– اۋدانعا اكىم بولىپ تاعايىندال­عا­نىڭىز­­عا دا 100 كۇننىڭ ءجۇزى بولدى. اۋدانمەن تو­لىق تانىسىپ ۇلگەردىڭىز بە؟ 
– قازىعۇرت اۋدانىنىڭ اۋقىمى كەڭ، ءجۇز مىڭ­نان استام حالىق مەكەندەيتىنىن وسىندا كەل­گەننەن سوڭ قانىقتىم. قىزمەتكە كىرىس­كەن العاشقى كۇننەن تانىسۋدى ارداگەرلەر القاسىمەن تانىسۋدان باستادىم. ونداعى ماق­ساتىم، اۋداننىڭ زيالى قاۋىمىنا ءسا­لەم بەرىپ، بۇكىل سانالى عۇمىرىن اۋداننىڭ وسىپ-وركەندەپ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ار­داگەرلەردىڭ اقىل-قەڭەسىن تىڭداپ، ولار­دىڭ اق باتاسىن الۋ بولاتىن. مەنىڭشە، بۇل سا­پارىم ءساتتى بولعانعا ۇقسايدى. ويتكەنى، اۋدان­نىڭ توبە ءبيى، ەكى مايدان ارداگەرى، پار­تيا-كەڭەس ورگاندارىندا ۇزاق جىل قىز­مەت ەتكەن يسا تەلىكبايەۆ، اۋداندىق ار­دا­گەر­لەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى امانباي وما­روۆ، القا مۇشەلەرى قۇتتىبەك جۇماشوۆ، كا­مال شايمەردەنوۆ، ءومىرزاق مۇستافايەۆ، مەيىربەك نامەشوۆ كوپتەن كوكەيىندە ءجۇر­گەن وي-پىكىرلەرىمەن ءبولىسىپ، اۋدان كو­لە­ءمىن­­دە ورىن الىپ جاتقان ولقىلىقتاردى جويۋ جونىندەگى اقىل-كەڭەستەرىن دە  جەتكىزدى. اۋدانداعى ءبىرقاتار اۋىل اكىمشىلىكتەرىمەن بولىمدەردى ارالاپ، اۋىل تۇرعىندارى مەن كەز­دەسىپ، ولاردىڭ وي-پىكىرلەرىن تىڭدادىم. ەل­ءدى مەكەندەردە ءالى دە ورىندالۋعا ءتيىس ءتۇيت­كىلدەر بار ەكەنىن باعامدادىم. اۋىز، اعىن سۋ، جايىلىم ماسەلەسى، سونداي-اق، جول سالۋ، تابيعي گاز جۇيەسىن جۇرگىزۋ سەكىلدى ءما­سەلەلەر تياناقتى تۇردە مىقتاپ كىرىسۋدى تا­لاپ ەتىپ وتىر. 
– ايماق باسشىسى بەيبىت اتامقۇلوۆ قىز­مەتكە كىرىسەردە نەندەي ماسەلەگە نازار اۋ­دارۋدى تاپسىردى؟ 
– وبلىس اكىمى كادر تاعايىنداۋدا ونىڭ ءبى­ءلىم­دىلىگى مەن بىلىكتىلىگىنە، ادالدىعىمەن ار-وجدان، مورالدىق تازالىعى مەن ۇس­تام­د­ى­لىعىنا، بوگدە، جات ادەتتەردەن مەي­لىنشە اۋ­لاق جاستاردان ىرىكتەۋدى، بۇل ىسكە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىمدى تالاپ ەتتى. ەكىن­ءشىسى، اۋدانعا اۋقىمدى ينۆەستيسيا تار­تۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ، جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ، بيۋدجەتكە تۇسەتىن ءتۇسىم كوزدەرىن مولايتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. قازىرگى كەزدە بۇل ءىس جۇيەلى تۇردە زەردەلەنىپ، العاشقى كادر جونىندەگى رەزەرۆتەر دايار­لا­نىپ، ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءجو­ءنىن­دە جۇ­مىستار جۇرگىزىلۋدە. ال، اۋدانعا ينۆەس­تيسيا تارتۋ ماسەلەسى دە وڭ شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا، ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءوت­كەن التى ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا 2 ملرد 497 ملن 300 مىڭ تەڭگە ينۆەس­تيسيا تارتىلدى. بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 49،9 پايىزىن قۇراپ وتىر. سونداي-اق  وب­لىس اكىمى بەيبىت باكىر ۇلى اۋداننىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا دا ۇلكەن جاناشىرلىق تانىتىپ كەلەدى. وبلىس اكىمى ب.اتامقۇلوۆ ىسساپارمەن اۋداندا ءۇش-تورت رەت بولىپ، قوردالانىپ قالعان پروب­لە­ما­لار­دىڭ شەشۋ جولدارىن كورسەتىپ قانا قوي­ماي، ونىڭ ورىندالۋىنا ىقپال ەتۋدە. ءشىل­دەنىڭ شىجىعان ىستىعىنا قاراماستان، وب­لىس اكىمى بەيبىت باكىر ۇلى اۋدان ورتا­لى­عىن جاياۋ ءجۇرىپ ارالاپ، اۋىل تۇرعىن­دا­رى­نىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇلاق استى. وتىنىشتەرىن ەسكەرىپ، اۋدان اكىمدىگىنىڭ نا­زارىن تۇرعىندار وتىنىشىنە اۋدارۋدى ەس­كەرتكەنى ۇلكەن جاناشىرلىق ءارى قولداۋ دەپ بىلەمىز. اۋدان تۇرعىندارى وبلىس اكىمى 
ب.اتامقۇلوۆتىڭ ەل ارالاپ، حالىققا جاقىن جۇرگەنىن جاقسىلىققا بالاپ، وعان ءىلتيپات­پەن قاراپ وتىر. 
– قازىعۇرتتىق ديقاندار رەسپۋبليكا بويىن­شا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەگىنگە وراق سالدى. بيىلعى ءتۇسىم كوڭىلدەگىدەي مە؟ 
– ۇستىمىزدەگى جىلى اۋدان كولەمىندە 33784 گەكتارعا بيداي، 3164 گەكتارعا ارپا، 10008 گەكتارعا ماقسارى، جالپى 83100 گەك­تارعا جوعارىداعىداي داقىل ەگىلگەن بو­لا­تىن. اۋا رايىنىڭ قولايلىعىنان بيىلعى جى­لى جاۋىن-شاشىن كوپ بولىپ، ىلعال مول ءتۇستى. ەگىننىڭ شىعىمدىلىعى مەن ءونىم­­دىلىگى دە وتە جاقسى. ازىرگە گەكتار ءتۇسىمى 25 سەنتنەردەن اينالۋدا. استىق ءتۇسىمى بۇ­دان ­دا جوعارى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. وعان ناق­تى ايعاق، ديقاندارىمىز دەر كەزىندە ۇكى­مەت تاراپىنان قاراستىرىلعان جەڭىل­دە­تىلگەن باعادا جانار-جاعارماي، مينەرال­دى تىڭايتقىش الىپ، ونى ءتيىمدى پايدالانا ءبىلدى. وراق ناۋقانىن دا ساقاداي-ساي دايىن­دىقپەن باستاپ تا جىبەردى. «سىباعا»، «قۇلان» باعدارلامالارى ءساتتى جۇزەگە اسۋ­دا. مال باسىن ءوز ءتولى ەسەبىنەن كوبەيتۋ، مول تۇقىمىن اسىلداندىرۋ جۇمىستارى كوڭىلگە قونىمدى. جەكە شارۋاشىلىقتاردى ىرىلەن­ءدىرۋ ءىسى دە ءوز دەڭگەيىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبۇ­گىن­گى تاڭعا 8 وندىرىستىك كووپەراتيۆ، 7 جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى، 10 شارۋا قوجالىعى، 4 جەكە كاسىپكەر ءوزارا ءبىرى­گىپ، 22813 گەكتار ەگىن القابىن، 20 گەكتار كوپ­جىلدىق ەكپەنى، 708 مۇشەسىمەن بىرگە يگە­رەتىن بولىپ شەشتى. اۋدان كولەمىندە جى­لىجاي كولەمى مەن تامشىلاتىپ سۋعارۋ ءادى­سىمەن سۋدى ۇنەمدەي وتىرىپ، ءونىم كو­لەمىن بارىنشا ارتتىرۋعا كوڭىل بولىنۋدە. وندىرىلگەن باۋ-باقشا ءونىمىن ساقتاۋ ماق­سا­تىندا قىزىلقيا ەلدى مەكەنىنەن «امان­گەل­ءدى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى قۇ­نى 276،2 ملن تەڭگەگە زاماناۋي 2 مىڭ تون­نالىق جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس ساقتاۋ قوي­ماسىن ىسكە قوستى.
– قازىعۇرتتاعى ءوندىرىس ورىندارى باسە­كە­گە قابىلەتتى مە؟
– اۋداندا ونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋ باس­تى نازاردا تۇر. وسى باعىتتا شاراپحانا اۋىل وكرۋگى، مايلىوشاق ەلدى مەكەنىنەن 40 گەكتار جەرگە 563،8 ملن تەڭگەگە ينف­را­قۇرى­لىم (گاز، سۋ، ەلەكتر ەنەرگياسى، اسفالت جول، تەلەفون بايلانىسى) جۇرگىزىلىپ، ين­دۋست­ريالىق ايماق قۇرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا جالپى قۇنى 1627،4 ملن تەڭگەلىك 6 جوباعا 9،5 گا جەر تەلىمى بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە: «Lotus Food Company L.L.C» جشس-نىڭ قۇ­نى 471،0 ملن تەڭگەلىك «تەز ازىرلەنەتىن تاعام­دار ءوندىرىسى» جوباسىنىڭ قۇرىلىسى تو­لىق اياقتالىپ، ىسكە قوسۋ قۇجاتتارى ءرا­ءسىم­دەلۋدە. ال قالعان كاسىپورىندار قۇرى­لىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. قوسىمشا «لوتۋس ورگانيكس» جشس-نىڭ «بيوحي­ميا­لىق تىڭايتقىش پەن قۇراما جەم شىعارۋ جو­باسىن 3،5 گەكتار جەرگە جۇزەگە اسىرۋ كوز­دەلۋدە. بۇل جوبانى وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ كەڭە­ءسىنىڭ وتىرىسىنا قاراۋعا قۇجاتتار تاپ­سىرىلدى.
جالپى، يندۋستريالىق ايماقتاعى ىسكە اسى­رىلىپ جاتقان ءوندىرىس ورىندارى وزدەرى مار­كەتينگتىك تالداۋ جۇرگىزىپ، ونىمگە قا­جەتتى سۇرانىستاردى زەرتتەپ ىسكە اسىرۋدا. بۇل ءوندىرىس ورىندارىنىڭ شىعارعان ءونىم­دەرى تولىق باسەكەگە قابىلەتتى بولادى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. 
– قازىعۇرت تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن قو­لايلى جەر، وسى باعىتتا قانداي جۇمىستار ات­قارىلۋدا؟
– ونىڭىز راس. تابيعاتى تامىلجىعان تۇ­نىپ تۇرعان سۇلۋ ولكە. جورىتىپ جۇرگەن ءتۇر­ءلى اڭ-قۇستارى، كوكپەڭبەك شالعىنى مەن وق­تاي بوي تۇزەگەن شىرشالار، سىڭعىرلاپ اق­قان ءموپ-مولدىر بۇلاقتار، كاۋسار، ساف اۋا­سى قانداي، شىركىن. وبلىستا ءتۇرلى اڭىز­عا ار­قاۋ بولعان قازىعۇرت تاۋى – بۇگىندە الەم سايا­حاتشىلارىنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارت­قان قاسيەتتى دە، كيەلى تاۋ. 
«قازىعۇرتتىڭ باسىندا كەمە قالعان،
ول اۋليە بولماسا نەگە قالعان» دەمەكشى جىل سايىن نۇح پايعامبار كەمەسى قايىرلاپ قال­عان قازىعۇرت تاۋىنا، ونىڭ باۋرايىن­داعى اقبۋرا اۋليە كەسەنەلەرىنە زيارات ەتىپ كەلۋشى تۋريستەردىڭ قاتارى ارتا تۇسۋدە.اۋ­داندا تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا سۇرانىپ تۇر­عان تاريحي ورىندار كوپ. وسى جاعىن ەسكەرە كەلە 4 باعىتتا تۋريزم سالاسىن دامى­تۋ­دى جۇيەلەپ وتىرمىز. ءبىرىنشى باعىت – تۇربات ەلدى مەكەنىندەگى ىسمايىل اتا، ىس­قاق اتا كەسەنەلەرى بولسا، ەكىنشى باعىت – «سايرام-وگەم» ۇلتتىق تابيعي پاركى، ءۇشىن­ءشى باعىت – اقبۋرا اۋليە كەسەنەسى مەن ءتور­ءتىنشى باعىت – قازىعۇرت باۋرايىنداعى كە­مە قالعان. نۇح پايعامبار كەمەسىنىڭ ناۋ­بايى. مىنە، وسى باعىتتاردا تۋريستەرگە قا­جەتتى جاعدايلاردى جاساي وتىرىپ، ولار­دىڭ مۇمكىندىگىنشە قاسيەتتى ءوڭىردىڭ تابي­عاتى مەن كورىكتى دە، تاريحي ورىندارىمەن تە­رەڭىرەك تانىسۋعا مۇمكىندىك جاساۋعا ىن­تالىمىز. 2015 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا اتالعان تۋريستىك نىساندارعا 30194 ادام كەلىپ، تاماشالاعان. بيىلعى جى­لى بۇل ودان دا كوپ بولادى.
– ازاماتتاردىڭ سىزگە كىرۋى قيىن ەمەس پە؟
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قىز­مەتتەن تىس ۋاقىتتاعى ءجۇرىس-تۇرىسى، ءمى­نەز-قۇلقى قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ور­گان­دارعا سەنىمىن قالىپتاستىرادى. سول ءۇشىن ءاربىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەر قاي كەزدە بول­ماسىن، جوعارى مورالدىق ادەپ نورما­لارىن ساقتاۋى ءتيىس. مەن ءوزىمدى سول سانات­تامىن دەپ ەسەپتەيمىن. ارنايى جۇمىس كەس­تەسىنە سايكەس اپتاسىنا ءبىر كۇن اۋدان تۇر­عىندارىن قابىلدايمىن. ال ءوزىنىڭ كو­كەيدە جۇرگەن مۇڭ-مۇقتاجىمەن ۇسىنىس-پىكىر­لەرىن ايتامىن دەسە، ەسىگىم اركەز اي­قارا اشىق. 
– ءسىزدىڭ قىزمەتتەگى جانە ومىردەگى ۇستا­نىمىز قالاي؟
– مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، قىزمەت – ءاربىر ازا­مات­قا كورسەتىلگەن سەنىم. دەمەك، سەنىم ۇدە­ءسى­نەن شىعىپ، ەلىڭە، حالقىڭا قىزمەت ەتۋ – ۇلكەن باقىت. ارينە، ارىپتەستەر ارا­سىندا بەرىك سەنىم، ادالدىق، ماقسات-مۇددە ءبىر جەردە توعىسىپ جاتسا، الىنبايتىن قا­مال جوق. بىرلىكتە، ىنتىماقتا بولادى. مە­ءنىڭ قىسقاشا ءتۇيىنىم وسى.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

سۇحباتتاسقان ەركىن قالدان