«سىباعا» باعدارلاماسى مال ءوسىرۋدى كاسىپ ەتكەن باعباندارعا ۇلكەن كومەك بولعانى جاسىرىن ەمەس. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى دا بۇل باعدارلامانىڭ ءتيىمدى تۇسىن ەل اراسىنا كەڭىنەن ناسيحاتتاپ، سونىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن شارۋاشىلىقتار مەن جەكە كاسىپكەرلەر پايدا تاۋىپ وتىر. سولاردىڭ ءبىرى رەتىندە وتىرار اۋدانىندا ورنالاسقان «وتەگەن توبە» شارۋا قوجالىعىن ايتۋعا بولادى.
بۇل شارۋا قوجالىعىنىڭ ءتوراعاسى ەسىمحان ماماقوۆ وتىرار اۋدانى بويىنشا «سىباعا» باعدارلاماسى ارقىلى نەسيەگە العاش قول جەتكىزگەن ازامات بولىپ شىقتى. ول مەملەكەتتىڭ وسى ءتيىمدى باعدارلاماسى ارقىلى شارۋا قوجالىعىنداعى مال شارۋاشىلىعىن اياققا تۇرعىزىپ، ءىرى-قاراسىنىڭ سانىن كوبەيتۋدى كوزدەپتى.
وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە نەسيە السام دەگەن نيەتپەن ءوتىنىش بەرگەن ەسىمحان شارۋا وسىلايشا «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ وتىرار اۋدانىنداعى ءوتىنىشى قاناعاتتاندىرىلعان العاشقى كليەنتى. 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن العان 6 ملن 250 مىڭ تەڭگەسىنە 29 سيىر ساتىپ العان. ونىڭ ەكەۋى «گەرەفورد» اتالاتىن اسىل تۇقىمدى بۇقالار. شارۋا وسى ارقىلى سيىرلارىنىڭ تۇقىمىن جىل وتكەن سايىن اسىلداندىرا تۇسپەكشى.
نەسيەنى الۋعا اۋداندا اشىلعان «وتىرار اۋىل نەسيە» نەسيە سەرىكتەستىگى ىقپال ەتسە كەرەك. قۇجاتتاردى جيناستىرۋ، كەپىلگە قويىلعان مۇلىك پەن ولاردى راسىمدەۋ جانە بانككە وتكىزۋ – وسىنىڭ بارلىعىن نەسيە سەرىكتەستىگى جۇزەگە اسىرعان. ەسىمحان «بۇل ءبىز ءۇشىن ۇلكەن كومەك بولدى» دەپ ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ەندى الداعى ۋاقىتتا ساتىپ العان سيىرلارىنىڭ سانىن كوبەيتىپ، ەتتى ساتۋعا شىعارماقشى. «ءبىراق وعان ءالى 1-2 جىل كەرەك، سەبەبى سيىرلار تۋىپ، ول بۇزاۋلار وسەم دەگەنشە ءبىراز ۋاقىت وتەدى»، – دەيدى ەسىمحان. مەملەكەتتەن سۋبسيديا دا الۋ ويىندا بار. سەبەبى الداعى تاڭدا مەنشىگىندەگى سيىرلارىن بىرتىندەپ اسىلداندىرۋدى باستايدى، ال مەملەكەتتىك سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسىندا ناق وسى اسىلداندىرۋ ءىسى دە قاراستىرىلعان.
«وتەگەن توبە» شارۋا قوجالىعىنىڭ نەگىزگى كاسىبى دە وسى مال شارۋاشىلىعىنا قاتىستى، ءىرى-قارا مالدى جەمدەۋ جانە ءوسىرۋ، جىلقى مەن تاۋارلى-ەتتى ءوندىرۋ. شارۋا قوجالىعىنىڭ مەنشىگىندە نەسيەگە ساتىپ العان سيىرلاردان وزگە ءوزىنىڭ 30 باس ءىرى-قاراسى، 1500-دەن استام قويى، 18 جىلقىسى بار. «مال شارۋاشىلىعى اتا-بابامنان قالعان كاسىبىم»، – دەيدى شارۋا. اكەسى كەڭەستىك تۇستا 50 جىل مال باققان شوپان، ەلگە سىيلى ازامات بولىپتى. قارتايعان سوڭ شوپاندىقتىڭ اسا تاياعىن وسى بالاسىنا تاپسىرعان. ەسىمحاننىڭ ءوزى شوپان اتانعانىنا 20 جىل بولسا كەرەك. وسىنشاما ۋاقىت ىشىندە اعامىز مال باعۋدىڭ قىر-سىرىن جەتىك بىلەتىن اككى شوپانعا اينالىپتى. قورا-قوپسىسىنىڭ جايلىلىعىن، مال باسىن كەمىتپەي قايتا جىل وتكەن سايىن كوبەيتىپ، وسىنشاما مىڭعىرعان مالدىڭ ەبىن تاۋىپ، شاشاۋ شىعارماي وتباسىلىق بيزنەسكە اينالدىرىپ وتىرعانىن كورىپ قىزىقتىق. «مال باققانعا بىتەدى» دەگەن قازاقى دانالىق وسىنداي ەڭبەكقور شارۋالاردى كورگەننەن كەيىن ايتىلعانى ءشۇباسىز.
جالپى، ەڭبەك ەتسەم دەگەن ادامعا جۇمىس قاشاندا تابىلادى. تەك باستايتىن ءىسىڭنىڭ قىر-سىرىن ءبىلۋىڭ كەرەك. سوسىن كىشكەنە ىنتاڭ بولسا، جالقاۋلىقتان ارىلىپ، جان-جاعىڭدا نە بوپ جاتقانىنان حاباردار بولىپ وتىرساڭ تىرلىگىڭ العا باسادى. مەملەكەت تە نە ىستەسەڭ ءوزىڭ ءبىل دەپ شارۋانى ايدالاعا تاستاپ كەتكەن جوق. جىلدان-جىلعا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى نەشە ءتۇرلى زاڭدار شىعارىپ، ءتيىمدى باعدارلامالار ءتۇزىپ، وسى ارقىلى اۋىلداعى اعايىننىڭ جاعدايىن تۇزەۋگە بارىنشا اتسالىسىپ جاتىر. جوعارىداعى ەسىمحان سەكىلدى ءىستىڭ كوزىن تابا بىلگەن شارۋالار تيىسىنشە دامۋدىڭ سارا جولىنا ءتۇسىپ كەلەدى.
اقەركە ايان قىزى
وتىرار اۋدانى
