قازاقستاندا ءتىل مەرەكەسى ءوتتى. جەر-جەردە ءتۇرلى شارالار بولدى. مۇنىڭ ءبارى جاقسى. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ باعى­تىن­دا ەلباسى – ۇلت كوشباسشىسى  ن. نازاربايەۆ جىل سايىنعى قازاقستان حال­قىنا جولداۋلارىندا، باسقا دا مارتەبەلى مىنبەرلەردە مەم­لە­كەت­تىك ءتىلدى دامىتۋ ماسەلەسىن ۇنە­ءمى باستى نازاردا ۇستاپ كەلەدى، - دەپ جازادى Qamshy.kz aikyn.kz - كە سىلتەمە جاساپ.

2006 جىلعى 11 مامىردا «انا ءتىلى» گازە­تىندەگى «قا­زاقستان­نىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە» دەگەن سۇحباتىندا قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى، بۇگىنگى دا­مۋى مەن بولاشاعى جايىندا ايتا كەلىپ:
«ءۇش بىردەي ماسەلەنى باعدار قىلىپ ۇستانۋ كەرەك. ءبىرىنشى­دەن، ءتىل تۋرالى زاڭدى قايتا قاراپ، قاجەت بولسا زامانا تالابىنا ساي وزگەرىس­تەر ەنگىزۋ؛
ەكىنشىدەن، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قازاق ءتىلى 50 پايىز­دان كەم قول­دانىسقا تۇسپەۋى كەرەك.  ۇشىنشىدەن، 2010 جىلعا دەيىن جاسالعان تىلدەردى دامىتۋ تۋرالى باعدارلاماعا ءتيىستى تولىقتىرۋلار ەنگىزىپ، ءار وبلىستىڭ مەملەكەتتىك تىلگە كوشۋ كەستەسىن قاتاڭ قابىلداۋ قاجەت. مىنە، وسى شارالار تو­لىق ىسكە اسقاندا عانا «قازاق­ستاننىڭ بولاشاعى» – قازاق تىلىندە دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز» دەپ مەملە­كەتتىك ءتىلدىڭ دامۋ بولاشاعى مەن زاڭنامالىق تەتىكتەرىن ناقتىلاپ بەردى.
ەلباسىنىڭ 2006 جىلدىڭ  24 قازانىندا استانا قالاسىندا وتكەن قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ ءحىى سەسسياسىندا جاساعان بايانداماسى قوعامدا ۇلكەن سەرپىلىس تۋعىزدى.  «پا­تريو­تيزممەن تىعىز بايلا­نىستى مەملەكەتتىك ماڭىزدا­عى ماسەلە – مەملەكەتتىك ءتىل ءما­سەلەسى. مەملەكەتتىك ءتىل – بۇل وتان باستاۋ الاتىن تۋ، ەلتاڭبا، ءانۇران سەكىلدى ءدال سون­داي نىشان. مەم­لەكەتتىك  ­ءتىل ەلدىڭ بارشا ازامات­تا­رىن بىرىكتىرۋى ءتيىس»  دەپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇستانىپ وتىر­عان ءتىل ساياساتىنىڭ ءمانىن تو­لىق ءتۇسىندىردى.
تۋعان ءتىلىمىزدىڭ ومىرشەڭ قىزمەت ەتۋى تۇرعىسىندا الاش زيالىلارى دا از ەڭبەك قىلعان جوق. قازاق اكسر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتورالقاسى مەن حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى سول جىل­دار­دا كونس­تيتۋسيالىق نورمالارعا سايكەس قازاق تىلىندە ءىس ءجۇر­گىزۋدىڭ قا­لىپتاسۋى مەن دامۋىنا ءجار­دەمدەسەتىن ءبىر­قاتار قاۋلىلار قابىلدادى. سولاردىڭ قاتا­رىندا  قازاق اكسر حالىق كو­ميس­سارلارى كەڭەسىنىڭ 1921 جىلعى 2 اقپانداعى «قازاق جانە ورىس تىلدەرىن رەسپۋب­ليكالىق مەملە­كەتتىك مەكەمە­لەرىندە قولدانۋ تۋرالى» دەك­رەتى، 1923 جىلعى 20 قاراشاداعى «قازاق تىلىندە ءىس جۇرگىزۋدى ەنگىزۋ تۋرالى» دەكرەتى قازاق تىلىندە ءىس جۇرگىزۋدىڭ العاشقى زاڭدى قۇجاتتارى بولدى.
1985 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا «سوڭعى جىلدارداعى قازاق كوركەم شىعارمالارى­نىڭ ءتىلى» اتتى تاقىرىپتا ال­قالى جيىن ءوتتى. كورنەكتى جازۋشى-اكادەميك، الىپتار توبىنىڭ ابىز اقساقالى عابيت مۇسىرە­پوۆ ءتىل تۋرالى بايانداما جاسادى. عابەڭ سوندا ءتىلدى – ەڭ ءبىرىنشى، ۇلتتىڭ ۇلتتىق بەلگىسى، حالىقتىڭ تاريحى مەن تاع­دىرى، ادەبيەتى مەن مادەنيەتى، ءداستۇرى مەن سالتى، ءان مەن كۇيى، جا­نى مەن ءتانى، ءتىپتى مىنەز-قۇل­قى دەپ تانىپ، تىلدەن ايى­رىلۋ – ءبارى­نەن ايىرىلۋ ەكەندىگىن، سول سەبەپتى، انا ءتىلىن ساقتاپ قانا قويماي، ونى ودان ءارى دامىتۋ شارالارىن جان-جاقتى ويلاستىرۋ قاجەت ەكەندىگىن باسا ايتتى. 
تاپ سول تۇستا ءبىر عانا شونا سماحان ۇلى الماتىداعى قا­زاقتىڭ ەسىگىن قاعىپ ءجۇرىپ، قانشاما قازاق مەكتەبىنىڭ اشىلۋىنا تىكەلەي ءتۇرت­كى جاسادى.
ءبىز وتارشىلدىقتىڭ، امىرشىل-اكىمشىل جۇيەنىڭ اسا اۋىر زار­داپتارىن تارتقان ەلمىز. نيكيتا حرۋششيەۆتىڭ «پاتشالىق رەسەيدىڭ 300 جىلدا جاساماعىنىن مەن 3-اق جىلدا جاسادىم» دەپ اۋزى كوپىرىپ سويلەيتىن تىڭ يگەرۋ ساياسا­تى قازاقتاردى ءوز ەلى، ءوز جەرىندە از ۇلتقا اينالدىر­عانىن قالاي ۇمى­تامىز؟ ات توبەلىندەي قازاقتىڭ ءۇنى شىقپاعان كەزدەر قانشاما؟! 
قازاق ءتىلىنىڭ تارىلعان ءورىسىن تاۋەلسىزدىك قانا كەڭەيتتى.
اۋىر ناۋقاسقا ۇشىراعان ادام بىردەن قۇلان-تازا جا­زىلىپ كەتە الا ما؟ ءتىل ماسەلەسى دە سول اۋرۋ ادامنىڭ جاعدايى سەكىلدى. ءبىز بىرتىندەپ قانشاما جىلعا سوزىلعان بوداندىقتىڭ دەرتىنەن ايىعىپ كەلەمىز.
پرەزيدەنت توقسانىنشى جىل­دارى قازاقستاننىڭ اكىم­شىلىك اۋماقتارىنا تۇبەگەيلى رەفورما جاسادى. ءبىرقاتار وبلىستار بىرىك­ءتىرىلىپ، ىرىلەندى. وسى ماسەلەدەن ساياسي استار ىزدەگەن كەيبىر قانداس­تارىمىز سەمەي مەن جەز­قازعاننىڭ وبلىس رەتىندە ءومىر ءسۇرۋىن توقتا­تۋىن اۋىرسىنا قابىل­دادى. ال ۋاقىت ەلباسىنىڭ جاساعان باتىل قا­دامى قازاق ۇلتىنا پايدا بەر­گەنىن ءدا­لەلدەپ وتىر. قازىرگى تاڭدا قازاق حالقىنىڭ ۇلەس سالماعى كوپتەگەن وڭىردە كۇرت ارتتى. قازاق مەكتەپتەرى كوپتەپ اشىلىپ جاتىر. ولاردى ءتامام­داعان قاراكوز جەت­كىنشەك­تەرىمىز جوعارى ءبىلىم كورسەت­كىشىنە قول جەتكىزىپ كەلەدى.
ءبارى بىردەن بولا سالمايدى.
ءبارى بىردەن قالىپتاسىپ كەت­پەيدى.
مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدا­نىلۋ اياسىن كەڭەيتۋدە ەلباسى «قازاق – قازاقپەن قازاقشا سويلەسسىن!» دەگەن تالاپ قويدى. وسىعان دا تە­رەڭ ءمان بەرمەدىك. ەكى قازاق كەز­دەسسە، ءالى كۇنگە دەيىن وزگەشە ءشۇل­دىرلەيمىز.
بارلىق ماسەلە – قازاقتىڭ ءوز قولىندا. ايتپەسە، قازاقشا ءسوي­لەسپە، قازاق تىلىندە قارىم-قاتى­ناس جاساما دەپ وتىرعان ۇكىمەت جوق. الەمنىڭ باسقا ەلدەرىن  ايت­پاعاندا، وزىمىزبەن تىلدەس، توركىن­دەس تۇركىتەكتەس ەلدەردىڭ ءتىل ساياسا­تىنداعى باستى ولشەمى نەگە تىرە­لەدى؟ ءتىل ماسەلەسى دەگەندە ءتىلى­ءمىز­ءدىڭ ۇشىنا قانداي ءسوز ورالۋى ءتيىس؟
ول – نامىس دەگەن ءسوز.
تەك قانا نامىس سەرىك بولسا، قا­زاقتىڭ ءتىلى ەندى ولمەيدى. كەي­بىرەۋلەردىڭ «ءتىل قۇرىدى» دەپ جا­ھانعا جار سالعان ارەكەتىنە كۇلىپ قانا قاراۋ كەرەك. پاتشا زاما­نىن­دا، كەڭەستىك قۇرساۋ زاماندا «ولمە­گەن، قۇرىماعان» قازاق ءتىلى تاۋەل­سىزدىك زامانىندا «قۇري­دى» دەۋگە قالاي اۋىز بارادى؟!.
قاسات قاردىڭ استىنان ءبۇر جارىپ شىققان بايشەشەك سىقىل­دى ءبىزدىڭ قازاقتىڭ دا بويىندا نامىس وتى ويانىپ كەلەدى!
ول وتتى ەشكىم وشىرە المايدى!