مەكتەپ ءبىتىرىپ، ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانعان كەز. مۇعالىمدەردىڭ ءبارى جاقسى ەدى، ناشارى جوق. تەك اناۋ ءبىر پروفەسسور بولماسا. ول كىسى بىزگە العاشقى كۋرستان باستاپ ساباق بەردى. ءوزى ءبىرتۇرلى پەندە. ءار ساباقتا مىندەتتى تۇردە كەم دەگەندە  ءبىر ستۋدەنتتى تۇرعىزىپ قويىپ، جەر جەبىرىنە جەتىپ ۇرسادى. ۇرىسقاندا توقتاي المايدى. «جۇيكەسى بۇزىلعان» دەپ ويلايتىنبىز. شىدايتىنبىز. كورشى توپتىڭ ستۋدەنتتەرى بىرنەشە رەت دەكاناتقا ارىز دا جازدى. ءبىراق بادىك پروفەسسورگە ەشقانداي شارا قولدانىلمادى. بويانىپ، سىلانىپ جۇرەتىن قىزدارعا تىپتەن جاۋ. ءومىرى ەستىمەگەن سوزدەردى ايتادى. ودان ۇرىس ەستىگەن قىزداردىڭ توزىمدىلىگىنە تاڭ قالام دا. ەستىپ وتىرعان ءبىز ۇيالاتىنبىز. سول پروفەسسور ەسىمە تۇسسە ونىڭ قىزدارعا ايتقان سوزدەرى قۇلاعىمنىڭ تۇبىندە دىڭىلداپ قويا بەرەدى.

ءيا، ءبىز بالاڭ ەدىك، اڭقاۋ بولاتىنبىز. اتا-انانىڭ قۇشاعىنان ەندى بوساعان، بۇل قوعامنىڭ كولەڭكەلى تۇستارى بار ەكەنىن بىلمەيتىنبىز. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ كوردىك قوي، بۇل قوعامنىڭ ءبىز ويلاعانداي تازا بولمايتىنىن. اسىرەسە الگى پروفەسسوردىڭ سوزدەرى ارقىلى تانىدىق بىلاپىت دۇنيەنىڭ بولاتىنىن. 

بۇل پروفەسسور باسقا مۇعالىمدەردەن ەرەكشەلەنىپ تۇراتىن. دالىزدە كەزدەسكەندە ۇل بولسىن، قىز بولسىن مىندەتتى تۇردە قول بەرىپ امانداسۋىڭ كەرەك. ول كىسىنى بايقاماي وتسەڭ كەلەسى كۇنى ساباقتا توقسان مينۋت تۇگەل ۇرىسپەن وتەدى دەي بەر.

پروفەسسور بولا تۇرا انايى سوزدەرگە جۇيرىك بولاتىن. كۋرستاعى ستۋدەنتتەردىڭ كوبى اۋىل بالالارى بولعان سوڭ با، ۇندەمەي توزەتىن. العاشىندا جاستار تاربيەلى، مادەنيەتتى بولسىن دەپ ۇرسادى دەپ ويلايتىنبىز. ءبىراق سول پروفەسسوردىڭ ءوزى بادىك سويلەپ قانا قويماي، قاجەت كەزىندە ءمۇعالىم ەتيكاسىنا جات مادەنيەتسىز قىلىقتار كورسەتەتىن.  

ول بىزگە جوعارى كۋرستا دا ساباق وتكىزدى. «پروفەسسور ت.-دان قۇتىلمايمىز» دەۋشى ەدىك ءوزارا.  وقۋ اياقتالىپ، ديپلوم قورعاۋ الدىندا بادىك اعاي تىپتەن سۇمدىق بولىپ كەتتى. جاسى جەتپىستەن اسقانىنا قاراماستان 4-كۋرستىڭ قىزدارىنىڭ تەلەفونىن الىپ، حابارلاساتىن. «سەنىڭ تاقىرىبىڭ مىنانداي ەكەن عوي. مەندە سوعان قاتىستى سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپ بار. كافەدە كەزدەسەمىز بە الدە ۇيىڭە شاقىراسىڭ با؟» دەيدى ەكەن. بىردە جازيرا دەگەن قىز ودان ءبىر كىتاپ الاتىن بولىپتى. ءبىراق «اعاي، ءسىز ۋنيۆەرسيتەتتە بولعاندا بارايىن» دەپتى. ويىندا ەشتەڭە جوق جازيرا ۋنيۆەرسيتەتكە بارسا پروفەسسور تومەنگى كۋرسقا ساباق وتكىزىپ تۇر ەكەن. ءدارىسحانانىڭ ەسىگى اشىق، پروفەسسور ءوتىپ بارا جاتقان جازيرانى توقتاتىپ «كىر!» دەپ بۇيىرىپتى.

ۇيالا باسىپ، ءدارىسحاناعا كىرگەن جازيرا ءسال بوگەلىپ تۇرىپ قالادى. 2-كۋرستىڭ ستۋدەنتتەرىنە امانداسقان وعان پروفەسسور «نەمەنە بۇگەجەكتەپ تۇرسىڭ؟ كورمەگەلى كوپ بولدى. كۇيەۋگە ءتيدىڭ بە؟» دەپتى.»قۇيەۋگە ءتيدىڭ بە؟» دەگەندى ەكى رەت قايتالاپتى. وتىرعانداردىڭ كوبىسى قىزدار ەكەن، ءبارى قىزاراقتاپ، قيپالاقتاپ، جازيراعا ايانىشتى كوزبەن قارايدى. مادەنيەتتىلىك ساقتاعان جازيرا «جاقسى، امان بولىڭىزدار!» دەيدى دە شىعىپ كەتەدى. مىنە، وسىنداي دا ءمۇعالىم بار جوعارى وقۋ ورنىندا.  جازيرانىڭ كوڭىلىنە كەلگەن سوزدەن كوپكە دەيىن قينالىپ جۇرگەنىن كورگەنىنە كۋا بولدىق.  

بالجان دەگەن قىزدى دا كىتاپ بەرۋگە شاقىردى. بارسا قايقايىپ دالىزدە تۇر دەيدى. «اكەل قولىڭدى» دەپ، بالجاننىڭ قولىنان ۇستاي الىپتى. قاتتى-قاتتى قىسىپتى. "ەندى مەنىڭ كوزىمە قارا! دەپتى. بالجاننىڭ «اعاي مەن اسىعىس ەدىم» دەگەنىنە قاراماستان "بەتىمە قارا دەدىم عوي، ساعان!" دەپ جەكىگەن سوڭ قىز قاراي سالعان عوي. سويتسە شالىڭىز "كوزىمە دۇرىستاپ، ۇزاق قارا" دەپتى.  قىسقاسى پروفەسسوردىڭ سونداي-سونداي بادىك قىلىقتارى بار ەدى.

بىردە سوڭعى كۋرستا وقىپ جۇرگەندە سول كافەدراداعى ءبىر اپايدىڭ ساباعىندا بادىك پروفەسسور تۋرالى ءسوز قوزعالدى. «وڭتۇستىكتەگى ءبىر قالاعا كونفەرەنسياعا باردىق. سول جەردە وتىرعان مولداعا ءتيىستى. ول كىسى ءسويتىپ بىرەۋگە تيىسكەنى بولماسا نەگىزى جاقسى كىسى. ماعان دا سول جەردە ءقوناقۇيدىڭ قاي بولمەسىنە تۇنەيسىڭ؟» دەپ قالجىڭداعان. قاسىمىزدا وتىرعان بەيتانىس عالىمعا «مىناۋ مەنىڭ جاس ايەلىم» دەپ تانىستىردى. قايتەمىز، كۇلدىك تە قويدىق" دەدى.

قاراپ وتىرساق، بادىك پروفەسسوردىڭ سوزدەرىنە دە، قىلىقتارىنا دا ارىپتەستەرى كەشىرىممەن قاراپ، ۇيرەنىپ كەتكەن سياقتى. قازاقتىڭ وسى كەشىرىمدىلىگى-اي! نەبىر جىندىسۇرەي بار عوي ورتامىزدا. سولارعا «ونىڭ مىناداي ەڭبەگى بار عوي» دەپ كەشىرىمدىلىك تانىتىپ، جەكسۇرىندىعىن كورسە دە بايقاماعانداي بوپ جۇرەمىز.

بۇل قوعامنىڭ لاس تۇسىن كورمەگەن، بالعىن قىزدارعا (جازۋعا بولمايتىنداي) بادىك سوزدەردى ايتىپ، قۇلاعىن مەزى ەتكەن پروفەسسور ەگەر باسقا ەلدە بولسا سيماس ەدى دەگەن وي كەلەدى. بىلاپىت سوزدەردى ايتۋعا كەتكەن ۋاقىتتى ودان دا عىلىم، بىلىمگە ارناسا قايتەدى؟! الدە سونداي بىلعانىش سوزدەردەن ءلاززات الا ما؟ جالپى بىزدە پەداگوگتاردىڭ ەتيكالىق دارەجەسى تەكسەرىلە مە؟ تەكسەرىلمەيتىن سياقتى. ەگەر ونداي رەيد جۇرگىزىلسە ءبىز ايتىپ وتىرعان شال ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماڭىنا دا جولاماس ەدى.

پەداگوگ ءاربىر سوزىنە ءمان بەرەتىن، ۇرپاقتى ىزگىلىككە تاربيەلەيتىن ادام بولۋى كەرەك قوي. سوندا «بالەن دەگەن پروفەسسور بىزگە ءبۇي دەدى» دەپ، ەشىمگە شاعىم ايتا الماۋىمىزدىڭ ءوزى بىزدە قىزمەتكەرلەردىڭ تارتىبىنە، جەكە باس  مادەنيەتىنە دەگەن سىرتتاي تالاپتىڭ جوقتىعىنان بولار.

ءقازىر پەدوفيل تۋرالى ايتسا ەسىمە سول ءبىر پروفەسسور تۇسەدى. بۇل ءبىر اقىل-ەستەگى اۋىتقۋشىلىق دەپ قول سىلتەسەك تە، بادىك اعاي ەسىمە تۇسسە تۇلا بويىم تۇرشىگىپ سالا بەرەدى.

دانا قامشىبەك