سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ جۇمىس ساپارىمەن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋدانعا باردى. ءوڭىر باسشىسى ءبىرىنشى كەزەكتە «ماسلودەل» جششس-عا سوقتى. كاسىپورىن قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ءتۇرى – تازارتىلماعان وسىمدىك مايى مەن توڭماي شىعارۋ. ءوندىرىس ورنىنا 2011 جىلى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا جالپى سوماسى 380 ملن. تەڭگەگە جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلىپتى.  

«ءبىزدىڭ زاۋىت 2005 جىلى قۇرىلدى. ول مايلى داقىلداردى وڭدەۋمەن اينالىسادى. تاۋلىكتىك ونىمدىلىگى 400 توننا راپس، 120 تونناعا دەيىن  ماي شىعارامىز. سودان كەيىن ءبىزدىڭ ءونىم ءارى قاراي وڭدەۋ ءۇشىن الماتىعا جونەلتىلەدى. ماي ءتۇرى كوپ: كەندىر، راپس مايلارى سياقتى 7 ءتۇرلى ءونىم شىعارامىز. زاۋىتتا 120 ادام ەڭبەك ەتەدى»،-دەدى كومپانيانىڭ باس ينجەنەرى سەرگەي ءدومين.

وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ مايلى داقىلدار القابىن كوبەيتۋ كەرەكتىگىن اتاپ ايتتى.

«مايلى داقىلدار ءوندىرىسىن باستاعان كەزىمىز ءالى ەسىمدە. بارلىعى دا جاقسى بولا قويعان جوق، تەحنيكا تاڭداي المادىق، تەحنولگيامەن جۇمىس ىستەي المادىق، كادرلارىمىز دا دايىن ەمەس ەدى. ءقازىر جاعدايىمىز جاقساردى، وتكىزەتىن نارىعىمىز دا بار. ەندى قول جەتكىزگەننەن ايرىلىپ قالماۋىمىز، كەرىسىنشە كەڭەيۋىمىز كەرەك. بۇگىن ءوسىمدى ەسكەرە كەلىپ، 712 مىڭ گەكتارعا مايلى داقىل ەگەمىز. رەسپۋبليكا بويىنشا  ەڭ كوپ كزلەمدى يەلەنەتىن بولامىز. ماي ءوندىرۋ بويىنشا العا جىلجيمىز، ءارى قاراي وڭدەۋگە كوڭىل اۋدارامىز. ەندى ءبىزدىڭ «تايىنشا ماي» سەكىلدى باسەكەلەسىمىز بار. ءبارى باعاعا بايلانىستى بولادى. ۇقساتۋشىلار بارلىق جۇيەنى قالاي جەتىلدىرۋدى ويلاي باستاعانى ءجون. ساپاعا اسەر ەتپەيتىندەي، كەي بىرەۋىن ارزانداتۋ  قاجەت»،- دەدى ءوڭىر باسشىسى.

  . قۇمار اقساقالوۆ  كۇنجارانى قايتا وڭدەۋ مەن مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن قۇراماجەم ءوندىرۋدى دە قوزعادى. وسى جەردە ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋداننىڭ «كىمى     ۆلاديمير دۋدوۆ اۋداننىڭ   الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى باياندادى.

« وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نۆەستيسيا 1،8 پايىزعا ءوستى. ونىڭ باسىم بولىگىن كاسىپورىنداردىڭ ءوز قاراجاتى قۇرايدى. ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىندار سانى – 21230 ادام، ول اۋدان تۇرعىندارىنىڭ 52 پايىزى. جالدامالى قىزمەتكەرلەر – 16840 ادام. ءوزىن –ءوزى قمتىعاندار – 2768 ادام. 2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1248 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋدى جوسپارلاۋدامىز. مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىنداعى جوسپار – 806 جاڭا جۇمىس ورنى. جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك  جونىندەگى باعدارلامالار اياسىندا 274 ملن تەڭگەنىڭ قارجىسى ءبولىندى. بيىل 70 ادامدى قايتا وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز»،- دەدى  ۆلادمير دۋدوۆ.

اۋداننىڭ اگروقۇرىلىم باسشىلارىمەن اڭگىمە بارىسىندا قۇمار يگىباي ۇلى كوكتەمگى-دالا جۇمىستارىنا ازىرلىك ماسەلەسىن تالقىلادى. وبلىس اكىمى تۇقىمنىڭ ساپاسىنا، جانارماي قورىنا قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. «تۇقىم»ءجشس-نىڭ ەليتالىق تۇقىم شارۋاشىلىعى ءوڭىر باسشىسىنىڭ نازارىنا ءوز ونىمدەرىن ۇسىندى.

«ءبىز تاجىريبە ستانسيامىز بارىنشا جۇمىس ىستەپ، ءبىزدى بارىنشا ساپالى  تۇقىممەن  قامتاماسىز ەتۋى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن بولامىز. بۇل وتە ماڭىزدى. بارلىق سۇرىپتى بايقاۋعا، سىناۋعا بولادى. بۇدان باسقا،  ءبىز ءسۇت پەن ەت ءوندىرۋىمىز كەرەك، ويتكەنى ول دا ءبىزدىڭ ءداستۇرلى ءوندىرىسىمىز. ادامدار كوكتەم مەن  كۇزدە عانا ەمەس، قىستا دا جۇمىس ىستەۋى قاجەت. وسىلاي ەڭبەك ەتەتىندەرگە قولداۋ كورسەتتەتىن بولامىز. بيىل جاز ىستىق بولادى دەپ بولجانۋدا، ءبىزدىڭ ايماق ءۇشىن ول جاقسى. ەڭ ماڭىزدىسى – ىلعالدى ساقتاي ءبىلۋ كەرەك. شوپتەن مول ءونىم  الۋ ءۇشىن دە وعان ىلعال جابۋ كەرەك شىعار» ،- دەدى وبلىس اكىمى.

بۇدان كەيىن ءوڭىر باسشىسى وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن نوۆويشيم قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ جاراقتاندىرىلۋىمەن تانىستى. وندا 50 ءمۇعالىم  ەڭبەك ەتەدى، وقۋ ورنى 400 وقۋشىعا شاقتالعان. قۇمار اقساقالوۆ دەنە تاربيەسى ساباعى مەن بالالار  قولدانبالى  ونەر بۇيىمدارىن جاساپ جاتقان ەڭبەك سابىنا قاتىستى. كىتاپحانادا جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى ءقازىر وزدەرى ازىرلەپ جاتقان عىلىمي جوبالار جايىندا ءوڭىر باسشىسىنا ايتىپ بەردى. مەكتەپتىڭ باي ماتەريالدىق بازاسى وقۋ ءۇشىن زور مۇمكىندىكتەر جاساپ وتىر. قۇمار يگىباي ۇلى ولارعا الداعى ەمتيحاندى جاقسى تاپسىرىپ، جوو-عا تۇسۋلەرىنە تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى

وبلىس اكىمى مەكتەپتىڭ اسحاناسىن ارالاپ، جاتاقحانا جاعدايىمەن تانىستى. وندا جاقىن اۋىلداردىڭ بالالارى تۇرادى. ءار سەنبى سايىن تۇستەن كەيىن مەكتەپتىڭ اۆتوبۋسى ولاردى ۇيلەرىنە اپارىپ تاستايدى. ءوڭىر باسشىسى مەكتەپ باعدارلاماسىنان تىس  بالالاردىڭ جان-جاقتى تاربيەلەنگەنى ماڭىزدى ەكەندىگىن اتاپ ايتتى

«تۇستەن كەيىن سپورتپەن اينالىسا ما؟ ان-كۇيگە بارا ما؟ مەكتەپتەن باسقا وقۋشىلار سپورتپەن، شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋى كەرەك. بارىنشا جۇمىسباستى بولۋى قاجەت. مادەنيەت ۇيىندە دە دايىندالسىن. بارلىعى – 100 پايىز. ونىڭ ۇستىنە بالالار ءۇشىن ءبارى تەگىن بولۋى قاجەت»،- دەدى  قۇمار يگىباي ۇلى.

جاتاقحانادا وبلىس باسشىسى ەلىمىزدىڭ جۇمىسى از وڭىرلەردەن قونىس اۋدارعان وقۋشىلارمەن جانە ولاردىڭ اتا-انالارىمەن كەزدەستى. اۋدان اكىمىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا، وتكەن جىلى 7 وتباسى كوشىپ كەلگەن، ولاردىڭ ەڭبەككە جارامدى 31 ادامى تولىعىمەن جۇمىسقا ورنالاسقان.

جۋرايەۆتار وتباسىندا 7 بالا تاربيەلەنۋدە. وتاعاسىنىڭ ايتۋىنشا، ولار سايرام اۋدانىنان قونىس اۋدارعان. ولارعا مۇندا ءبارى ۇنايدى، اۋدان جاقسى قولداۋ كورسەتەدى. ونىڭ تاياۋداعى ماقساتى – ءوز ءىسىن اشۋ. اقىلبەكوۆتار وتباسى دا ءوز جوسپارى جايىندا ايتىپ بەردى. جاس مامان دارىگەرلىك امبۋلاتورييدە ەڭبەك ەتەدى، زايىبى – ورتالىق اۋداندىق  اۋرۋحانادا ادىسكەر.  تاعى ءبىر وتباسى ماقتارال اۋدانىنان قونىس اۋدارىپتى. ەرى نوۆوسەل اۋىلدىق وكرۋگىندە  باس مامان بولسا، ايەلى – مەكتەپتە.

«جۇمىس ىستەۋ كەرەك، ەكونوميكا وسۋگە ءتيىستى. بىزگە ەڭبەك ەتەتىن ادامدار كەرەك.. وتكەن جىلى بىزگە 700 ادام كەلسە، بيىل وقو، جامبىل جانە قىزىلوردا وبلىستارىنان 1000 ادامدى كوشىرىپ اكەلۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مىنانداي جەردە تەك جۇمىس ىستەۋ كەرەك. سۋىققا ۇيرەندىڭىزدەر مە؟ تۋعان-تۋىستارىڭىز بولسا، شاقىرىڭىزدار. باسى باستالعاسىن، جالعاسى دا جانە ونىڭ ناتيجەسى دە بولادى ءبىز ءبىر حالىقپىز، ەشقانداي ايىرماشىلىعىمىز جوق. وڭتۇستىك وڭىرلەردىڭ ادامدارى جەرمەن جاقسى جۇمىس ىستەيدى، كوكونىس وسىرە بىلەدى. مەملەكەت پەن ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان قاجەتتى كومەك كورسەتىلەدى. ءوز ىستەرىڭىزدى اشقىلارىڭىز كەلسە، ارنايى باعدارلامالار بار. قولدايمىز»،- دەدى  وبلىس اكىمى.

ءارى قاراي  ءوڭىر باسشىسى «2017-2020 جىلدارعا ارنالعان قۇنارلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعدارلاماسى بويىنشا سالىنىپ جاتقان 50 پاتەرلىك  تۇرعىن ءۇيدىڭ قرىلىسىمەن تانىستى. نىساندى سالۋ كەزىندە 90 پايىز قازاقستاندىق مازمۇنداعى ونىمدەر، ونىڭ ىشىندە ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋداندا دا شىعارىلاتىن ماتەريالدار پايدالانىلادى ەكەن

« ءبىر بولمەلى پاتەرلەر – 15، ەكى بولمەلىسى - 21، ءۇش بولمەلى پاتەر – 14. اياقتاۋ مەرزىمى  - ۇستىمىزدەگى جىلعى 30 قىركۇيەك. جالپى قۇرىلىس تۋرالى ايتاتىن بولساق، دامۋ ءۇردىسىن بايقاۋعا بولادى. بەس جىلدا اۋدان بويىنشا 34 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل 8100 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوسپاقپىز»،- اۋدان اكىمى ۆلادمير دۋدوۆ.

وسى جەردە  وبلىس اكىمىنە جەرگىلىكتى جەردە وندىرىلەتىن قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جيھازدار كورسەتىلدى. ءوڭىر باسشىسى قۇرىلىستار ءوز ماتەريالدارىمىزدان سالىنۋى كەرەك دەدى.

«ءبىزدىڭ كاسىپورىندار بارىنشا جۇمىسباستى بولعانىن قالايمىز. ولار سالىق تولەۋگە دە، ءونىم شىعارۋعا دا ءتيىس. بىزدە نەگە ءوز كىرپىشىمىز جوق؟ ءبىز ءوز اقشامىزدى نەگە سىرتقا جىبەرەمىز؟ ءبىز زاۋىتتا سەندۆيچ-پانەلدەر شىعارا الامىز.ءقازىر مەملەكەتتىك تاپسىرىس بار – ولاردى ءوز كومپانيالارىمىزعا بەرەتىن بولامىز. تەك وبلىس اۋماعىندا جۇمىس ىستەيتىندەرگە عانا. قيىرشىق تاستى اقمولا وبلىسىنان اكەلۋدەمىز. ءبىزدىڭ ءوز ماتەريالدارىمىزدان قيىرشىق تاس شىعاراتىن زاۋىتتارىمىز بار عوي، بۇل – دۇرىس ەمەس. ءبىزدىڭ اقشامىز ءوز وبلىسىمىزدا قالۋعا ءتيىستى. ءبىز جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ ءۇشىن ەڭبەكتەنۋىمىز كەرەك. سوندا ءبىزدىڭ  ءونىمىمىز دە  سۇرانىمدى بولادى»،- دەدى قۇمار يگىباي ۇلى.

ساپار سوڭىندا قۇمار اقساقالوۆ «نۇر وتان» پارتياسى فيليالىنىڭ ءماجىلىس زالىندا جۇرتشىلىقپەن كەزدەستى. ءوڭىر باسشىسى ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن،  اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارىمەن، قوعامدىق كەڭەستىڭ وكىلدەرىمەن اڭگىمەلەسىپ، اۋداننىڭ بار كۇش-جىگەرىن ءقازىر كوكتەمگى-دالا جۇمىستارىنا جۇمىلدىرۋ  قاجەتتىگىن اتاپ ايتتى. كەزدەسۋ سوڭىندا قۇمار اقساقالوۆ بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورىنا «گازەل» ءاۆتوموبيلىنىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. .