استانانىڭ 65 جاستاعى تۇرعىنى سانسىزباي مۇقانوۆ «جەر ميتينگىلەرى» جوسپارلانعان مامىردىڭ 21ء-ى كۇنى ونى بولىمشەگە جالاڭاش كۇيىندە الىپ كەتىپ قورلاعانى، ول جەردە تۇسىندىرمەستەن التى ساعات بويى ۇستاعانى ءۇشىن پوليسەيلەردى ءبىر جىلدان بەرى جاۋاپقا تارتتىرۋعا تىرىسىپ ءجۇر، دەپ حابارلايدى ازاتتىق راديوسى.
جالاڭاش، جالاڭاياق كۇيدە
پوليسەيلەر سانسىزباي مۇقانوۆتىڭ پاتەرىنە بىلتىر مامىردىڭ 21ء-ى كۇنى تاڭعى ساعات التىدان كەيىن كەلگەن. ول پاتەرىندەگى شۋدان - ايەلى الدەبىر ەر ادامدارمەن سويلەسىپ جاتقانىن ەستىپ، ويانعانىن ايتادى.
- الگى جىگىتتەردىڭ بوتەن ادامدار ەكەنىنىن ءتۇسىنىپ، كيىنبەستەن ورنىمنان اتىپ تۇردىم. ايەلىم ولارعا «ەسىكتى جابىڭدار، ەسىكتى جابىڭدار» دەپ جاتىر ەكەن. نەمەنەگە سىپايىلىق تانىتىپ تۇر دەپ ويلادىم. جاندارىنا بارىپ، ەسىكتى جاپپاق بولىپ ەدىم، ولار مەن الاڭعا سۇيرەپ شىعارىپ، قولتىقتاپ، بىردەن الىپ كەتتى. «تىم بولماسا، ءىش كيىمىمدى كيۋگە مۇرسات بەرىڭدەر» دەپ،ولارمەن ارينە ەرەگەسىپ قالدىم. ولار «سول جاقتان كيىم تاۋىپ بەرەمىز» دەدى. ولارعا مۇلدە قارسىلاسۋعا بولمايتىنىن بىلەمىن. مەنى كوشەگە الىپ شىعىپ، كولىكتى اشىپ، كىر-كىر ورىندىققا وتىرعىزدى. باسقىشپەن جالاڭاياق ءتۇستىم، ۇستىمدە لىپا دا جوق، قولىمدا ساعاتىم عانا بولدى. مونشاعا تۇسكەننەن كەيىن جالاڭاش ۇيىقتاعاندى جاقسى كورەمىن. ءوز ۇيىمدە ەمەسپىن بە؟ – دەيدى زەينەتكەر سانسىزباي مۇقانوۆ.
سول كۇنى قازاقستاندا «جەر ماسەلەسىنە قاتىستى» (ۇكىمەت ۇسىنىپ، كەيىنىرەك موراتوريي جاريالانعان جەر رەفورماسىنا قارسى) جالپىۇلتتىق نارازىلىق اكسيالارى وتەدى دەپ جوسپارلانعان. ونىڭ قارساڭىندا سانسىزباي مۇقانوۆ استاناداعى ازاماتتىق بەلسەندىلەردىڭ جينالىسىنا قاتىسىپ، «جەرىمىزدى ساتپايمىز، ءتىلىمىزدى ساقتايمىز» ۇرانىمەن ميتينگ وتكىزۋگە ءوتىنىش بەرۋ يدەياسىن قولداعان.
ءبىراق ول كۇنى ونىڭ وزگە جوسپارلارى بولعان. سانسىزباي مۇقانوۆتىڭ سوزىنشە، پوليسەيلەر ونىڭ نامىسىن تاپتاپ، قورلاپ قانا قويماي، برەيك بيىنەن بولاتىن تاڭعى جاتتىعۋى مەن قالا شەتىندەگى دەمالىس ورنىندا وتەتىن ءارى اقشاسى الدىن الا تولەنگەن اپكەسىنىڭ تۋعان كۇن تويىنان دا قالدىرعان.
پوليسيا بولىمشەسىنە اپارعاننان كەيىن جالاڭاش شالدى كورۋ ءۇشىن شىققان قىزمەتكەر ايەلدەن قاتتى ۇيالىپ، جاعدايىم ناشارلاپ كەتتى. تابلەتكا بولماسا دا سۋ ءىشۋ كەرەك ەكەنىن بىلەتىنمىن. سۋ سۇراپ ەدىم، كاپيتان ءوتىنىشىمدى ورىنداۋدان سىپايى تۇردە باس تارتتى ، - دەيدى سانسىزباي مۇقانوۆ.
ۆينتوۆكا اسىنعان ساربازدار
ونىڭ سوزىنشە، ونى جانە «ەكى جاس قىزدى» ءۇش ساعات بويى جەتى سارباز (ولاردىڭ بىرەۋى وپتيكالىق كوزدەۋىشى بار ۆينتوۆكا اسىنعان) قاداعالاپ تۇرعان. ول «ۇشەۋىمىز الگى قارۋدىڭ نە ءۇشىن قاجەت ەكەنىن تۇسىنبەي دال بولدىق» دەيدى. ونى №17 پۋنكتتە تاعى ءۇش ساعات ۇستاعان جانە ۇستالعانداردى تىركەۋ كىتابىنا پوليسيا كاپيتانىنىڭ ايتۋىمەن «كوشەدە ۇستالدى» دەپ جازعان. ەشكىم كەشىرىم سۇراماعان. ەكى كۇننەن كەيىن سانسىزباي مۇقانوۆ ءوزىن ۇستاپ اكەتكەن پوليسەيلەردى قىزمەت وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانعانى ءۇشىن جاۋاپقا تارتۋدى سۇراپ پوليسياعا ارىز جازعان.
ونىڭ ءىسى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەكسەرۋ امالدارى ەكى رەت باستالعان، ءبىراق كەيىن قىلمىس قۇرامى جوق دەگەن ۋاجبەن توقتاتىلعان. ءبىراق زەينەتكەردى پاتەرىنەن ۇستاپ اكەتىپ، پوليسياعا جالاڭاش، جالاڭاياق كۇيىندە اپارعانىن، ول جەردە تۇسىندىرمەستەن التى ساعات بويى ۇستاعانىن ەشكىم جوققا شىعارماعان.
- مەنى ۇستاپ اكەلۋگە تاپسىرما بەرگەن مايور ءجاقيننىڭ سوزىنشە، «كونستيتۋسيالىق قۇقىقتارىم بۇزىلماعان». پوليسەيلەردىڭ تەرگەۋ كەزىندە بەرگەن جاۋاپتارىندا قيسىنسىز، ەبەدەيسىز ايتىلعان وتىرىكتەر كەزدەسەدى. تەرگەۋشىگە ولاردىڭ التى وتىرىگىن كورسەتىپ جازىپ بەردىم. ەشقانداي رەاكسيا بولعان جوق، - دەيدى سانسىزباي مۇقانوۆ.
ونى ۇستاپ اكەتكەن پوليسەيلەر وقيعاعا قاتىستى بولجامدارىندا كەي جايتتاردى تۇرلىشە باياندايدى.
«تالتىرەكتەپ قۇلاپ قالدى»
قىلمىستىق ءىستى توقتاتۋ تۋرالى بىلتىر شىلدەنىڭ 27ء-سى كۇنى شىققان قاۋلىدا جەرگىلىكتى پوليسيا قىزمەتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى عوسمان جاقيننەن بەلسەندىلەردىڭ مەكەنجايىن العان پوليسەيلەر ولاردى «وقشاۋلاپ»، استانانىڭ ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە (ءىىد) جەتكىزۋى ءتيىس بولعان. بۇل وقيعالار «جەر ميتينگىلەرى» جوسپارىنا بايلانىستى استانا پوليسياسى قىزمەتىن كۇشەيتكەن بىلتىر مامىردىڭ 21-ىندە بولعان. تەپە-تەڭدىك ۇستاي الماي، باسپالداق الاڭىنا ءوزى قۇلاپ تۇسكەن.
ارعىنوۆ دەگەن ۋچاسكەلىك پوليسەيدىڭ كورسەتۋىنشە، ول مۇقانوۆتىڭ پاتەرىنە جانىنا ستاجەردى ەرتىپ بارعان، ەسىكتى ۇستالعان زەينەتكەردىڭ ايەلى اشقان. ول داۋىس كوتەرىپ، ەكەۋىن پاتەرىنەن قۋىپ شىعۋعا ارەكەتتەنگەن، ال كەيىن جالاڭاش ەر ادام جۇگىرىپ شىعىپ، ولاردى يتەرە باستاعان، «تەپە-تەڭدىك ۇستاي الماي، باسپالداق الاڭىنا ءوزى قۇلاپ تۇسكەن».
- «ارعىنوۆ مىرزادان ۆەستيبۋليارلىق اپپاراتى مىقتى، قولدارىمەن جۇرە الاتىن ادام قالاي قۇلاپ قالادى - ىشىمەن الدە ارقاسىمەن قۇلادى ما؟» دەپ سۇرايىن دەپ ەدىم، - دەيدى سانسىزباي مۇقانوۆ.
پوليسەيلەر ونى قولتىقتاپ اپارىپ كولىككە وتىرعىزىپ، استانا ءىىد باسقارماسىنا اپاردىق، «10 مينۋتتان كەيىن كيىم بەردىك» دەپ مالىمدەيدى.
«ۇستىندە ءتىپتى كۇرتە بولدى»
پوليسيا ستاجەرى ايبات شۋاقتىڭ كورسەتۋىنشە، 2016 جىلعى مامىردىڭ 21ء-ى كۇنى ول ميتينگ وتكىزۋدى جوسپارلاعان بەلسەندىلەردى باسشىلاردىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وزگە پوليسەيلەرمەن بىرگە ىىد-نە اپارىپ، ولارمەن پروفيلاكتيكالىق اڭگىمە وتكىزۋى ءتيىس بولعان. ول جانىندا بولعان ارىپتەسىنىڭ جاۋاپتارىن بۇتىندەي راستايدى، ءبىراق كەي جايتتاردى قوسقان.
قىلمىستىق ءىستى توقتاتۋ تۋرالى بىلتىرعى جەلتوقساننىڭ 21ء-ى كۇنى شىققان قاۋلىدا «ول پاتەردىڭ ءتور جاعىندا كيىنىپ العان، ءتىپتى ۇستىندە سىرت كيىم – كۇرتەسى بار، بەت-الپەتى ازيالىققا كەلەتىن قارت ەر ادام تۇرعانىن كورگەن. ول س. مۇقانوۆتىڭ كىم كەلگەنىن كورىپ ءارى ونى سۇراپ جاتقانىن ەستىگەننەن كەيىن تەز-تەز شەشىنە باستاعانىن كورگەن، كەيىن ول مۇلدە جالاڭاش كۇيىندە، ءتىپتى ءىش كيىمسىز الدارىنان شىعىپ، نە شارۋامەن جۇرگەندەرىن سۇراي باستاعان، اگرەسسيا تانىتىپ، ولاردى پاتەرىنىڭ تابالدىرىعىنان يتەرە باستاعان» دەپ جازىلعان.
جەر ميتينگىسىنە "قاتىسۋشىلاردى" ۇستاپ جاتقان ءسات. استانا، 21 مامىر 2016 جىل. (كورنەكى سۋرەت)
پوليسيا ارەكەتىنەن زاڭ بۇزۋشىلىقتار تاپپاعان. قىلمىستىق ءىستى توقتاتۋ تۋرالى ۇيعارىمداردا زەينەتكەرگە «ۇلكەن زيان كەلتىرىلمەگەن ءارى قوعامدىق ءقاۋىپتى زارداپتارعا جول بەرىلمەدى»، سوندىقتان قىلمىس قۇرامى جوق دەپ جازىلعان.
جەرگىلىكتى پوليسيا قىزمەتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى عوسمان جاقيننىڭ سوزىنشە، 2016 جىلى مامىردىڭ 21- كۇنى ميتينگىگە شىعۋى مۇمكىن بەلسەندىلەر تىزىمىندە سانسىزباي مۇقانوۆتىڭ ءاتى-جونى دە بولعان. الگى ءتىزىم «جاپپاي تارتىپسىزدىكتەرگە»، «كونستيتۋسيالىق قۇرىلىستى كۇيرەتىپ، قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى بۇزۋعا» جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءىىد، ۇقك جانە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرىلعان شتابتا تۇزىلگەن.
ار-نامىستى تاپتاۋ ارەكەتىنەن قورعانۋ قۇقىعى
زەينەتكەردىڭ ادۆوكاتى اسەل توقايەۆانىڭ ازاتتىققا ايتۋىنشا، سارىارقا اۋداندىق ىشكى ىستەر باسقارماسى قىزمەتكەرلەرى ارەكەتىنەن سانسىزباي مۇقانوۆتىڭ جەكە ەركىندىگى مەن ار-نامىسىن تاپتايتىن ارەكەتتەن قورعانۋ قۇقىعىن بۇزاتىن قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ بەلگىلەرى بايقالادى ءارى ونىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلگەن.
اسەل توقايەۆا پسيحولوگتىڭ سانسىزباي مۇقانوۆ پسيحولوگيالىق تۇرعىدان جاپا شەگىپ، دەنساۋلىعى سىر بەرىپ، كۇيزەلىسكە تۇسكەن دەگەن ۇيعارىمىنا سىلتەمە جاسايدى.
«تىم قۇرىسا، ءىش كيىمىمدى كيۋگە مۇرسات بەرىڭدەر» دەپ وتىنگەنىنە قاراماستان، جالاڭاش ادامدى، زەينەتكەردى كيىنۋگە مۇرشا بەرمەستەن الدەبىر قىلمىسكەر سياقتى الىپ شىققان.
- «تىم قۇرىسا، ءىش كيىمىمدى كيۋگە مۇرسات بەرىڭدەر» دەپ وتىنگەنىنە قاراماستان، جالاڭاش ادامدى، زەينەتكەردى كيىنۋگە مۇرشا بەرمەستەن الدەبىر قىلمىسكەر سياقتى الىپ شىققان. وعان الگى مۇمكىندىكتى بەرمەگەن. كەيىن ونىڭ دەنساۋلىعى سىر بەرگەن. ميكروينسۋلت العان، دارىگەرلەر وعان برەيك بيىمەن اينالىسۋعا تىيىم سالعان، - دەيى اسەل توقايەۆا.
ول سانسىزباي مۇقانوۆتى ومىرلىك پوزيسياسى بەلسەندى ادام رەتىندە سيپاتتايدى. ول ءتورت جىلدان بەرى برەيك-دانس بيلەيدى. جاتتىعۋعا 10 جاستاعى نەمەرەسىمەن بىرگە بارادى. جۋىردا ول قازاق ءتىلىن ناشار بىلەتىن ادامدارعا ارنالعان «ناق، ناق، تاق، تاق» دەگەن كىتاپ شىعارعان، ونىڭ ماتەريالىن 10 جىل بويى جيناعان. ءقازىر سانسىزباي مۇقانوۆ اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ ءجۇر، ونى ءبىر جىلدا مەڭگەرۋدى جوسپارلايدى.
ادۆوكات «قىلمىستىق-پروسەسسۋالدىق كودەكس تالابىنا قاراماستان،پوليسەيلەر سانسىزباي مۇقانوۆتى ۇستاۋ تۋرالى قۇجات تولتىرماعان. الگى قۇجاتتا ونى پوليسياعا اپارۋ سەبەبى كورسەتىلۋى ءتيىس بولعان» دەيدى.
سانسىزباي مۇقانوۆ پەن ونىڭ ادۆوكاتى باس پروكۋروردىڭ قابىلداۋىنا جازىلۋعا تىرىسىپ ءجۇر. ءبىراق اسەل توقايەۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇل ارەكەتتەن ەشتەڭە شىقپاعان. ەگەر قازاقستاندا سوت تورەلىگىنە جەتۋدىڭ بۇكىل مۇمكىندىگى سارقىلسا، ادۆوكات بۇۇ-نىڭ ازاپتاۋعا قارسى كوميتەتىنە جۇگىنۋدى جوسپارلايدى.
