بۇدان بىلاي شەتەلدىك ازاماتتار مەن ۇيىمداردىڭ قاراجاتىن پايدالانىپ، زاڭدىق قىزمەت كورسەتەتىن، قوعامدىق پىكىرگە زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن جانە اقپاراتتى جيناقتاپ، تالداپ، تاراتاتىندار ارنايى ەسەپ بەرەتىن بولدى، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz.
قازاقستاننىڭ سالىق كودەكسىنە شەتەلدىك قارجىلاندىرۋ تۋرالى تۇزەتۋ ەنگىزىلدى. وسىعان سايكەس، ەلىمىزدەگى شەتەلدىكتەردىڭ قارجىلىق قىزمەتىن قارجى مينيسترلىگى جانىنداعى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاداعالاپ وتىرادى.
اتاپ ايتارلىعى، بۇل تۇزەتۋدىڭ كاسىپكەرلەرگە قاتىسى جوق. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى داۋلەت ەرعوجين وسى وزگەرىستى بىلاي ءتۇسىندىردى: «زاڭعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋگە سايكەس، شەتەلدەن قارجى الاتىن ازاماتتىق جانە زاڭدى تۇلعالار بۇدان بىلاي مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنا ەسەپ بەرۋگە مىندەتتەلەدى. الايدا بۇل تۇزەتۋدىڭ كاسىپكەرلەرگە قاتىسى جوق. انىعىندا تۇزەتۋلەر بۇرىن رەتتەلمەگەن ءۇش قىزمەت تۇرىنە قولدانىلادى. قازىرگى كەزدە مەملەكەتكە ەسەپ بەرەتىن كاسىپكەرلەرگە بۇل زاڭنىڭ قۇزىرى جۇرمەيدى».
مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ەسەپتەۋى بويىنشا، ەلىمىزدەگى سالىق تولەۋشىلەردىڭ 99،9 پايىزىنا دا بۇل تۇزەتۋدىڭ قاتىسى جوق. تەك شەتەلدىك ازاماتتار مەن ۇيىمداردىڭ قاراجاتىن پايدالانىپ، زاڭدىق قىزمەت كورسەتەتىن، قوعامدىق پىكىرگە زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن جانە اقپاراتتى جيناقتاپ، تالداپ، تاراتاتىن 0،1 پايىز تۇلعالار ارنايى ەسەپ بەرەدى. د. ەرعوجين قولعا الىنعان ءىس-شارالاردىڭ حابارلامالىق سيپاتقا يە ەكەنىن جانە سالىق تولەۋشىلەردىڭ قۇقىقتارى ەشقانداي شەكتەلمەيتىنىن مالىمدەدى. – بۇل شارالار قاراجات الۋ مەن جۇمساۋ ءتارتىبىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى. مۇنداي ەسەپ بەرەتىن تۇلعالارعا مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنا كەلىپ، تىركەلۋدىڭ قاجەتى جوق. بار بولعانى، ءتيىستى اقپاراتتى سالىق تولەۋشىنىڭ ەلەكتروندىق كابينەتى بويىنشا نەمەسە حات فورماسىندا قۇزىرەتتى ورگانعا جولداۋعا بولادى،- دەپ ءتۇسىندىردى ول.
ەندىگى كەزەكتە: «شەتەلدىك قاراجات تۋرالى مالىمەت قانشا ۋاقىتتا بەرىلۋى كەرەك؟»، «سالىق ورگاندارىنا حابارلاما جىبەرۋ مىندەتتى مە؟»، «شەتەلدەن اقشا العانى جونىندە سالىق ورگاندارىنا حابارلاما جىبەرۋگە بارلىق ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالار مىندەتتەلە مە؟» دەگەن ساۋالدارعا تىكەلەي جاۋاپ بەرەلىك. قۇزىرەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تۇسىندىرۋىنشە، شەتەلدىك كوزدەردەن اقشا جانە مۇلىك العانى جونىندە كەلىسىم جاسالعاننان كەيىن، 10 كۇن ىشىندە ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالار سالىق ورگاندارىنا بەكىتىلگەن فورمادا حابارلاما جىبەرەدى. ەسەپتىك توقساننان كەيىنگى ايدىڭ 15-ىنە دەيىن سالىق ورگانىنا الىنعان اقشا مەن ونىڭ جۇمسالعانى تۋرالى ەسەپ جىبەرىلەدى. سالىقتار جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى كودەكستىڭ (سالىق كودەكسى) 14ء-ىنشى بابىندا ازاماتتىق جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ سالىق ورگاندارىن حاباردار ەتۋى مىندەتتى ەكەنى انىق جازىلعان. مۇنداي مىندەتتى ورىنداماعان جاعدايدا زاڭ شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىك بەكىتىلگەن.
سالىقتار جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى كودەكستىڭ (سالىق كودەكسى) 14ء-ىنشى بابى بويىنشا، سالىق ورگاندارىن حاباردار ەتۋگە مىندەتتىلەردىڭ ناقتى كريتەرييلەرى بەكىتىلگەن. وسىنى تارقاتاپ ايتساق، بىرىنشىدەن، زاڭدىق قىزمەت كورسەتەتىندەر مىندەتتەلەدى. بۇل قىزمەت تۇرىنە ازاماتتار مەن ۇيىمداردى قۇقىقتىق اقپاراتتاندىرۋ، وكىلەتتىك ەتۋ جانە مۇددەسىن قورعاۋ، سونداي-اق ولارعا زاڭدىق كەڭەس بەرۋ جاتادى. ەكىنشىدەن، قوعامدىق پىكىرگە زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن ازاماتتار مەن ۇيىمدار ەسەپ بەرۋگە مىندەتتەلەدى. سوسيولوگيالىق زەرتتەۋ (كوممەرسيالىق ماقساتتاعى قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ مەن سوسيولوگيالىق ساۋالناما جۇرگىزۋدى قوسپاعاندا) جۇرگىزىپ، ونىڭ قورىتىندىلارىن حالىققا تاراتۋشىلار، سونىمەن قاتار، اقپاراتتى جيناقتاپ، تالداپ جانە تاراتاتىندار (اتالعان قىزمەت كوممەرسيالىق ماقساتپەن جۇزەگە اسىرىلاتىن جاعدايدى قوسپاعاندا) دا وسىعان جاتادى.
ءامىرلان ءالىمجان
