كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىن جاسادى. تەرىسكەيگە ات باسىن بۇرعان پرەزيدەنت وڭىردەگى ءبىرقاتار نىسانداردى ارالاپ، تاۋار وندىرۋشىلەرمەن كەزدەستى، - دەپ جازادى Qamshy.kz aikyn.kz - كە سىلتەمە جاساپ.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ الدىمەن وسىنداعى حالىقارالىق اۋەجايدى ارالاپ كوردى. ەلىمىزدىڭ ءسولتۇستىگىندەگى حالىقارالىق ءىرى اۋە ايلاعى 2400 شارشى مەتر اۋماققا ورنالاسقان، ساعاتىنا 200 جولاۋشىنى وتكىزۋگە مۇمكىندىگى بار. ەلباسى اۋەجايداعى جولاۋشىلار تەرمينالى مەن قايتا وڭدەۋدەن وتكەن ۇشۋ-قونۋ جولاعىمەن تانىستى. ماماندار مەملەكەت باسشىسىنا جولاۋشىلار تەرمينالىن، باسقارۋ جولاقتارى مەن جارىقتاندىرۋ قۇرالدارىن جاڭارتۋ جۇمىستارى جونىندە، سونداي-اق الداعى ۋاقىتتا اۋەجايدى دامىتۋ جوبالارى تۋرالى باياندادى.
حالىقارالىق اۋەجايدان شىققاننان كەيىن ەلباسى بىرنەشە الەۋمەتتىك وبەكتىلەرگە كىرىپ شىقتى. الدىمەن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى اياسىندا سالىنعان جاڭا ەمحاناعا باردى. بۇل جەردە ەلباسى مەديسينا قىزمەتكەرلەرىنە سۋ جاڭا «شيەۆرولەت» اۆتوكولىكتەرىنىڭ كىلتىن سالتاناتپەن تاپسىردى. ودان كەيىن پرەزيدەنت قىزىلجار ورانجەرەياسىنا كەلدى. مۇنداي ورانجەرەيا رەسپۋبليكادا جالعىز عانا. قىزىلجار ورانجەرەياسىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ، جاڭارتۋعا «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا 300 ميلليون تەڭگە بولىنگەن بولاتىن. بۇل قارجىنىڭ ورنىمەن، يگىلىككە جۇمسالعانى كورىنىپ تۇر. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قۇرمەتىنە بوتانيكا باعىنا تاعى ءبىر قاسيەتتى وسىمدىك قۇرما اعاشى وتىرعىزىلدى. قۇرمانىڭ ۇرىعىن مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ قاسيەتتى ورتالىعى مەككە مەن مەدينادان ارنايى الدىرتقان ەكەن. قازiرگi تاڭدا بوتانيكالىق باقتا ەكزوتيكالىق ءوسiمدiكتiڭ 2 مىڭنان استام ءتۇرi بار. ولار دۇرىس ءوسۋ ءۇشiن نىساننىڭ iشiندەگi تەمپەراتۋرا +8 گرادۋستان تومەن بولماۋى تيiس ەكەن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەلەسى باعىتى «بايتەرەك» ىقشاماۋدانى بولدى. جاڭادان بويى كوتەرگەن بۇل ىقشاماۋدان «نۇرلى كوش» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان. قازىرگى كەزدە ىقشاماۋداننان 75 وتباسى پاتەر الىپ، باسپانالى بولىپ جاتىر. جالپى العاندا، «بايتەرەك» ىقشاماۋدانىندا 140 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلادى دەپ جوسپارلانعان. الداعى ۋاقىتتا بۇل جوسپاردىڭ ورىندالارى ءسوزسىز.
ەگىن جيناۋ كەزىندە ءداندى داقىلدار ەگەتىن وڭىرلەردى ارالاۋى – پرەزيدەنتتىڭ داعدىسىنا اينالعان. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆ وسىناۋ ماڭىزدى ناۋقان كەزىندە ەڭبەككەرلەرمەن ءجيى جولىعىپ، التىن ءدانءنىڭ توگىلمەي-شاشىلماي جينالۋىنا ايرىقشا كوءڭىل بولەدى. وسى جولى دا ەلباسىنىڭ جۇمىس ساپارىنداعى كەلەسى بەتالىس قىزىلجار اۋدانىنىڭ ەگىستىك دالاسى بولدى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ پىكىرىنشە، ەگەر بارلىق تەحنولوگيانى ساقتاپ، ۋاقىتتان قالماسا ەڭ قۋاڭشىلىق دەگەن جىلدىڭ وزىندە ورتاشا ءونىم الۋعا بولادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى تەك استىقتى ولكە عانا ەمەس، ءىرى كاسىپورىندار شوعىرلانعان ءوڭىر. مۇنداعى ماشينا جاساۋ سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. اسىرەسە، قورعانىس سالاسىنا قاجەت تەحنيكالار شىعاراتىن تانىمال زاۋىتتار مۇندا. وڭىرگە بارعان ەلباسى اسكەري ونەركاسىپ كورمەسىنە دە ات باسىن بۇردى. مەملەكەت باسشىسى كورمەدە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى كاسىپورىندار شىعارعان اسكەري تەحنيكامەن تانىستى. قازاقستان پرەزيدەنتىنە وتاندىق قورعانىس ونەركاسىبىنىڭ وندىرىستىك ءمۇمكىندىگى مەن جوعارى يننوۆاسيالىق الەۋەتى كورسەتىلدى. كورمەنى ارالاپ شىققان سوڭ نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «س.كيروۆ اتىنداعى زاۋىت» اق، «پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتى» اق جانە «زيكستو» اق اسكەري-وندىرىس كاسىپورىندارىنىڭ ينجەنەرلەرىمەن جانە كونسترۋكتورلارىمەن ءاڭگىمەلەستى.
اسكەري تەحنيكا قۇراستىرۋمەن قاتار ەلەكترلىك بەلگى بەرۋ جابدىقتارىن، ازاماتتىق جانە ارنايى ماقساتتاعى راديوستانسالاردى، مۇناي-گاز سەكتورى مەن ەنەرگەتيكا كەشەنى كاسىپورىندارى ءۇشىن ونەركاسىپ قۇرىلعىلارىن، ۆاگوندار (اشىق ۆاگوندار، استىق تاسيتىن ۆاگوندار، پلاتفورمالار) جانە كولىك سالاسى ءۇشىن باسقا دا ءونىم تۇرلەرىن شىعارۋ مەن جاڭارتۋ اتالعان كاسىپورىنداردىڭ نەگىزگى قىزمەتى بولىپ سانالادى. دەمەك، ەلدىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتى بولۋىنا مۇنداعى ونەركاسىپتەردىڭ قوسار ۇلەسى مول.
بۇدان سوڭ، ەلباسى سپورت سارايىندا جەڭىل اتلەتيكا مانەجىن، مۇز ايدىنىن جانە وقۋ-جاتتىعۋ بازاسىن ارالاپ كوردى. سونداي-اق كوركەم گيمناستيكا ونەرى كورسەتىلىمىن، جەڭىل اتلەتيكا مەن حوككەي جاتتىعۋلارىن تاماشالادى. ارتىنشا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى جۇرتشىلىعى وكىلدەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋگە كاسىپكەرلەر، الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى، ارداگەرلەر، جاستار بەلسەندىلەرى، قوعامدىق ۇيىمدار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى. مەملەكەت باسشىسى اڭگىمە بارىسىندا سولتۇستىك قازاقستاننىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق استىق كولەمىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن وسىرەتىن جەتەكشى اگرارلىق-يندۋستريالىق ءوڭىر ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋداعى وبلىستىڭ ۇلەءسىنە نازار اۋداردى. قازاقستان پرەزيدەنتى تاۋەلسىزدىك جىلدارى كوپ نارسەگە قول جەتكىزىلگەنىن، ءبىراق ءاربىر قازاقستاندىق وتباسىنىڭ تۇرمىسىن تۇزەپ، ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءالى دە كوپ شارۋا تىندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. كەزدەسۋ سوڭىندا نۇرسۇلتان نازاربايەۆ جينالعاندارعا زور دەنساۋلىق پەن باق-بەرەكە تىلەدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جەرى قۇنارلى، جايىلىمى شۇرايلى. ال جەر استىنداعى پايدالى قازبالار قانشاما! وبلىس اۋماعىنداعى پايدالى قازبالاردىڭ كوپتەگەن تۇرلەرi انىقتالىپ، 286 كەن ورنى بەلگىلەنگەن. سولاردىڭ iشiندە 34 — مەتالدىق، 2 — مەتالدىق ەمەس، 217 — قۇرىلىستىق جانە تەحنولوگيالىق شيكiزات بار ەكەن، 33 — جەر استى سۋلارى، ونىڭ 6-اۋى مينەرالدى سۋلار بولىپ شىقتى. وبلىس اۋماعى ءسولتۇستiك قازاقستان ۋران كەندi، الماستى جانە قالايى-سيرەك مەتالدى ايماعىنىڭ ءبولiگi بولىپ تابىلادى. وندا مينەرالدى شيكiزاتتىڭ قوماقتى قورى انىقتالدى، ولار قازاقستان رەسپۋبليكاسى تەڭگەرiمiندە مىنانى قۇرايدى: قالايى بويىنشا — 65%، سيركونيي — 36،6%، ۋران — 19%، تيتان-5%، ۆولفرام — 1،1%. مينەرالدى شيكiزات بازاسىن كەڭەيتۋ پەرسپەكتيۆاسى بار، ءاسiرەسە وبلىستىڭ ءوڭتۇستiك-باتىسىندا. مۇندا التىن، كۇمiس، تەحنيكالىق جانە زەرگەرلiك الماس، قالايى، تيتان، ءتۇستi جانە سيرەك مەتالدار، قوڭىر كومiردiڭ بiرقاتار ماڭىزدى كەنورىندارى بار. 2014 جىلعى جەلتوقسان-دا التىن ءوندiرەتىن اۋليە التىن كەن ورنىندا «اۋليە گولد ماينينگ» ج ش س كاسiپورنى iسكە قوسىلدى. ءۋاليحان اۋدانىندا فاسفوريت-گلاۋكونيتتi قۇمداردى ونەركاسiپتiك باعالاۋ ماقساتىندا گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىسى جۇرگiزiلۋدە. وبۋحوۆ تيتانسيركونيي كەنi، سىرىمبەت قالايى كەن ورىندارىن ونەركاسiپتiك ءازiرلەۋ ءجۇرگiزiلiپ جاتىر. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، وڭىردەگى وسىناۋ تابىستار تۇتاس ەلدىڭ دامۋىنا قوسىلىپ جاتقان ۇلەس ەكەنى انىق.
ال پرەزيدەنتتىڭ ايماققا جۇمىس ساپارىمەن بارۋى وبلىس ەڭبەككەرلەرىنىڭ الداعى كۇنگە سەنىمىن ارتتىرىپ، ەڭبەكتىڭ ەسەلەنە تۇسۋىنە ىقپال ەتەرى انىق.