اقش-تىڭ الىپ قارىزى تاعى دا نازاردا. ستاۆكالار 2008 جىلعى وتكەن قارجىلىق داعدارىسقا دەيىن كوتەرىلدى، دونالد ترامپ اكىمشىلىگى شۇعىل شارالار قابىلدادى جانە امەريكاندىق مەملەكەتتىك قارىزدىڭ جالپى كولەمى سيمۆولدىق شەكارادان 40 ترلن دوللاردان استى. نە بولىپ جاتىر؟ امەريكا دەفولتقا ۇشىراي ما؟

اپتانىڭ باسىندا اقش-تىڭ 30 جىلدىق قازىناشىلىق كىرىستىلىگى 2007 جىلدان بەرى بايقالماعان 5،3% - عا جەتتى. سودان كەيىن بۇل قازىرگى زاماننىڭ ەڭ ۇلكەن قارجىلىق داعدارىسىنىڭ جارشىسى بولدى، ودان الەم ءالى تولىق قالپىنا كەلمەدى. بۇل جولى ءبارى جامان ەمەس، ەكونوميستەر مەن ساراپشىلار سەنىمدى.

ولار امەريكاندىق قاعازداردى ساتۋدىڭ ەكى نەگىزگى سەبەبىن انىقتايدى-قارىز الۋ قۇنىن انىقتاۋدا بۇكىل دامىعان الەم باعدارلانعان پلانەتانىڭ نەگىزگى قارجى قۇرالى.

"مەملەكەتتىك قارىزدىڭ كىرىستىلىگى ەكى نەگىزگى سەبەپكە بايلانىستى ءوسۋى مۇمكىن. بىرىنشىسى-ەكونوميكاداعى قارىز قاراجاتتارىنا سۇرانىس ولاردىڭ ۇسىنىسىنان اسىپ تۇسەدى. ەكىنشىسى تاۋەكەل سىيلىقاقىسىنىڭ جوعارىلاۋىمەن بايلانىستى: ينۆەستورلار ەلدىڭ قارىزعا قىزمەت ەتۋ قابىلەتىنە كۇماندانادى جانە بيلىك ناقتى قارىز اۋىرتپالىعىن ازايتۋ ءۇشىن ينفلياسيانى دەفولتقا ۇشىراتادى نەمەسە بوساتادى دەپ قورقادى"، — دەپ تۇسىندىرەدى ەكونوميكا سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى پول كرۋگمان.

بۇعان نەگىزگى ەكى سەبەپ بار:

بىرىنشىدەن، اقش بيۋدجەتىنىڭ شىعىستارى ءقازىر جىلىنا 2 ترلن دوللارعا جۋىق كىرىستەن نەمەسە ءجىو — ءنىڭ شامامەن 6% -ايۋت اسادى-بۇل ءقازىر پاندەميا نەمەسە داعدارىس ەمەس، ەكونوميكا ءوسىپ كەلەدى جانە مۇنداي اۋقىمدى فيسكالدىق ىنتالاندىرۋدى قاجەت ەتپەيدى. تاپشىلىق جوعارى ينفلياسيا مەن ستاۆكالاردىڭ ءوسۋىن كۇتۋدى قىزدىرادى، بۇل قورعانىس بيۋدجەتىنىڭ بارلىق شىعىندارىنان اسىپ كەتكەن اقش-تىڭ قارىزعا قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارىنىڭ ءوسۋىن ۋادە ەتەدى. ترامپ جاعدايدى تۇزەتۋگە ۋادە بەردى، ءبىراق اق ۇيگە ورالعاننان كەيىن ول بيزنەسكە جانە اۋقاتتى امەريكاندىقتارعا سالىناتىن سالىقتى ازايتتى، بۇل تاپشىلىقتى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى.

ەكىنشىدەن، امەريكا 1990-شى جىلدارداعى ينتەرنەت-بۋمعا ۇقساس جاساندى ينتەللەكت بۋمىن باستان كەشىرۋدە.كومپانيالار جاساندى ينتەللەكت كوشباسشىلىعى ءۇشىن جارىستا دەرەكتەر ورتالىقتارىن سالۋعا كوپ اقشا سالادى. بۇل اقشانى ولار نارىقتا ءىشىنارا قارىزعا الادى، ال Microsoft، Amazon جانە Google سياقتى الىپتار باي جانە سەنىمدى قارىز الۋشىلار بولعاندىقتان، ولار ينۆەستورلاردىڭ اقشاسى ءۇشىن اقش قارجى مينيسترلىگىمەن تىكەلەي باسەكەلەسەدى، بۇل مەملەكەتتىك قارىز ستاۆكالارىنىڭ وسۋىنە اكەلەدى.

اقش قارجى مينيسترلىگى كىرىستىڭ ءوسۋىن تەجەۋ ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى وبليگاسيالاردى ساتىپ الۋدىڭ كۇرت ءوسۋىن جاريالاۋ ءۇشىن ارالاسۋعا شەشىم قابىلدادى.

"الەمدىك قارجى جۇيەسىندە اقش-تىڭ قازىناشىلىق كىرىستىلىگىنەن ماڭىزدى كورسەتكىش جوق. ونى قۇرمەتتەۋ كەرەك، ونى تىڭداۋ كەرەك. كومىر شاحتاسىنداعى كاناريا سياقتى"، — دەپ تۇسىندىرەدى اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ ارالاسۋىنىڭ سەبەپتەرىن Bloomberg كومپانياسىنىڭ جەتەكشى الەمدىك قارجى ءجۋرناليسى دجون وتەرس.

"قازىرگى جاعداي باياۋ وتتا كاستريۋلدەگى باقاعا ۇقسايدى. داعدارىسقا تىكەلەي ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق، ءبىراق ءوسىپ كەلە جاتقان كىرىستىلىك پروبلەمالاردى كورسەتەدى، ەگەر بۇل ەسكەرىلمەسە، ءبىر ساتتە كەش بولادى جانە ينۆەستورلاردىڭ امەريكاندىق قارىزدان شىنىمەن اۋقىمدى ناتيجەسى باستالادى، دەدى وتەرس. "سوندىقتان اقش قارجى ءمينيسترى سكوتت بەسسەنت جانە نارىقتى تىنىشتاندىرۋعا تىرىسادى".