋ قيىن. وعان كوز جەتكىزۋ ءۇشىن شىمكەنتتىك كاسىپكەر توقتار تولەشوۆ ءىسى بويىنشا تۇتقىندالعان ەكى بىردەي اسكەري ءبولىمنىڭ كومانديرىن، گەنەرال، پولكوۆنيك شەنىندەگى پوليسيا باسشىلارىن ەسكە تۇسىرسەڭىز جەتكىلىكتى.
ودان بولەك اسكەرلەرىمىزدىڭ كاسىبي دايارلىعى دا ويلاندىراتىن ماسەلە. ەل قورعايدى دەگەن اسكەرىمىز اقتوبەدە ءوز بولىمدەرىن اڭشى مىلتىقتارىمەن قارۋلانعان ون بەس شاقتى سالافيتتەن قورعاي الماعانىن ەرىكسىز مويىندادىق. سىن ساعاتتا ءتۇرلى توپتاردىڭ جەتەگىندەگىلەر اسكەريلەرگە تاعى شاۋىپ، قارۋلارىن قولدى ەتپەي مە؟
جاۋىنگەرلەرىمىزدىڭ ساياسي ساۋاتتىلىعى مەن رۋحاني دايىندىعى دا، اقپارات قۇرالدارىنداعى مالىمەتتەرگە سەنسەك، ءماز ەمەس سياقتى. كسرو قۇرامىنان شىققان كوپ ەلدەردىڭ اسكەري كادرلارى، اسىرەسە باسشىلىق قۇرامى، ءالى كۇنگە رەسەيدە ءبىلىم الادى، سول ەلدىڭ اسكەري اكادەميالارىندا بىلىكتىگىن جەتىلدىرەدى. ەلدە رەسەيشىل سەپاراتيستەر باس كوتەرسە ونداي باسشىلاردىڭ ەل تۇتاستىعى مەن كونستيتۋسيالىق قۇرىلىمىنا قورعان بولارىنا كۇماندانۋعا حاقىمىز بار.
ساياسي، مەملەكەتتىك جۇيەسى جەتىلگەن، قوعامدىق، مەملەكەتتىك پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ زاڭدى جولدارىن داستۇرگە اينالدىرعان تۇركياداعى كەشەگى بۇلىك قازاق بيلىگىن ويلاندىرۋى ءتيىس. ارميامىزدى كەڭەستىك جۇيەنى اڭسايتىن، رەسەيشىل سەپاراتيستەرگە ىشتەي قولداۋ بىلدىرەتىن ارام پيعىلدىلاردان تازارتۋدىڭ، وندايلاردىڭ قورعانىس سالاسىندا باسشىلىق لاۋازىمدار يەلەنۋى بىلاي تۇرسىن، اسكەري ۇجىمدارعا ەنۋىنە توسقاۋىل بولارلىق ءتيىدى جولداردى قاراستىرعان ارتىق بولمايدى.
جومارت ابدوللا ۇلى
